به گزارش گروه بینالملل تسنیم؛ روز چهارشنبه هفته گذشته (29 اردیبهشت) نمایندگان کنست رژیم صهیونیستی پیشنویس انحلال کنست را با 110 رأی موافق به تصویب رساندند که این اقدام به معنای برگزاری انتخابات زودهنگام است. بنابر تقویم سیاسی، قرار بود 27 اکتبر سال جاری پس از پایان یافتن دوره چهار ساله کابینه نتانیاهو، انتخابات پارلمانی برگزار شود اما به دلیل بحران داخلی ائتلاف حاکم، این انتخابات قرار است زودتر از موعد مقرر صورت بگیرد. دلیل این رویداد سیاسی، تصمیم حزب اتحاد یهودیت تورات برای پایان دادن به حمایتش از کابینه نتانیاهو بود. این حزب اعلام کرد نتانیاهو به وعده خود برای تصویب قانونی در جهت معافیت حریدیها از خدمت در ارتش اسرائیل عمل نکرده است و لذا دیگر مایل نیست از این کابینه حمایت کند.
هنوز تاریخ دقیق انتخابات مشخص نشده است اما انتظار میرود در نیمه اول سپتامبر این رأیگیری برگزار شود. البته نهایی شدن این مسئله نیازمند تصویب در سه قرائت بعدی پارلمان است که بعید به نظر میرسد چنین اتفاقی رخ ندهد.
اما چرا نتانیاهو علیرغم آنکه میدانست لحاظ نکردن خواست احزاب حریدی در خصوص قانون تمدید معافیت سربازی حریدیها با واکنش تند آنها روبرو میشود، دست به این کار زد؟ علت این مسئله در «کمبود شدید نیروی انسانی در ارتش اسرائیل» خلاصه میشود.
کمیته ناگل که مسئول تدوین بودجه دفاعی یک دهه آینده اسرائیل است، در پایان سال 2024 گزارشی جامع با تأکید بر واقعیت امنیتی جدید ایجاد شده پس از 7 اکتبر در زمینه نیروی انسانی، تقویت نیرو، فرآیندهای تدارکات و تولیدات داخلی منتشر کرد. این کمیته تشخیص داد شکست در اکتبر 2023 مربوط به «کمبود منابع» نبوده است، بلکه به این نتیجه رسید که تغییرات در مفهوم عملیاتی ارتش اسرائیل نیاز به افزایش قابل توجه نیروی انسانی، در تمام بخشهای دائمی، اجباری و ذخیره دارد.
با این حال، کمیته مزبور حتی در آن زمان نیز متوجه شد بار بر دوش نظامیان ذخیره بسیار زیاد است و در سالهای آینده نیز این فشار همچنان ادامه خواهد داشت. از همین رو کمیته ناگل توصیه کرد ارتش اسرائیل تقریباً 8000 سرباز و افسر را برای دورههای دائمی تا دو سال، که به عنوان «کوتاه مدت» شناخته میشود، استخدام کند. چنین اقدامی هم برای ایجاد ساختارهای جایگزین برای نظامیان ذخیره عمل خواهند کرد و هم برای تقویت و تحکیم ساختار نیروی انسانی ارتش در نظر گرفته خواهد شد.
یک سال و نیم پس از انتشار این گزارش، ارتش رژیم صهیونیستی اکنون اذعان میکند تمام استانداردهای کوتاهمدت توصیه شده توسط کمیته را به طور کامل اجرا کرده است اما این امر منجر به هیچ گونه آسودگی خاطر برای نظامیان ذخیره نشده است. ارتش اسرائیل عنوان کرد در حال حاضر سه نوار امنیتی در غزه، لبنان و سوریه را در اختیار دارد و با توجه به این شرایط، نیازهای عملیاتی افزایش یافته است و این کمیته نمیتواند پیشبینی کند این وضعیت در اواسط سال 2026 نیز ادامه خواهد داشت.
در همین راستا، «ایال زامیر»، رئیس ستادکل ارتش، دو هفته قبل در کمیته امور خارجه و دفاع به اعضای کنست هشدار داد اگر سه قانونی که ارتش اسرائیل خواستار آن است تصویب نشود، «ارتش ذخیره از درون فرو خواهد ریخت». این سه قانون شامل این موارد هستند: قانون الزام خدمت که خدمت اجباری صهیونیستهای حریدی را نیز تنظیم میکند؛ قانونی برای تمدید خدمت نظامیان ذخیره و در نهایت قانونی برای تمدید خدمت نظامی عادی به سه سال.
