به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، روند پرفراز و نشیب تحدید حدود و علامتگذاری مرزها میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان همچنان در جریان است و مقامات ارشد دو کشور از پیشرفتهای ملموس در این زمینه خبر میدهند.
در همین رابطه، جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان به تازگی با تایید این روند، اعلام کرده که فعالیتهای عملیاتی مرتبط با سهمیهبندی و تعیین مرزها با جدیت دنبال میشود.
بایراموف در اظهارات اخیر خود تصریح کرد که در جریان سفر شاهین مصطفیاف، معاون نخستوزیر این کشور به ارمنستان، مقامات دو طرف سه سند مهم را به امضا رساندهاند. این اسناد به طور مشخص چارچوب، ضوابط و رویههای اجرایی اقدامات آتی در زمینه تحدید خطوط مرزی را ترسیم میکنند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که روز گذشته نیز مهر گریگوریان، معاون نخستوزیر ارمنستان، در مواضعی مشابه تایید کرده بود که در آخرین نشست کمیسیونهای مشترک مرزی، پیشنویس سه سند کلیدی مورد توافق طرفین قرار گرفته است. این هماهنگی در مواضع نشان میدهد که پس از ماهها تنش، ارادهای برای پیشبرد فنی امور مرزی میان دو پایتخت شکل گرفته است.
پیشرفتهای فنی در کمیسیونهای مشترک مرزی
کمیسیونهای مشترک تعیین خطوط مرزی ارمنستان و جمهوری آذربایجان، به ریاست مهر گریگوریان و شاهین مصطفیاف (معاونین نخستوزیر دو کشور)، آخرین بار در تاریخ 29 آوریل در نقطه صفر مرزی گردهم آمدند. در این نشست حساس، هیئتهای دو کشور به بررسی دقیق مسائل سازمانی و فنی مرتبط با تحدید حدود پرداخته و دستورالعملهای توافقشده پیشین را با یکدیگر مبادله کردند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، یکی از این دستورالعملها به طور خاص رویههای کاری گروههای کارشناسی و متخصصان فنی را که برای پیشبرد عملیات میدانی تحدید مرزها ضروری هستند، مشخص میکند. دو سند دیگر نیز به تدوین مقررات و چارچوبهای لازم برای نقشهبرداری، ایجاد نقشههای دقیق مرزی و همچنین نحوه نگارش، تنظیم و انتشار اسناد نهایی مرتبط با تحدید حدود اختصاص یافتهاند.
روند تحدید مرزها اساساً بر پایه بیانیه 1991 آلماتی پایهریزی شده است؛ بیانیهای که طی آن جمهوریهای استقلالیافته از شوروی سابق، مرزهای اداری یکدیگر را به عنوان مرزهای بینالمللی به رسمیت شناختند. با این وجود، اختلافات بر سر نقشههای مرجع نظامی دوران شوروی همچنان یکی از چالشهای اصلی در نشستهای کارشناسی دو کشور محسوب میشود که انتظار میرود با اسناد فنی جدید برطرف گردد.
لفاظیهای علیاف و پیامهای دوگانه به ایروان
در سوی دیگر تحولات قفقاز جنوبی، الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، در جریان دیدار با ساکنان منطقه «زنگیلان» مواضع سیاسی و امنیتی جدیدی را مطرح کرد.
وی در این دیدار در تلاش برای کاهش نگرانیهای فزاینده ارامنه، مدعی شد که جمهوری آذربایجان هیچگونه قصد و هدفی برای نابودی کشور ارمنستان یا سلب استقلال و حاکمیت ملی این همسایه خود ندارد.
علیاف با اشاره به پیروزیهای نظامی گذشته کشورش در جریان جنگهای اخیر قرهباغ تاکید کرد: «ما به تمام اهدافی که از پیش برای خود تعیین کرده بودیم، به طور کامل دست یافتهایم.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که ایروان بارها نسبت به نیات نظامی باکو در مناطق مرزی هشدار داده و خواستار تضمینهای امنیتی محکمتری شده است.
حمله تند و تمسخرآمیز باکو به ناظران اروپایی
یکی از بخشهای جنجالی سخنان رئیس جمهور آذربایجان، حمله لفظی شدید به مأموریت غیرنظامی اتحادیه اروپا در ارمنستان بود. علیاف با لحنی تحقیرآمیز و کنایهآمیز به حضور نیروهای غربی در منطقه اشاره کرد و گفت: «ناظران به اصطلاح اروپایی ظاهراً در حال تداوم گشتزنی و نظارت بر مرزهای مشترک آذربایجان و ارمنستان هستند. من پیش از این نیز صراحتاً گفتهام؛ اگر ما تنها یک گلوله شلیک کنیم، آنها (ناظران اروپایی) بلافاصله فرار خواهند کرد و حتی ردی از خود در آنجا به جای نخواهند گذاشت.»
رئیسجمهور آذربایجان با انتقاد از روایتهای غربی مبنی بر محافظت از ارمنستان در برابر تهدیدات نظامی باکو، افزود: «اساساً هیچ نیازی به محافظت از ارمنستان در برابر ما وجود ندارد.»
حضور هیئت نظارت غیرنظامی اتحادیه اروپا در ارمنستان همواره با واکنش منفی باکو و مسکو روبهرو بوده و آن را تلاشی از سوی غرب برای نفوذ در قفقاز قلمداد میکنند.
در نتیجه همین فشارهای دیپلماتیک بود که باکو پیشتر از استقرار ناظران غیرمسلح اروپایی انتقاد کرده بود و در نهایت توانست در جریان مذاکرات، اصلی را در پیشنویس معاهده صلح با ارمنستان تثبیت کند که بر اساس آن، نیروهای هیچ کشور ثالث و بیگانهای در مرزهای مشترک دو کشور مستقر نخواهند شد. این بند، یک پیروزی دیپلماتیک در راستای دور نگه داشتن قدرتهای فرامنطقهای از مناسبات قفقاز محسوب میشود.
اصرار بر مسیرهای ترانزیتی و رویای «زنگهزور»
بخش پایانی اظهارات الهام علیاف در منطقه زنگیلان به توسعه زیرساختهای حملونقل و پروژههای ترانزیتی اختصاص داشت. وی با اشاره به سرعت پروژههای عمرانی، اعلام کرد که عملیات احداث خط آهن استراتژیک از باکو به زنگیلان، ظرف یک الی یک و نیم سال آینده به طور کامل به پایان خواهد رسید.
علیاف همچنین با اشاره به شهر خانکندی (مرکز قرهباغ) وعده داد: «سال آینده سفر با قطار مسافربری به خانکندی امکانپذیر خواهد شد.»
وی در پایان سخنان خود، بار دیگر بر ادعاهای ژئوپلیتیک باکو پافشاری کرد و مدعی شد که این خط آهن در نهایت از طریق آنچه وی «کریدور زنگهزور» مینامد، تا جمهوری خودمختار نخجوان امتداد خواهد یافت.
کارشناسان مسائل قفقاز بر این باورند که اصرار بر ایجاد مسیرهای فراسرزمینی و دخالت بازیگران غربی، مسیر دستیابی به یک معاهده صلح پایدار میان باکو و ایروان را با موانع جدی روبهرو کرده است. با این حال، پیشبرد مذاکرات فنی مرزی در چارچوب دوجانبه میتواند گامی در جهت کاهش تنشها در قفقاز جنوبی، به دور از دخالت قدرتهای بیگانه باشد.
انتهای پیام/