به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمان، 31 اردیبهشت، در تقویم سلامت ایران تنها یک مناسبت نمادین نیست؛ روزی است برای یادآوری یکی از والاترین جلوههای نوعدوستی و ایثار انسانی؛ اهدای عضو. تصمیمی که در سختترین لحظات زندگی یک خانواده، میتواند پایان یک غم سنگین و آغاز امیدی دوباره برای چندین بیمار در انتظار پیوند باشد. در روزهایی که بیماران مبتلا به نارسایی قلب، کبد، کلیه، ریه و دیگر اعضای حیاتی، چشمانتظار خبری از اتاقهای پیوند و صفهای طولانی درمان هستند، اهدای عضو از بیماران مرگ مغزی به یکی از مهمترین ظرفیتهای نجاتبخش نظام سلامت تبدیل شده است؛ ظرفیتی که نهتنها جان یک بیمار، بلکه گاه زندگی چندین انسان را دگرگون میکند.
در ایران نیز این مسیر، سابقهای روشن و تاریخی دارد. 31 اردیبهشت 1368 روزی است که با صدور فتوای تاریخی حضرت امام خمینی(ره) درباره جواز پیوند اعضای بیماران مرگ مغزی، مسیر تازهای پیشروی نظام سلامت کشور گشوده شد؛ مسیری که بهتدریج به خودکفایی ایران در حوزه پیوند اعضا انجامید و امکان نجات جان بسیاری از بیماران را در داخل کشور فراهم کرد.
پیش از آن، بسیاری از بیماران ناچار بودند برای پیوند عضو، با هزینههای سنگین و دشواریهای فراوان راهی خارج از کشور شوند؛ امری که برای بسیاری از خانوادهها عملاً امکانپذیر نبود. امروز اما، با توسعه مراکز تخصصی و تربیت نیروهای ماهر، ایران در حوزه پیوند عضو به جایگاهی قابل اتکا رسیده است؛ هرچند تحقق کامل این ظرفیت، همچنان نیازمند افزایش آگاهی عمومی، اعتماد اجتماعی و همراهی رسانههاست.
در استان کرمان نیز زیرساختهای لازم برای پیوند عضو فراهم شده و بنا بر اعلام مسئولان دانشگاه علوم پزشکی، امکانات تخصصی، تجهیزات مورد نیاز و نیروی انسانی مجرب در این حوزه وجود دارد. با این حال، به گفته معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کرمان، توسعه این مسیر بیش از هر چیز نیازمند فرهنگسازی، همدلی اجتماعی و مشارکت رسانهها است؛ چراکه بدون همراهی جامعه، حتی کاملترین زیرساختهای درمانی نیز نمیتوانند به بهرهبرداری مطلوب برسند.
زیرساختهای پیوند در دانشگاه فراهم است
محمدحسن لاریزاده معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کرمان با تأکید بر اینکه پیوند اعضا از جمله حوزههایی است که بدون فرهنگسازی و مشارکت اجتماعی به نتیجه مطلوب نمیرسد، گفت: خوشبختانه شرایط اهدای عضو و انجام پیوند در حوزههای مختلف در دانشگاه فراهم شده است. امکانات، زیرساختهای تخصصی، تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز وجود دارد؛ اما برای توسعه این مسیر، ترویج فرهنگ اهدای عضو ضروری است.
وی با اشاره به عملکرد دانشگاه علوم پزشکی کرمان در سالهای گذشته از زمان آغاز فعالیتهای پیوند، افزود: در مجموع تا امروز، 248 مورد اهدای عضو در دانشگاه ثبت شده است. همچنین 363 مورد پیوند کلیه از بیماران مرگ مغزی انجام شده و پیوند کلیه از زنده به زنده نیز به 1,023 مورد رسیده است. در حوزه پیوند کبد نیز 75 مورد انجام شده است.
به گفته معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کرمان، در کنار این آمار، خدمات مرتبط با پیوند بافت و دیگر حوزههای تخصصی نیز در این مرکز ثبت شده که نشاندهنده ظرفیت بالای درمانی و تخصصی آن است. او تأکید کرد که این ظرفیتها میتوانند بیش از پیش توسعه یابند، به شرط آنکه آگاهی مردم نسبت به امکان انجام این خدمات در داخل استان افزایش پیدا کند.