در همین شرایط، ارتش اسرائیل به دلیل کمبود نیرو، لشکر 96 را با نیروهای ذخیره سابق که خدمتشان را به پایان رسانده بودند اما تمایل داشتند در ارتش بمانند، تأسیس کرد. اعضای این لشکر شامل سربازان 40 تا 50 ساله و حتی مسنتر میشود. نکته این است که هرچه نیروی ذخیره مسنتر باشد، آسیب اقتصادی ناشی از غیبت او از شغلش بالاتر خواهد بود. طبق دادههای وزارت دارایی اسرائیل، هزینه یک نیروی ذخیره 22 تا 30 ساله ماهانه 11 هزار دلار (33 هزار شِکِل) است، که در مقایسه با هزینه 18600 دلار (54 هزار شِکِلی) در ماه برای نیروهای ذخیره 31 تا 39 ساله و هزینه 21500 دلاری (62 هزار شِکِل) برای افراد 40 تا 45 ساله بسیار کمتر است.
هدف از استخدام هزاران «پرسنل دائمی کوتاهمدت» این بود که هزینه آنها بسیار کمتر از نیروهای ذخیره باشد. در این مرحله، ارتش اسرائیل حدود یکصد هزار نیروی ذخیره دارد. براین اساس کمیته ناگل نتوانست دامنه جنگ، وضعیت سوریه و تحولات امروز را در سال 2024 پیشبینی کند و در نتیجه توصیههای آن کمک قابل توجهی به نیروهای ذخیره نکرد، چرا که نیاز به نیروهای عملیاتی افزایش یافته است. بنابراین، تمدید خدمت اجباری تا مدت سه سال و جذب حریدیها در بدنه ارتش این رژیم از جمله موارد حیاتی برای ارتش اسرائیل به شمار میروند.[1]
در همین رابطه «یوسی یهوشوع»، یک مفسر نظامی در گفتگو با وبسایت «وای نت» اعلام کرد: «ارتش اسرائیل از نظر نیروی انسانی در مراحل فروپاشی قرار دارد. این یک مشکل استراتژیک در بالاترین سطح است. براین اساس به محض اینکه ارتش با کمبود حدود 7000 نظامی در خط مقدم و تعداد مشابهی از نیروهای پشتیبان رزمی و اداری مواجه شود، راهی جز پر کردن این شکاف در لحظه وجود ندارد. در چنین شرایطی گردانهای ذخیره نمیتوانند ظرف مدت کوتاهی برای صدها روز خدمت، وارد ارتش شوند.این شرایط، وضعیتی را ایجاد میکند که هم نظامیان فعال و هم ذخیره صرفا از مأموریتی به مأموریت دیگر میروند و هرگز آموزش نمیبینند. این یکی از بزرگترین شکستهای کابینه نتانیاهو به شمار میرود.»
وی افزود: «باید قوانینی وضع شود که تضمین کند ما نیازهای ارتش را برآورده میکنیم. تعداد نظامیان جدید باید افزایش یابد از جمله با حضور حریدیها. مدت زمان خدمت نیز باید تمدید شود. قانون نیروهای ذخیره نیز باید تنظیم گردد. برای مثال اینکه تا چه سنی خدمت میکنید و غیره. اما در جامعه حریدی تنها چیزی که مانع به خدمت گرفتن آنها میشود، مخالفت خاخامها است.»[2]
در چنین شرایطی بود که بنیامین نتانیاهو تصمیم گرفت به کمیته امور خارجه و دفاع کنست برای آماده شدن جهت تصویب قانونی در راستای خدمت اجباری نظامیان حریدی دستور دهد. این اقدام در واقع در پی هشدارها و درخواست ارتش اسرائیل برای افزایش تعداد نظامیان در حال خدمت، بدون افزایش همزمان تعداد روزهای نظامیان فعال صورت گرفت. پیش از رسمیت یافتن چنین دستوری، ائتلاف احزاب حاکم پیشبینی میکردند این مسئله موجب انتقادات شدید از نتانیاهو و حزب لیکود شود، چرا که تعیین سهمیه واقعی برای جذب یهودیان حریدی در ارتش، تشدید مجازات برای نظامیان فراری و کاهش معافیت برای دانشجویان مدارس دینی (یشیوا) در متن این دستور قرار داشت.[3]
در واکنش به انتشار این خبر یکی از خاخامهای جامعه حریدی، خاخام «داو لاندو»، به نمایندگان حزب یهودیت متحد تورات در کنست دستوراتی در مورد برای آماده شدن جهت انحلال کنست و جلو انداختن انتخابات، صادر کرد. او در نامهای که منتشر کرد، گفت: «ما به نخست وزیر اعتماد نداریم. ما دیگر خود را شریک او نمیدانیم.»[4]
این نامه به معنای فروپاشی اتحاد سیاسی طولانی مدت بین نتانیاهو و جامعه حریدی بود. سالهاست که صهیونیستهای حریدی، او را به عنوان یک شریک طبیعی، کسی که نیازهای آنها را درک میکرد، میدیدند. اما بعد از گذشت بیش از سه سال از فعالیت کابینه که نتانیاهو هیچ اقدامی در جهت تمدید معافیت خدمت نظامی حریدیها انجام نداد، بالاخره صبر آنها به پایان رسید. گفتنی است در تابستان نیز احزاب حریدی پستهای خود را در کابینه ترک کردند تا نتانیاهو را تحت فشار بگذارند، اما این اقدام هم نتیجه نداشت و در نهایت وی توانست با یک وعده دیگر، نظر مثبت آنها را برای لایحه بودجه 2026 کسب کند و مانع از فروپاشی دولتش شود.
