به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها فضای سیاسی ترکیه بیش از هر زمان دیگری ملتهب شده است. چرا که انتشار یک خبر کوتاه درباره سرنوشت حزب جمهوری خلق (ج.ه.پ)، مانند یک بمب خبری، توجه رسانهها و افکار عمومی را به سوی خود جلب کرد.
این خبر توسط شامیل طیار از اعضای بانفوذ حزب عدالت و توسعه و در یک پست اجتماعی منتشر شد. او نوشت: «قاضی درباره پرونده ج.ه.پ حکم خود را صادر کرده و قرار است اعلام شود».
منظور از این حکم، تعیین سرنوشت نهایی انتخابات در کنگره داخلی حزب جمهوری خلق است که طی آن، کمال کلیچدار اوغلو کرسی رهبری را از دست داد و اوزگور اوزل به عنوان رهبر جدید انتخاب شد.
تحلیلگران میگویند: پس از تغییر نظام سیاسی – اجرایی ترکیه از پارلمانی به ریاستی، استقلال دو قوه مقننه و قضاییه به تمامی از بین رفته و حالا بسیاری از دادستانها و قضات محاکم قضایی ترکیه به راحتی برای اجرای حکم، از خواستههای اردوغان و سران حزب او پیروی میکنند. یکی از این خواستههای متعدد، برداشتن مزاحم بزرگی به نام اوزگور اوزل است. چرا که پس از انتخاب او به عنوان رهبر جدید، حزب جمهوری خلق که 103 سال از عمر آن گذشته، به یک باره جوان و پرخروش شد و میتوان به روشنی دید که در صورت تداوم فعالیت اوزل به عنوان رهبر حزب، در انتخابات بعدی، اردوغان و یاران او متحمل شکست سنگینی خواهند شد. لذا آکپارتی چاره کار را در این دیده که با استفاده ابزاری از قدرت قضات، این پیچ را رد کند.
روشن چاکر، از تحلیلگران مشهور ترکیه، بررسی دقیقی درباره این موضوع انجام داده است. او معتقد است که دولت اردوغان برای تضعیف حزب جمهوری خلق به قوه قضائیه متوسل میشود، اما نتیجه نمیگیرد و بیش از پیش، گرفتار «بنبست استراتژیک» میشود.
بخشهایی از اظهارات مفصل چاکر درباره این چالش سیاسی – حقوقی بزرگ ترکیه را با هم مرور میکنیم:
ج.ه.پ، معضل بزرگی برای آکپارتی
حزب عدالت و توسعه تلاش میکند با دو پرونده یعنی پرونده تخلفات شهرداریها و تداوم محاکمه های طولانی اکرم امام اوغلو شهردار استانبول از یک سو و پرونده ابطال کنگره داخلی، حزب جمهوری خلق را تحت فشار قرار دهد.
حملات مداوم حزب حاکم به حزب جمهوری خلق یا ج.ه.پ، مانند یک داستان بیپایان است و مشخص نیست چه اتفاقی خواهد افتاد. من شنیدهام که سران حزب در حال تدوین برنامههای جداگانهای برای مقابله با هر سناریوی احتمالی هستند.
اما مشکل اینجاست: دولت چه تصمیمی خواهد گرفت؟! یعنی مشکل اصلی ما این نیست که دادگاه چه تصمیمی خواهد گرفت و رای قاضی چه خواهد بود، مساله این است که دولت چه تصمیمی خواهد گرفت، اردوغان چه تصمیمی خواهد گرفت و این تصمیم، قرار است چگونه دیکته شود؟!
اظهارات شامیل طیار مهم است و نشان میدهد که قاضی پرونده، واقعاً به خواستِ اردوغان و آکپارتی تمکین کرده و میخواهد نتایج کنگره انتخاب رهبری ج.ه.پ را ابطال کند. اما از دولت باغچلی شریک سیاسی اردوغان گرفته تا بسیاری از کادرهای مهم آکپارتی، با این تصمیم مخالفند.
گفته میشود برخی از ریش سفیدهای سیاسی و افراد معتمد، به اردوغان چنین توصیهای کردهاند: در شرایطی که جنگ بین آمریکا و ایران، تمام مسائل منطقه را تحت تاثیر قرار داده، نباید دست به اقدامی بزنی که موجب ناآرامی داخلی شود.
اردوغان چه میخواهد؟
من از یک چیز مطمئنم: اگر ج.ه.پ حزب ضعیفی بود و برای آکپارتی مزاحمت سیاسی ایجاد نمیکرد و هر روز با رویکرد انتقادی سازمان یافته و دقیقی مردم را به خیابان نمیآورد، اگر اوزگور اوزل رهبر ضعیفی بود و ستونهای اقتدار اردوغان و حزب او را به لرزه نمیآورد، کاری به کارشان نداشتند.
اردوغان و حزب او، خواهان آن هستند که یک ج.ه.پ ضعیف با یک رهبر ضعیف در صحنه سیاست ترکیه حضور داشته باشد و نتواند توجه شهروندان را جلب کند. تنها در این صورت است که اردوغان میتواند از استمرار قدرت خودش و حزبش مطمئن باشد. کما این که از زمان نتایج انتخابات محلی 31 مارس، اردوغان به شدت نگران از دست دادن قدرت بوده و عملیات 19 مارس یعنی زندانی کردن امام اوغلو، دلیل واضح این نگرانی است.
