به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، درخواستهایی که این روزها بهطور مستمر و در بالاترین سطوح سیاسی از سوی مقامات باکو مبنی بر بازگشت 300 هزار نفر از اتباع جمهوری آذربایجان به خاک ارمنستان مطرح میشود، اکنون به یکی از داغترین و جنجالیترین محورهای مناظرات انتخاباتی در داخل ارمنستان مبدل شده است.
برخی از جریانهای کلیدی و احزاب عمده اپوزیسیون با پافشاری بر مواضع خود ادعا میکنند که نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، قصد دارد در نهایت به این خواسته باکو نیز تن داده و زمینه را برای ورود 300 هزار آذربایجانی به ارمنستان فراهم کند. در نقطه مقابل، دولت و مقامات حزب حاکم ضمن تکذیب قاطعانه هرگونه قصد و نیت در این خصوص، منتقدان و طرحکنندگان این موضوع را به بازی در زمین دشمن و ترویج روایتها و خطوط رسانهای جمهوری آذربایجان متهم میکنند.
خطر از دست رفتن سیونیک و «تُرکسازی» ارمنستان
سامول کاراپتیان، رهبر حزب «ارمنستان قدرتمند» که در رقابتهای انتخاباتی 7 ژوئن حضور دارد، با اتخاذ مواضعی تند علیه دولت فعلی اظهار داشت: «ما قصد داریم ارمنستان را به میهنی امن برای 10 میلیون ارمنی در سراسر جهان تبدیل کنیم، اما در مقابل، پاشینیان میخواهد این کشور را به محل سکونت 3 میلیون ارمنی و 300 هزار آذربایجانی تقلیل دهد.»
وی در ادامه هشدارهای خود افزود: «من خطر از دست رفتن استان استراتژیک سیونیک را بهوضوح میبینم. من خطر تبدیل شدن دریاچه سوان به "گویچا" (نام آذربایجانی آن) و خطر تُرکسازی تدریجی ارمنستان را با تمام وجود حس میکنم. با این حال جای نگرانی نیست؛ چرا که ما در برابر این تهدیدات، وعده ایجاد 300 هزار شغل جدید برای ارامنه را عملی خواهیم کرد.»
سامول کاراپتیان از جمله چهرههای سیاسی است که مکرراً این اتهامات سنگین را علیه دولت ارمنستان مطرح میکند. این تاجر میلیاردر ارمنی، چندی پیش نیز مسئله بازگشت 300 هزار آذربایجانی را در تقابل با وعده انتخاباتی خود مبنی بر ایجاد 300 هزار فرصت شغلی قرار داده بود. او در مصاحبه روز گذشته خود پا را فراتر گذاشت و به پیامدهای خطرناک این موضوع از جمله احتمال خدمت اتباع جمهوری آذربایجان در صفوف ارتش ارمنستان اشاره کرد.
کاراپتیان با یادآوری وقایع تلخ گذشته تصریح کرد: «با وارد کردن 300 هزار آذربایجانی به کشور، ما ناگزیر خواهیم بود که حداقل 10 هزار نیروی نظامی آذربایجانی را در بدنه ارتش ارمنستان بپذیریم. همه ما اقدامات جنایتکارانه رامیل صفروف در مجارستان را به خوبی به یاد داریم و میدانیم چنین تصمیمی چه تبعات ویرانگری در پی خواهد داشت.»
پاشینیان: بازگشت آذربایجانیها در دستور کار نیست
با این وجود، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در نشست خبری خود با خبرنگاران با قاطعیت اطمینان داد که موضوع بازگشت 300 هزار آذربایجانی به هیچ وجه در دستور کار مذاکرات ایروان و باکو قرار ندارد. پاشینیان دامن زدن به این مسئله در فضای داخلی را «یک سوءاستفاده ارزان و سخیف سیاسی» توصیف کرد.
وی با تاکید بر مواضع دولت خود تصریح کرد: «ما هرگز با جمهوری آذربایجان پیرامون چنین موضوعی گفتگو نکردهایم و در حال حاضر نیز چنین مسئلهای مورد بحث قرار ندارد.»
به باور نخستوزیر ارمنستان، نیروهای سیاسی اپوزیسیون خودشان نیز به درستی درک نمیکنند که چرا و با چه هدف مشخصی این مسئله را در فضای عمومی برجسته میکنند، زیرا به گفته وی، آنها صرفاً در حال اجرای دستوراتی هستند که از بیرون به آنها دیکته میشود.
با این حال، پاشینیان از ارائه جزئیات بیشتر در خصوص اینکه چه کسی به سامول کاراپتیان دستور داده تا روی این موضوع مانور دهد، خودداری کرد.
نیکول پاشینیان در ادامه با لحنی کنایهآمیز گفت: «من صد در صد اطمینان دارم که این الیگارش اهل شهر کالوگا (روسیه) اصلاً متوجه نیست چه میگوید و به چه دلیلی این حرفها را به زبان میآورد. به او دستور میدهند و او نیز صرفاً آنها را تکرار میکند. او نه تنها درکی از محتوای سخنانش ندارد، بلکه حتی ارتباط و همبستگی میان این مسائل پیچیده را نیز متوجه نمیشود.»
مطالبات باکو و گره خوردن پرونده آوارگان
الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در ماه ژوئن گذشته صراحتاً اعلام کرده بود که ارمنستان موظف است به حق آذربایجانیها برای «بازگشت به سرزمینهای آبا و اجدادی خود» احترام بگذارد.
علیاف حتی پا را فراتر گذاشته و تاکید کرده بود که «بازگشت آذربایجانیها یکی از مهمترین پیششرطها برای برقراری صلح و آشتی پایدار در منطقه است.»
