به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در جریان سخنرانی خود در پایان نشست مشترک ارمنستان و اتحادیه اروپا در ایروان که با حضور آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا و اورسولا فون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا برگزار شد، مواضع جدیدی را در خصوص آینده روابط با جمهوری آذربایجان مطرح کرد.
وی به صراحت اعلام کرد که روند عادیسازی و تنظیم روابط میان باکو و ایروان صرفاً با امضای توافقنامه صلح به پایان نخواهد رسید، بلکه دو طرف باید اسناد و معاهدات متعددی را در زمینههای مختلف همکاریهای بخشی و استراتژیک به امضا برسانند.
پاشینیان در این نشست دیپلماتیک تصریح کرد: «امضا و تصویب نهایی توافقنامه صلح به معنای پایان کار و اتمام ماموریت ما نیست. برعکس، از متن خود توافقنامه کاملاً پیداست که پس از امضای آن، نیاز مبرمی به انعقاد توافقات جدید، بهویژه در زمینه همکاریهای تخصصی و بخشی میان دو کشور وجود خواهد داشت.»
بازگشایی مسیرهای ترانزیتی و مرزهای ترکیه؛ کلید توسعه قفقاز
نخستوزیر ارمنستان در ادامه سخنان خود، توجه ویژهای به اهمیت فوقالعاده توسعه خطوط مواصلاتی و ارتباطات ترانزیتی مبذول داشت.
وی با اشاره به تحولات میدانی در قفقاز جنوبی تصریح کرد که در این حوزه، باکو و ایروان حتی در زمان حاضر و با وجود فقدان یک توافقنامه خاص و رسمی، همکاریهای خود را آغاز کردهاند.
پاشینیان بر اهمیت حیاتی و راهبردی بازگشایی متقابل جادهها و همچنین گشایش مرزهای ارمنستان با ترکیه تاکید کرد و با لحنی قاطعانه خاطرنشان ساخت که هیچ شک و تردیدی ندارد که این رویداد مهم و تاریخی به زودی جامه عمل خواهد پوشید.
رهبر ارمنستان محور اصلی برنامههای خود را بر اهمیت کلیدی رفع انسداد کامل خطوط مواصلاتی برای تضمین تردد آزادانه شهروندان، ترانزیت روان کالاها و همچنین توسعه تجارت منطقهای متمرکز کرد.
به گفته پاشینیان، شالوده و اساس چنین همکاریهای گستردهای باید بر پایه ارتباطات ترانزیتی بدون مانع و احترام متقابل و بیقیدوشرط به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها استوار باشد.
وی یادآور شد که این رویکردها و اصول بنیادین، پیشتر در قالب توافقات سهجانبهای که در نشست آگوست 2025 در واشنگتن منعقد شد، بازتاب یافته و تثبیت شده است.
نخستوزیر ارمنستان با ابراز خوشبینی به آینده این توافقات افزود: «مایل هستم این نکته را نیز بیان کنم که در این حوزه، پتانسیل و ظرفیتهای بسیار عظیمی نهفته است که به اعتقاد من، هم اکنون در مرحله اجرا و پیادهسازی قرار دارد.»
تمرین همزیستی؛ ارمنستان در جستجوی مفهوم صلح
پاشینیان با ابراز خرسندی از روند تحولات، خاطرنشان کرد که در حال حاضر عملاً یک صلح نسبی میان ایروان و باکو برقرار شده است.
وی به این نکته ظریف و بیسابقه اشاره کرد که برای نخستین بار در تاریخ مشترک دو کشور، طرفین از ادبیات و لفاظیهای مشابه و همسو استفاده میکنند که این امر نشاندهنده تغییر پارادایم در روابط دوجانبه است.
وی در این باره گفت: «ما اکنون در حال یادگیری نحوه زندگی و همزیستی در شرایط صلح هستیم. فراتر از آن، ما هنوز در تلاشیم تا به درک عمیقتری از ماهیت صلح دست یابیم و بفهمیم که صلح واقعاً چه معنایی دارد، چه تصویری از خود ارائه میدهد و محتوای حقیقی آن چیست.»
اهداف باکو چیست؟ کریدورهای خشکی در برابر مسیرهای دریایی
در همین ارتباط، رضوان حسیناف، مدیر «مرکز تاریخ قفقاز»، در گفتوگو با خبرنگاران به تشریح و تحلیل برنامههای کلان باکو برای توسعه همکاریهای منطقهای پس از امضای توافقنامه صلح و برقراری روابط دیپلماتیک با ایروان پرداخت.
این تحلیلگر ارشد مسائل قفقاز اظهار داشت: «جمهوری آذربایجان تمرکز و شرطبندی اصلی خود را بر روی توسعه پروژههای مشترک اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و گسترش مسیرهای ترانزیتی و حملونقل در منطقه قرار داده است. ما به وضوح مشاهده میکنیم که در اظهارات مقامات آذربایجانی، این دیدگاه تسلط دارد که کل منطقه قفقاز جنوبی، از جمله خاک ارمنستان، باید برای ارتباطات ترانزیتی و جابجایی کالا، بهویژه در چارچوب کلانبرنامه چینی "یک کمربند، یک جاده" و سایر پروژههای استراتژیک، کاملاً باز و در دسترس باشد.»
