به گزارش خبرگزاری تسنیم از ایلام، در نظریههای نوین مردمسالاری دینی، مشروعیت یک نظام سیاسی تنها به رأی اول یا انقلاب اول محدود نمیشود، بلکه در گرو مشارکت مستمر مردم در صحنههای سیاسی و اجتماعی بازتولید میگردد. جمهوری اسلامی ایران با بهرهمندی از این نظریه، توانسته است پیوندی ناگسستنی میان حاکمیت و ملت برقرار سازد. یکی از واضحترین جلوههای این مشارکت، حضور گسترده و داوطلبانه مردم در خیابانها در حمایت از نظام است.
مشروعیت پویا؛ فراتر از انتخابات:
مشروعیت مبتنی بر مشارکت، فرایندی مستمر و زنده است. هر بار که مردم ایران در راهپیماییها و تظاهرات حمایتی شرکت میکنند، عملاً قرارداد اجتماعی خود را با نظام تمدید میکنند. این حضور، نشانهای از بلوغ سیاسی جامعه است که در آن، مردم نه از روی اجبار، بلکه بر اساس درک صحیح از منافع ملی و باور به ارزشهای انقلاب، پای در عرصه میگذارند.
نمایش کارآمدی نظام در جلب مشارکت:
موفقیت جمهوری اسلامی در سازماندهی و جذب این مشارکتهای عظیم خیابانی، ریشه در کارآمدی نظام در سه حوزه دارد:
1. تأمین امنیت و آرامش: حضور مردم در حمایت از نظام، پاسخی به تجربه تاریخی ناامنیها و هرجومرجهایی است که پیش از انقلاب و همچنین در فتنههای پس از آن رخ داد. مردم به خوبی دریافتهاند که جمهوری اسلامی تنها ضامن ثبات و امنیت پایدار در منطقه است.
2. عدالت و خدماترسانی: با وجود فشارهای خارجی و تحریمهای ظالمانه، نظام جمهوری اسلامی توانسته است خدمات گستردهای در حوزه بهداشت، آموزش، زیرساخت و امنیت اجتماعی ارائه دهد. این کارآمدی، بستر روانی لازم برای حضور حمایتی مردم را فراهم کرده است.
3. عزت و استقلال ملی: مقاومت در برابر زیادهخواهیهای قدرتهای جهانی، حس عزت و استقلال را در میان اقشار مختلف نهادینه ساخته است. مردم وقتی در خیابانها حاضر میشوند، از این عزت ملی دفاع میکنند، نه صرفاً از یک جناح یا شخص خاص.
شکست نظریههای رقیب در تحلیل ایران:
منتقدان خارجی تلاش کردهاند حضور حمایتی مردم ایران را نادیده بگیرند یا آن را نمایشی و غیرواقعی توصیف کنند. اما نظریه مشروعیت مبتنی بر مشارکت به وضوح نشان میدهد که در هیچ نظام اقتدارگرای محض، چنین موجهای عظیم مردمی بدون سرکوب گسترده امکانپذیر نیست. تفاوت اساسی ایران با نظامهای غیرمردمی در همین نکته است: در ایران، مردم با اختیار و آگاهی در حمایت از نظام به خیابان میآیند، زیرا این نظام را از آنِ خود میدانند.
دلایل عینی موفقیت نظام در این مشارکتها:
· تنوع اجتماعی: در تظاهرات حمایتی ایران، همواره زنان، مردان، جوانان، سالمندان، اقوام و اقشار مختلف دیده میشوند. این تنوع، نشانه فراگیر بودن مشروعیت نظام است.
· خودجوشیِ نسبی همراه با انسجام: اگرچه نهادهای مردمی (مساجد، هیئتها، بسیج) فراخوان میدهند، اما پاسخ مردم فراتر از وظیفه سازمانی است. شمار بالای خانوادهها و کسبهای که بدون هیچ چشمداشتی حضور مییابند، گویای این واقعیت است.
· تداوم در بحرانها: جمهوری اسلامی در حساسترین برههها مثل دوران دفاع مقدس، تحریمهای فلجکننده، و آشوبهای داخلی توانسته است حضور حماسی مردم را حفظ کند. این تداوم، نقطه قوتی است که در کمتر نظام سیاسی جهان دیده میشود.
جمعبندی؛ موفقیتی نظری و عملی:
نظریه مشروعیت مبتنی بر مشارکت، نه تنها وضعیت جمهوری اسلامی را تبیین میکند، بلکه موفقیت آن را در عمل به اثبات میرساند. هر راهپیمایی پرشور، یعنی شکست راهبرد دشمن برای جدا کردن ملت از نظام. تا زمانی که مردم ایران با پای خود به خیابان میآیند تا بگویند «ما جمهوری اسلامی را میخواهیم»، تحلیلهای مبنی بر بحران مشروعیت، فاقد هر گونه اعتبار علمی و عینی خواهد بود.
نظام جمهوری اسلامی به درستی بر توانایی خود در حفظ و گسترش این مشارکتها تکیه کرده است. این موفقیت، حاصل سه دهه (و بیشتر) تعامل هوشمندانه با مردم، نهادینهسازی ارزشهای انقلابی، و اثبات کارآمدی در برابر طوفانهای داخلی و خارجی است.
تکلیف نهایی:
هر تحلیلگری که بخواهد آینده ایران را پیشبینی کند، ناگزیر از پذیرش این واقعیت است: مشروعیت جمهوری اسلامی با خون دل ملت به دست نیامده، بلکه با حضور داوطلبانه و آگاهانه «همان مردم» در راهپیماییهای حمایتی، بازتولید و تثبیت میشود. این بزرگترین سرمایه سیاسی نظام و تضمینکننده مسیر پیشروی ایرانِ سربلند است.
رضا میرزاد، دکترای اندیشه سیاسی
انتهای پیام/180/.