لاریزاده با اشاره به یکی از چالشهای مهم سالهای اخیر در حوزه پیوند کبد اظهار داشت: با وجود آماده بودن اتاق عمل، بخشهای مجهز و حضور تیمهای تخصصی و فوقتخصصی، یکی از مشکلاتی که در چند سال گذشته باعث کاهش انجام پیوند کبد شده، کاهش اقبال بیماران برای ثبتنام و قرار گرفتن در لیست انتظار پیوند کبد در استان است.
وی با بیان اینکه به نظر میرسد اطلاعرسانی کافی صورت نگرفته است، ادامه داد: اگر بیماران اطلاع دقیقتری داشته باشند که پیوند کبد در همین دانشگاه راهاندازی شده و امکان انجام آن وجود دارد، دیگر نیازی به تحمل رنج مراجعه به استانهای دیگر ندارند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کرمان با بیان اینکه فرآیند پیوند کبد نیازمند مراجعههای متعدد و پیگیریهای طولانیمدت است، تصریح کرد: بیمار برای پیوند کبد معمولاً باید چندین بار به مرکز مراجعه کند تا در نهایت عضو مناسب تخصیص داده شود. این رفتوآمدها به استانهای دیگر برای بیماران بسیار دشوار و پرهزینه است. اگر اطلاعرسانی دقیق انجام شود، بیماران میتوانند در همین استان و همین مرکز در لیست انتظار قرار بگیرند و مراحل درمان را طی کنند.
کرمان؛ پیشگام پیوند اعضا در کشور با 248 اهدای عضو از مرگ مغزی
در حالی که استان کرمان همواره به عنوان یکی از پیشتازان در حوزه پیوند اعضا در سطح کشور شناخته میشود، آمارهای جدید منتشر شده از سوی مسئولان واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان، جایگاه رفیع این استان را بیش از پیش نمایان میسازد. رضا جعفری، مسئول واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان، با اعلام اینکه تاکنون 248 مورد اهدای عضو از بیماران مرگ مغزی در این استان به ثبت رسیده است، تأکید کرد: کرمان در میان دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور، جزو برترینها در زمینه پیوند اعضا محسوب میشود.
مسئولان واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان افزود: این آمار درخشان، نتیجه سالها تلاش مستمر، فراهمسازی زیرساختهای درمانی پیشرفته و مهمتر از همه، فرهنگسازی و جلب مشارکت حداکثری مردم شریف این دیار در امر خداپسندانه اهدای عضو است.
وی با بیان اینکه فعالیت رسمی پیوند اعضا در کرمان از سال 1385 با آغاز پیوند از بیماران مرگ مغزی کلید خورده است، افزود: در طول این سالها، 248 مورد اهدای عضو از بیماران مرگ مغزی با موفقیت به بیماران نیازمند پیوند اهدا شده است. علاوه بر این، استان کرمان در حوزه پیوند کلیه نیز رکوردهای چشمگیری را به ثبت رسانده است.
جعفری با عنوان اینکه مجموع پیوند کلیه هزار و 386 مورد، پیوند کلیه از بیماران مرگ مغزی 363 مورد و پیوند کلیه از زنده به زنده هزار و 23 مورد است، گفت: نکته قابل توجه در آمار پیوند کبد، ثبت 75 مورد پیوند کبد در کرمان است. در کنار این موفقیتها، حتی 116 مورد کبد نیز به دلیل نبود گیرنده مناسب در استان، برای پیوند به شیراز ارسال شده است؛ امری که نشاندهنده ظرفیت بالای استان و اولویتبخشی به نجات جان بیماران در سطح ملی است.
وی با اشاره به اینکه تاریخچه پیوند اعضا در دانشگاه علوم پزشکی کرمان به سال 1383 بازمیگردد که با افتتاح بخش پیوند کلیه در مرکز آموزشی درمانی افضلیپور، گامهای اولیه برداشته شد، ادامه داد: اما گستره خدمات پیوند در کرمان به همینجا ختم نمیشود و پیوند مغز استخوان از سال 1388 آغاز شده، پیوند قرنیه از سال 1387 و کاشت حلزون از سال 1392 در بیمارستان شفا کرمان آغاز شده است.