رئیسجمهور آذربایجان در آن مقطع با تعیین تکلیف برای ایروان گفته بود: «مسئله بازگشت "آذربایجانیهای غربی" تا زمانی که بهطور کامل محقق نشود، از دستور کار جمهوری آذربایجان خارج نخواهد شد. ایروان باید با شفافیت کامل اعلام کند که چه زمانی زمینه بازگشت این افراد را فراهم خواهد کرد.»
خبرنگاران در نشست خبری از نخستوزیر ارمنستان پرسیدند که آیا به خاطر دستیابی به صلح و جلوگیری از وقوع جنگی دیگر، حاضر است به این خواسته مشخص باکو تن دهد؟ پاشینیان در پاسخ با ابراز نارضایتی از نحوه طرح سوال گفت: «میدانید، من احساس میکنم در حال گفتگو با نماینده تامالاختیار جمهوری آذربایجان هستم؛ چرا که شما اصرار دارید من باید با یک بله یا خیرِ مستقیم به این سوال پاسخ دهم.»
پاشینیان ابتدا خبرنگاران را به ترویج و بازنشر روایتهای رسانهای باکو متهم کرد و سپس تاکید کرد که دولت وی دیگر نه مسئله بازگشت ارامنه به قرهباغ و نه بازگشت ارامنه به باکو و سایر مناطق را با جمهوری آذربایجان مورد بحث قرار نمیدهد.
نخستوزیر ارمنستان معتقد است که این دو موضوع کاملاً به یکدیگر گره خوردهاند و زمانی که برخی محافل داخلی همچنان بر حق بازگشت ارامنه قرهباغ پافشاری میکنند، در واقع راه را برای طرح ادعاهای متقابل مبنی بر بازگشت آذربایجانیها به ارمنستان باز میگذارند؛ راهی که به گفته پاشینیان، دولت او با سیاستهای خود آن را مسدود کرده است.
وی در این باره خاطرنشان کرد: «ما پیشتر کسانی را که باید میپذیرفتیم، در خاک خود جای دادهایم. منظور من خواهران و برادران آواره ما از منطقه قرهباغ است. آنهایی که امروز پرچم به دست گرفته و مدام از حق بازگشت خواهران و برادران قرهباغی ما سخن میگویند، در حقیقت به دنبال باز کردن فضا برای گفتگو درباره بازگشت متقابل هستند؛ گفتگویی که در نتیجه سیاستهای اصولی ما، درِ آن کاملاً بسته شده است.»
واکنش روسای جمهور پیشین؛ مسئله قرهباغ متفاوت است
با این حال، رابرت کوچاریان، دومین رئیسجمهور ارمنستان و نامزد ائتلاف اپوزیسیون «ارمنستان» برای پست نخستوزیری، بهشدت با این استدلال پاشینیان مخالف است. کوچاریان بر این باور است که مسئله بازگشت ارامنه قرهباغ هیچگونه ارتباط منطقی و حقوقی با مسئله بازگشت آذربایجانیها ندارد.
به اعتقاد کوچاریان، زمانی که باکو موضوع بازگشت 300 هزار آذربایجانی را پیش میکشد، دیپلماسی ایروان نیز باید در مقابل، مسئله بازگشت صدها هزار ارمنی راندهشده از شهرهای باکو، سومقاییت و کروفآباد را با قدرت روی میز مذاکره قرار دهد.
کوچاریان در تشریح دیدگاه خود اظهار داشت: «موضوع آرتساخ (قرهباغ) مقولهای کاملاً متفاوت است؛ زیرا آرتساخ حتی در دوران اتحاد جماهیر شوروی نیز دارای وضعیت و خودمختاری مشخصی بود و روند حق تعیین سرنوشت مردم آرتساخ کاملاً در چارچوب اصول و موازین پذیرفتهشده حقوق بینالملل پیگیری شده است.»
گسترش نگرانیها در میان سایر رهبران اپوزیسیون
جالب توجه است که برخلاف سامول کاراپتیان، رابرت کوچاریان حداقل در مواضع علنی خود، پاشینیان را مستقیماً به داشتن نیت و برنامه پنهان برای آوردن 300 هزار آذربایجانی به ارمنستان متهم نکرده است. در عوض، این سوژه حساس اکنون به یکی از محورهای اصلی کمپین انتخاباتی گاگیک تساروکیان، رهبر حزب «ارمنستان شکوفا» که از دیگر نیروهای مطرح اپوزیسیون به شمار میرود، تبدیل شده است.
تساروکیان با انتقاد شدید از سیاستهای انفعالی دولت پاشینیان پرسید: «آیا شما واقعاً نام این وضعیت را صلح میگذارید؟»
گاگیک تساروکیان در آستانه انتخابات و در جریان دیدارهای مردمی خود در استانهای مختلف، مکرراً به خطرات و پیامدهای فاجعهبار بازگشت 300 هزار آذربایجانی میپردازد.
وی چند روز پیش حتی هنگام انتقاد از سیاستهای اقتصادی دولت و برنامه افزایش 100 درصدی مالیات بر املاک و مستغلات، این دو موضوع را به یکدیگر ربط داد و گفت: «امروز آنها مالیات بر املاک را به شدت افزایش دادهاند. این یعنی به مردم غیرمستقیم پیام میدهند که خانههایتان را بفروشید و بروید تا آن 300 هزار آذربایجانی که قرار است بیایند، این خانهها را بخرند و در اینجا ساکن شوند؟»
لازم به ذکر است که نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در نشست مطبوعاتی امروز خود به صراحت تکذیب کرد که در جریان سفر روز گذشته شاهین مصطفیاف، معاون نخستوزیر جمهوری آذربایجان به ایروان، مذاکره یا گفتگویی درباره مسئله بازگشت آذربایجانیها صورت گرفته باشد.
انتهای پیام/