شرایط خطرناک برای ترکیه
همه میدانند که در حال حاضر، ترکیه کشوری است با یک اقتصاد بحرانی و بسیار شکننده. این کشور در حال تجربه یک بحران اقتصادی است. اگر چیزی شبیه به ابطال مطلق نتایج انتخابات کنگره داخلی ج.ه.پ رخ دهد، اقتصاد ما سقوط میکند و به پایینترین نقطه خود خواهد رسید.
بنابراین، نباید چنین اتفاقی بیفتد. ولی متاسفانه چیزی به نام تصمیم نهایی قاضی و دادگاه وجود ندارد! دادگاه هر تصمیمی را که از بالا درخواست شود، اتخاذ خواهد کرد. اما زمانبندی اعلام حکم، توسط حزب حاکم تعیین میشود.
این مساله، حتی با تحولات منطقه نیز ارتباط دارد و بسته به این که جنگ بین ایران و آمریکا ادامه پیدا کند یا نه، ممکن است حکم نهایی درباره ج.ه.پ تغییر کند. چرا؟ چون اصلیترین مساله اردوغان و حزب او چنین چیزی است: «به دلیل بحرانهای سیاسی و اقتصادی متعددی است که ترکیه با آن روبروست، احتمال به قدرت رسیدن اوزگور اوزل و حزب او، در سطح بالایی است».
حزب حاکم ترکیه، قادر به ارائه سیاستهایی برای مقابله با بحران سیاسی و اقتصادی نیست و نمیتواند اقتصاد را اصلاح کند. بنابراین، اولین کاری که میتواند انجام دهد آسیب رساندن مستقیم به حزب جمهوری خلق است.
وقتی نمیتواند این کار را از طریق سیاسی انجام دهد، میخواهد از طریق قوه قضائیه عمل کند. هدف اول، ایجاد اختلاف و شکاف داخلی در ج.ه.پ بود، اما به نتیجه نرسید. به همین دلیل حالا تمرکز آکپارتی روی سناریوی ابطال نتایج انتخابات کنگره و کنار زدن اوزگور اوزل است.
اردوغان به دنبال آن بود که یک تقابل و شکاف بزرگ ایجاد کند و با ایجاد دوقطبی کلیچدار اوغلو – اوزل، ج.ه.پ را نابود کند. ولی نتوانست نتیجه بگیرد. با این حال، صدور حکم نهایی ابطال انتخابات کنگره، میتواند از بسیاری جهات، ج.ه.پ را تحت فشار قرار دهد ولی باز هم نمیتواند قدرت ج.ه.پ را درهم بشکند. چرا؟ چون در این چند سال، یک رویه به وجود آمده و هر جا که اردوغان تلاش کرده ضربه محکمی به ج.ه.پ بزند، این حزب قدرت بیشتری گرفته است.
نمونه روشن آن، زندانی کردن امام اوغلو است. اردوغان انتظار داشت پس از زندانی شدن او، ج.ه.پ دچار افسردگی و خمودگی سیاسی شود. ولی اتفاقاً تحرک و نشاط بیشتری در این حزب به وجود آمد.
یک معادله عجیب: اقتصاد یا اوزل؟
رجب طیب اردوغان در مقام رئیس جمهور ترکیه، موظف است کشورمان را از این بحران اقتصادی بزرگ نجات دهد.
با این حال، او توان چنین کاری ندارد و به این جمعبندی رسیده است: حالا که نمیتوان از بحران اقتصادی گذر کرد، با تضعیف ج.ه.پ، خودمان را سر پا نگه داریم. ولی تناقض آزارهنده اینجاست: فشارهای مستقیم اردوغان و حملات او به ج.ه.پ، خسارات چند میلیارد دلاری برای اقتصاد ترکیه دارد و همه شهروندان را متضرر میکند.
روشهای کثیف
بیاید فرض کنیم اردوغان میتواند حتی بدون هزینههای گزاف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، ج.ه.پ را تعطیل کند یا رهبر آن را تغییر دهد یا این حزب را به یک نهاد بیاثر و خنثی تبدیل کند. آیا در این صورت، مشکلاتش حل خواهد شد؟ خیر. واقعیت این است که حزب عدالت و توسعه، مدتهاست توان خود را برای سیاستسازی و ارائه راهکار از دست داده است.
درست به همین دلیل است که در نشستهای کلان حزب حاکم و به ویژه نشست هفتگی خود اردوغان با نمایندگان حزبش، او حرف تازهای برای گفتن ندارد و هر بار، فقط و فقط درباره ج.ه.پ و اوزگور اوزل حرف میزند.
انگار رئیس جمهور واقعی ترکیه اوزگور اوزل است و اردوغان در مقام رهبر اپوزیسیون، پشت تریبون قرار گرفته تا مقصر اصلی بحران اقتصادی و ناکارآمدی نظام سیاسی و اجرایی کشور را به مردم معرفی کند! پیشبینی من این است که جنگ اردوغان و آکپارتی علیه ج.ه.پ، روز به روز کثیفتر خواهد شد و از ابزارها و روشهای دیگر نیز استفاده خواهند کرد.
انتهای پیام/