مسئولان واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان تاکید کرد: این تنوع و گستردگی خدمات، کرمان را به یکی از قطبهای اصلی پیوند اعضا و خدمات درمانی فوق تخصصی در ایران تبدیل کرده است.
جعفری در تشریح فرآیند تشخیص مرگ مغزی توضیح داد: مرگ مغزی یک تشخیص قطعی پزشکی است که توسط پنج گروه پزشکی متخصص شامل متخصص بیهوشی، متخصص مغز و اعصاب، جراح مغز و اعصاب، متخصص داخلی و پزشکی قانونی (که هیچکدام عضو گروه پیوند نیستند) تأیید میشود.
وی ادامه داد: پس از تأیید قطعی مرگ مغزی و اطمینان از وجود رضایت متوفی در زمان حیات (از طریق وصیت یا داشتن کارت اهدای عضو)، رضایت نهایی اهدای عضو از بستگان درجه یک او نیز اخذ میشود. این فرآیند با نهایت دقت، احترام و رعایت پروتکلهای اخلاقی و پزشکی صورت میگیرد.
جعفری با ابراز خرسندی از روند رو به رشد فرهنگسازی در زمینه اهدای عضو در کرمان، گفت: خوشبختانه با بینش خوب مردم و همشهریان عزیز دیار کریمان، شاهد هستیم هر ماه بیش از 10 تا 20 نفر فرم ثبتنام اهدای عضو را کامل کرده و کارت اهدای عضو را دریافت میکنند.
وی یادآور شد: فرد با گرفتن کارت اهدای عضو، نیت قلبی خود را به اعضای خانواده اعلام میکند. اما با توجه به قوانین جمهوری اسلامی ایران، فرد بالغ با دریافت کارت بهتنهایی نمیتواند موجب اهدای عضو شود؛ بلکه در صورت وقوع مرگ مغزی، بستگان درجه یک خانواده باید رضایت کتبی خود را نسبت به اهدای اعضای نزدیکان خود اعلام کنند. لذا کارت اهدای عضو، ضمن اعلام اراده فرد، نقش مهمی در تسهیل تصمیمگیری برای خانواده در لحظات دشوار دارد.
جایگاه برتر کرمان؛ دعوتی برای همبستگی بیشتر
رضا جعفری در پایان با افتخار اعلام کرد: دانشگاه علوم پزشکی کرمان در بین دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور جزو دانشگاههای برتر در زمینه پیوند اعضا است. این موفقیت بزرگ، حاصل تلاش شبانهروزی کادر درمان، همراهی مسئولان و مهمتر از همه، ایثار و فداکاری مردم کرمان است. با این حال، این جایگاه نباید مانع از تلاش بیشتر برای فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی شود تا بتوانیم با برداشتن گامهای بلندتر، شاهد نجات جان بیماران بیشتری باشیم و کرمان را بیش از پیش در مسیر پیشرفت و ایثار در حوزه پیوند اعضا قرار دهیم.
مسئول واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان، با بیان جایگاه برجسته ایران در سطح جهانی در حوزه اهدای عضو، آمارهای قابل تأملی را ارائه داد. وی تصریح کرد: شاخص جهانی اهدای عضو در ایران، که با تعداد سالانه اهدای عضو به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت سنجیده میشود، در آغاز کار یعنی سال 1379 عدد 0.2 بود. این رقم در پایان سال 1398 به 14.3 رسید که به خاطر رشد چشمگیر 70 برابری، ایران را در این حوزه زبانزد کشورهای دنیا کرد و منجر به اختصاص رتبه اول آسیا به ایران شد.
جعفری ادامه داد: ایران همچنین در حال حاضر رتبه سیویکم اهدای عضو در جهان را دارد، در حالی که رتبه اول جهان به کشور اسپانیا اختصاص یافته است. این پیشرفت، دستاورد بزرگی برای نظام سلامت و جامعه ایران محسوب میشود.
