به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «خزر آخوندوف»، تحلیلگر ارشد مسائل اقتصادی، در یادداشتی تحلیلی به بررسی ابعاد جدید و رو به رشد روابط جمهوری آذربایجان و چین پرداخته است.
بر اساس این گزارش، همکاریهای دوجانبه باکو و پکن در سالهای اخیر از چارچوبهای سنتی فراتر رفته و ماهیتی کاملاً راهبردی به خود گرفته است. تمرکز این روابط اکنون بر توسعه پیوندهای تجاری، سرمایهگذاریهای کلان و پروژههای نوین استوار است.
در کنار همکاریهای شناختهشده در حوزه لجستیک و زیرساخت، شرکتهای چینی در حال بومیسازی پروژههایی در بخشهای صنعت، انرژیهای «سبز» و فناوری اطلاعات در جمهوری آذربایجان هستند.
با توجه به تحولات و پیچیدگیهای اخیر در اقتصاد، تجارت و لجستیک جهانی، همکاریهای تجاری میان دو کشور به سطحی کیفی و بیسابقه ارتقا یافته است. اگر تا حدود هفت سال پیش، روابط اقتصادی عمدتاً بر پایه تبادل کالا استوار بود، امروزه این مناسبات طیف وسیعتری از سرمایهگذاریها، پروژههای زیرساختی، انرژی و ترانزیت را در بر میگیرد.
جهش چشمگیر در آمار مبادلات تجاری
دادههای اخیر نشان میدهد که جمهوری آذربایجان همچنان یکی از شرکای کلیدی اقتصادی چین در منطقه قفقاز جنوبی است و بیش از نیمی از کل گردش تجاری این منطقه با پکن را به خود اختصاص داده است.
در پایان سال 2024 میلادی، تجارت میان دو کشور با 21 درصد رشد به 3.7 میلیارد دلار رسید. این پویایی در سال 2025 با رشدی 30.2 درصدی رکوردی تاریخی ثبت کرد و به رقم 4.87 میلیارد دلار بالغ شد.
بر اساس آمارهای کمیته دولتی گمرک جمهوری آذربایجان، این روند مثبت در سال جاری میلادی نیز حفظ شده است. در سهماهه نخست سال 2026، تجارت متقابل با 7.3 درصد افزایش به بیش از 1.103 میلیارد دلار رسید. در همین دوره، حجم صادرات محصولات آذربایجانی به چین رشد قابل توجه 25.2 درصدی را تجربه کرده است.
دیپلماسی اقتصادی باکو و تسخیر بازارهای چین
در سالهای اخیر، موتور محرک صادرات شرکتهای آذربایجانی به بازار پهناور چین، ابتکارات وزارت اقتصاد و نهادهای تابعه آن، از جمله آژانس ترویج صادرات و سرمایهگذاری (AZPROMO) بوده است. به لطف این تلاشها، تعداد هیئتهای تجاری باکو به چین به شدت افزایش یافته و کارآفرینان داخلی با استفاده از پلتفرمهایی نظیر «Invest in Azerbaijan» شرکای جدیدی یافتهاند.
در حال حاضر، خانههای تجارت جمهوری آذربایجان در شهرهای مهمی چون چینگدائو، چنگدو، شیان، نانجینگ، شانگهای و ارومچی فعال هستند و محصولاتی با برند «Made in Azerbaijan» از جمله فرآوردههای پتروشیمی، شیمیایی، محصولات طیور، عسل، روغنهای گیاهی و کنسروها را به مصرفکنندگان چینی عرضه میکنند.
از سوی دیگر، سرمایهگذاریهای جمهوری آذربایجان در اقتصاد چین نیز جهشی خیرهکننده داشته است. طبق آمار بانک مرکزی این کشور، باکو در سال 2025 بالغ بر 9.957 میلیون دلار سرمایهگذاری مستقیم در چین انجام داده که نسبت به سال 2024 (2.8 میلیون دلار) حدود 3.6 برابر افزایش یافته است.
این سرمایهها عمدتاً به سمت زیرساختهای لجستیکی چین، پروژههای ابتکار «کمربند و جاده» و سهام شرکتهای فعال در حوزه فناوری و تجهیزات انرژیهای تجدیدپذیر سرازیر شده است تا از برنامه گذار انرژی در داخل جمهوری آذربایجان نیز پشتیبانی کند.
گوانگژو؛ کانون جدید رایزنیهای تجاری دو کشور
گسترش این مناسبات، محور اصلی مجمع تجاری-سرمایهگذاری اخیر در شهر گوانگژو در استان گوانگدونگ چین بود. انتخاب این منطقه تصادفی نبود؛ اقتصاد گوانگدونگ با ارزشی بالغ بر 2.1 تریلیون دلار، بیش از 10 درصد از تولید ناخالص داخلی چین را تامین میکند. در این مجمع، «تیمور نادر اوغلو»، نماینده بازرگانی جمهوری آذربایجان، اهداف کلیدی از جمله معرفی محیط سرمایهگذاری باکو و گسترش عرضه محصولات آذربایجانی به این منطقه حیاتی چین را تشریح کرد.
همچنین «گوان شیانمین»، دبیرکل فدراسیون صنعت و تجارت گوانگدونگ، با اشاره به مزایای ترانزیتی و موقعیت جغرافیایی جمهوری آذربایجان، بر پتانسیل بالای توسعه روابط تجاری بهویژه در بخشهای غیرنفتی تاکید کرد.
هجوم سرمایههای چینی و صندوق مشترک سرمایهگذاری
علاقه سرمایهگذاران چینی به جمهوری آذربایجان نیز با سرعت بالایی در حال رشد است. سرمایهگذاری مستقیم چین در این کشور از 17.6 میلیون دلار در سال 2024 به 26.895 میلیون دلار در سال 2025 افزایش یافت. در حال حاضر حدود 370 شرکت با سرمایه چینی در جمهوری آذربایجان ثبت شدهاند و مجموع سرمایهگذاری پکن در اقتصاد این کشور به 950 میلیون دلار رسیده است.
سال گذشته میلادی نقطه عطفی در اجرای پروژههای کلان بود. امضای قراردادهایی برای ساخت نیروگاههای خورشیدی و بادی با ظرفیت 1570 مگاوات و سیستمهای ذخیرهسازی انرژی از جمله این موارد است. همچنین شرکت چینی "Sichuan Sunsync" در حال راهاندازی کارخانه تولید پنلهای خورشیدی در منطقه آزاد اقتصادی آلات آذربایجان است.
در بخش صنعت نیز، غول خودروسازی چین، BYD، در حال تاسیس یک خط مونتاژ اتوبوسهای برقی در پارک صنعتی سومقاییت است و یک سرمایهگذار خصوصی چینی نیز کارخانه تولید آسانسور را در پارک صنعتی آغدام احداث خواهد کرد.
اما شاید مهمترین دستاورد آینده در این روابط، ایجاد مکانیسم مالی جدید یعنی «صندوق سرمایهگذاری مشترک» میان هلدینگ سرمایهگذاری جمهوری آذربایجان و صندوق راه ابریشم چین (Silk Road Fund) باشد. مذاکرات بر سر این ابزار مالی در بالاترین سطوح انجام شده و تاسیس آن میتواند تضمینکننده تامین مالی پروژههای استراتژیک در حوزههای زیرساخت، لجستیک و انرژی در سالهای پیش رو باشد.
انتهای پیام/