حسیناف در ادامه افزود: «این دقیقاً همان سیاست بلندمدت و استراتژیک باکو است که از اواخر دهه 1990 میلادی به طور پیوسته و مستمر دنبال شده است: قفقاز جنوبی به لحاظ ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، این توانمندی را دارد که به عنوان یک جایگزین بسیار سودآور و مطمئن برای حملونقل دریایی میان آسیا و اروپا ایفای نقش کند. اگر در گذشته این سیاستِ توسعه مسیرهای خشکی با تردیدها و پرسشهایی مواجه بود، اکنون در سال 2026 و با توجه به رخدادها و تنشهای بیسابقه در خلیج فارس و تنگه هرمز، کاملاً مسجل شده است که سیستم پایدار و چنددههای حملونقل دریایی کالا در حال فروپاشی و تزلزل است. در پی این تحولات، نقش و اهمیت کریدورهای خشکی که پیش از این به عنوان رقیبی جدی برای ناوگان دریایی حمل نفت و سایر کالاها نادیده گرفته میشدند، به شدت در حال افزایش است.»
وی تاکید کرد: «منطقه قفقاز جنوبی اگر در قلب اوراسیا واقع نشده باشد، حداقل در نقطه تلاقی شریانهای اصلی آن ــ چه از شرق به غرب و چه از شمال به جنوب ــ قرار دارد. در این چارچوب استراتژیک، بدیهی است که جمهوری آذربایجان پس از انعقاد پیمان صلح با ارمنستان، توجه، تمرکز و منابع بسیار بیشتری را به توسعه زیرساختهای حملونقل و ترانزیت منطقهای اختصاص خواهد داد.»
صلح بازگشتناپذیر و سایه سنگین انتخابات ارمنستان
مدیر مرکز تاریخ قفقاز با ابراز اطمینان از روند تحولات، تاکید کرد که اکثریت قریب به اتفاق خطراتی که میتوانستند منجر به بیثباتی مجدد در قفقاز جنوبی شوند، اکنون به تاریخ پیوستهاند.
وی در این باره گفت: «سختترین و بحرانیترین مقاطع در تاریخ پس از جنگ، یعنی دورانی که تحریکات و تنشهای مختلفی ــ از جمله بر اثر دخالتهای بیگانگان و قدرتهای خارجی در تصمیمگیریهای دولت ارمنستان و همچنین مواضع دوگانه و مبهم برخی کشورهای همسایه در قبال روند صلح ارمنستان و آذربایجان ــ رخ میداد، با موفقیت پشت سر گذاشته شده است. هرچند ما هنوز هم شاهد مواضع عجیب و غیرقابل درک دورهای از سوی اتحادیه اروپا در خصوص روند حلوفصل مناقشه هستیم که تا به امروز نامشخص است، اما واقعیت میدانی این است که باکو و ایروان در فرمت دوجانبه، پایههای یک همکاری گسترده و سازنده را بنا نهادهاند.»
حسیناف با اشاره به دیپلماسی فعال و رفتوآمدهای پیدرپی میان دو کشور خبر داد: «تقریباً هر هفته شاهد تبادل هیئتها و سفرهای متقابل مقامات دولتی و فعالان اجتماعی آذربایجانی و ارمنی هستیم. به عنوان مثال، هماکنون یک گروه از کارشناسان و نمایندگان جامعه مدنی جمهوری آذربایجان در ارمنستان حضور دارند. این ارتباطات و تماسهای مستمر در تمامی سطوح در جریان است و همین امر، روند صلح را مستحکم کرده و این امیدواری قطعی را به ما میدهد که عادیسازی روابط میان دو کشور دیگر امری بازگشتناپذیر است.»
این کارشناس ارشد مسائل منطقه در پایان سخنان خود، به چالش پیش روی این روند سیاسی اشاره کرد و نتیجهگیری کرد: «بیتردید، مهمترین آزمون برای سنجش میزان پایداری و ثبات صلح در منطقه، انتخابات پارلمانی ارمنستان خواهد بود که دقیقاً یک ماه دیگر برگزار میشود. نتایج این انتخابات سرنوشتساز مشخص خواهد کرد که آیا حزب حاکم به رهبری نیکول پاشینیان قادر به حفظ قدرت در ارمنستان خواهد بود یا خیر. از بسیاری جهات، شخص پاشینیان و حلقه نزدیک به او، ضامن تداوم و تکمیل فرآیند صلح محسوب میشوند. متأسفانه، جریان اپوزیسیون در ارمنستان ایدهها و شعارهای کاملاً متفاوتی را ترویج میکند که بیشتر ماهیت انتقامجویانه دارند تا صلحطلبانه. از این رو، ما اکنون با دقت و حساسیت منتظر پایان یافتن رقابتهای انتخاباتی در ارمنستان و مشخص شدن نتایج آن هستیم.»
انتهای پیام/