عملکرد کرمان در سال 1404؛ رشد 40 درصدی و شاخصی رو به بهبود
وی در خصوص شاخص اهدای عضو در سال 1404 (سال جاری شمسی) در سطح کشور، اعلام کرد: این شاخص در سطح کشور برابر با 13.5 بوده است. دانشگاه علوم پزشکی کرمان نیز در این سال با ثبت 16 مورد اهدای عضو، شاخص 11.59 را کسب کرده که رقمی بسیار قابل قبول و خوب محسوب میشود. این میزان، نسبت به سال گذشته 40 درصد رشد داشته و نشاندهنده تلاش مستمر و مؤثر استان در این زمینه است.
مسئول واحد پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی کرمان در پایان، به بازه سنی گیرندگان پیوند کلیه در این استان اشاره کرد و گفت: کمترین سنی که در کرمان پیوند کلیه برای آن انجام شده، مربوط به یک پسر 13 ساله بوده است. بالاترین سن مناسب برای پیوند کلیه در کرمان نیز در محدوده 60 سال قرار دارد؛ لازم به ذکر است که کودکان با سن کمتر از این مقدار، معمولاً نیازمند پیوند در بخش تخصصی پیوند اطفال هستند که در حال حاضر در تهران مستقر است و نیازمند ارجاع بیماران به این مرکز است.
این توضیحات، ابعاد جدیدی از گستردگی، پیچیدگی و موفقیتهای حوزه پیوند اعضا در ایران و به طور خاص در استان کرمان را روشن میسازد و بر اهمیت حمایتهای مستمر از این بخش حیاتی نظام سلامت تأکید میکند.
اهدای عضو؛ فرهنگی که باید از مرز درمان عبور کند
آنچه در سخنان مسئولان دانشگاه علوم پزشکی کرمان برجسته میشود، فقط آمادگی فنی و درمانی نیست، بلکه این واقعیت است که پیوند عضو در جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به فرهنگ عمومی وابسته است. در بسیاری از موارد، خانوادهها در لحظات دشوار پس از مرگ مغزی عزیزشان، میان اندوه، تصمیمگیری و ناآگاهی گرفتار میشوند. در چنین شرایطی، وجود اطلاعرسانی درست و بهموقع میتواند مسیر تصمیمی بزرگ و نجاتبخش را هموار کند؛ تصمیمی که میتواند به چندین بیمار فرصت دوباره زندگی بدهد.
از همین رو، روز ملی اهدای عضو تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه فرصتی است برای یادآوری اهمیت گفتوگو درباره مرگ مغزی، ضرورت ثبت رضایت برای اهدای عضو و نقش رسانهها در شکلدهی به یک فرهنگ انسانی و حیاتی. جامعهای که درباره اهدای عضو آگاهتر باشد، در لحظههای بحرانی تصمیمی روشنتر، مسئولانهتر و نجاتبخشتر خواهد گرفت.
کرمان در سالهای اخیر توانسته در حوزه پیوند عضو و خدمات مرتبط، جایگاه قابل توجهی به دست آورد. ثبت صدها مورد اهدای عضو و پیوند کلیه، و نیز دهها مورد پیوند کبد، نشان میدهد این استان از نظر زیرساخت و تخصص، در مسیر درستی قرار دارد. اما همانطور که معاون درمان دانشگاه نیز تأکید کرد، ظرفیتهای درمانی زمانی به حداکثر اثرگذاری میرسند که مردم از وجود آنها آگاه باشند و برای بهرهمندی از این خدمات، ناچار به ترک استان و تحمل هزینههای مضاعف نباشند.
روز ملی اهدای عضو، یادآور این حقیقت مهم است که گاهی یک تصمیم کوتاه اما بزرگ، میتواند ادامه زندگی چند انسان را تضمین کند. در کشوری که مسیر پیوند عضو با فتوای تاریخی سال 1368 آغاز شد و امروز به ظرفیتهای تخصصی گستردهای رسیده، همچنان مهمترین حلقه زنجیره نجات، فرهنگسازی و آگاهی اجتماعی است. کرمان نیز با برخورداری از زیرساختهای مناسب، تیمهای تخصصی و آمار قابل توجه در حوزه پیوند، میتواند نقشی پررنگتر در این مسیر ایفا کند؛ به شرط آنکه مردم بدانند این امکان در همین استان وجود دارد و رسانهها نیز در تبیین این ظرفیتها سهم خود را بهدرستی ایفا کنند.
انتهای پیام/511/