مسئله خدمت اجباری دانشجویان یشیوا (مدارس دینی یهودیان) از زمان تأسیس اسرائیل با آن همراه بوده است، اما پس از 7 اکتبر و شروع جنگ طولانی، گفتمان عمومی کاملاً تغییر کرد. در همین راستا مطالبات و فشار بر کابینه برای تعیین تکلیف پرونده خدمت اجباری حریدیان در ارتش اسرائیل افزایش یافته است. در حال حاضر تقریباً یک و نیم میلیون صهیونیست حریدی در اراضی اشغالی زندگی میکنند که تقریباً 169 هزار نفر از آنها دانشجویان یشیوا و آموزش عمومی هستند.
احزاب حریدی برای سالهای متمادی تقریباً وفاداری کامل خود را به نتانیاهو نشان دادند. آنها در سختترین لحظات از او دفاع کردند، حتی زمانی که نظام سیاسی متزلزل بود، در کنار او ماندند. اما اکنون از دیدگاه رهبران حریدی، نتانیاهو و کابینهاش، به طرز غیرقابل تحملی برای جلوگیری از تصویب این قانون تعلل به خرج میدهند و به جای تصمیمگیری، سیاست وقت کشی را در پیش گرفتهاند. از دیدگاه حریدیها، این فقط یک تأخیر سیاسی معمولی نیست، بلکه حس عمیق تحقیر و بیاعتنایی از سوی شرکایی است که قرار بود به قول خود عمل کنند.
نکته مهم آنکه این فقط یک بحران پیرامون قانون خدمت نظامی اجباری نیست، بیانگر بلکه فروپاشی کامل اعتماد است. عموم حریدیها احساس میکنند که نتانیاهو سالهاست از آنها سوءاستفاده سیاسی کرده است. بنابراین در شرایط فعلی نتانیاهو از یکسو با فشار ارتش برای تأمین نیروی نظامی، و آسیبهای بخش اقتصاد بابت طولانی شدن خدمت نظامی نیروهای ذخیره روبرو است؛ و از سوی دیگر با از دست دادن اعتماد احزاب حریدی که اصلیترین متحدان وی برای تشکیل کابینه به شمار میرفتند.
در همین راستا لازم به ذکر است که نظرسنجیهای مختلف در جامعه صهیونیستی در یکسال گذشته نشان میدهد بلوک اپوزیسیون فاصله معناداری با احزاب ائتلاف حاکم به رهبری نتانیاهو دارند. در چند نظرسنجی اخیر نیز مشخص شد اپوزیسیون میتواند با کسب 61 کرسی کابینه آتی را تشکیل دهد در حالی که کرسیهای بلوک نتانیاهو بین 49 تا 50 کرسی در نوسان است. حال در صورتی که احزاب حریدی هم دیگر نخواهند از نتانیاهو حمایت کند، میزان کرسیهای او و حزبش به زیر 30 کرسی تقلیل پیدا خواهد کرد و این بحرانی است که اکنون نتانیاهو با آن روبرو است.
پانوشت:
[1] . https://www.themarker.com/news/macroeconomics/2026-05-11/ty-article/.premium/0000019e-12d8-d769-a9fe-1edceb880000
[2] . https://www.ynet.co.il/news/theheadline/article/gmectid12
[3] . https://www.maariv.co.il/news/politics/article-1320475
[4] . https://www.maariv.co.il/news/opinions/article-1321115
انتهای پیام/