به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در ترکیه صحبت بر سر چگونگی ایفای نقش هوش مصنوعی در معادلات امنیت ملی داغ شده است. چرا که سرویس اطلاعاتی میت ترکیه، توجه به ظرفیتهای تهدید امنیتی مبتنی بر هوش مصنوعی و تهدیدات سایبری را به عنوان موضوعی تعریف کرده که میتواند کل معماری مدل امنیت ملی ترکیه را تغییر دهد و از نو طراحی کند.
هوش مصنوعی (AI) به سرعت در حال ورود به بخشهای عمومی و خصوصی و زیرساختهای حیاتی است. این وضعیت، آسیبپذیریها و وابستگی دیجیتال را همراه با افزایش کارایی افزایش میدهد.
حالا به وضوح میتوان دید که هوش مصنوعی، فراتر از یک ابزار جدید در حوزه امنیت سایبری رفته و به یک نیروی فزاینده استراتژیک تبدیل شده که همزمان مقیاس حملات، سرعت دفاع و الزامات نظارتی را تغییر میدهد. بنابراین، این موضوع باید نه تنها به عنوان یک موضوع مربوط به اقدامات امنیتی فنی، بلکه به عنوان یک موضوع مربوط به ظرفیت ملی، حاکمیت و آمادگی استراتژیک نیز مورد توجه قرار بگیرد.
ترکیه در شرایطی بحث بر سر اثرگذاری هوش مصنوعی بر تغییر بنیادین الگوهای امنیت ملی را به میان آورده که تجارب مهمی در حوزه نهادی، به دست آورده است.
طی چند سال گذشته، ترکیه برای مدیریت مطالعات هوش مصنوعی، علاوه بر چندین نهاد تحقیقاتی در دانشگاههای مشهور، مجموعههای دیگری نیز فراهم آورده که هر کدام از آنها گروهی از محققیقن این حوزه را گردهم آورده است. حالا نهاد موسوم به «انجمن سیاست هوش مصنوعی» (AIPA)در آنکارا و استانبول دفتر دارد و فعالیتهای تحقیقاتی فراوانی انجام داده، «ابتکار هوش مصنوعی ترکیه» (TRAI) از سال 2017 به عنوان پلتفرمی پیشرو اکوسیستم هوش مصنوعی را مدیریت کرده و به قول خلیل آکسو بنیانگذار ابتکار مزبور، ترکیه در گروه سوم لیگ جهانی هوش مصنوعی فعال است و میخواهد تا سال 2028 میلادی به گروه دوم راه پیدا کند.
موضوعی فراتر از حزب و دولت
برخی از منتقدین دولت اردوغان و حزب عدالت و توسعه، بر این باورند که اصرار و پافشاری دانشکده وابسته به سرویس اطلاعاتی میت در بازتعریف نقش هوش مصنوعی، ناظر بر رویکردهای سیاسی و حزبی است که هدف اصلی آن، محدودسازی جامعه و به ویژه نخبگان و دانشگاهیان است.
اما کارشناسان و پژوهشگرانِ آشنا به مطالعات امنیت ملی میگویند: بحث بر سر این موضوع، فراتر از سرنوشت احزاب و دولتها است و میتواند بر سرنوشت کشورها و مناطق به شکل جدی تاثیر بگذارد.
با توجه به اهمیت تجارب مطالعاتی محققین ترکیه در این حوزه، در زنجیره گزارشی مفصل به بخشهایی از دستاوردها، هشدارها، نتیجه گیریها و ارزیابیهای نهایی محققین این کشور اشاره میکنیم.
بدون تردید در ایران نیز، گروههای ویژه و توانمندی از پژوهشگران نهادی در این حوزه مشغول تحقیق و فعالیت هستند و اشتراکات قابل توجهی در دغدغهها و اهداف این حوزه وجود دارد. مرور تجارب و رویکردهای تحقیقاتی همسایه غربی ایران یعنی ترکیه، میتواند برای علاقمندان به حوزه مطالعات هوش مصنوعی و امنیت سایبری، جالب توجه باشد.
یک مولفه قدرت، یک اهرم، یک تهدید
ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی میت ترکیه، جمعی از متخصصین امنیت سایبری و هوش مصنوعی را مسئول کرده تا با یک رویکرد تحقیقاتی کلان، به این موضوع بپردازند که هوش مصنوعی از منظر سلبی و ایجابی، در کدام حوزهها تقویتکننده امنیت ملی و در کدام بخشها، سرچشمه تهدید علیه امنیت ملی است.
این تیم تحقیقاتی به ریاست پروفسور طلحه کوسه رئیس آکادمی ملی اطلاعات (MIA) ترکیه، در گزارش جامعی با عنوان «امنیت سایبری در عصر هوش مصنوعی و اولویتهای استراتژیک ترکیه»، روایت جالب توجهی از این موضوع ارائه داده است.
این روایت نشان میدهد که از منظر کارشناسان امنیتی آنکارا، تغییرات سریع در فناوریهای دیجیتال، همزمان با تغییر اساسی الگوی امنیتی، ما را با این واقعیت روبرو میکند که هوش مصنوعی، یک اهرم و سرچشمه قدرت است که به عنوان یک «ضریب نیروی» استراتژیک، ماهیت و دامنه تهدیدات سایبری را پیچیده میکند و یک گروه خرابکار میتواند، با استفاده از هوش مصنوعی، با هزینههای اندک و سرعت بالا، عملیاتهای پیچیده ضدامنیتی اجرا کند.
در این عرصه، به کارگیری مدلهای زبانی بزرگ، نشت اطلاعات حساس و آسیبپذیریهای زنجیره تأمین به عنوان مهمترین خطرات فنی عصر جدید برجسته میشوند.
از دیگر سو، باید به این نکته نیز توجه کرد که تهدیدات مبتنی بر هوش مصنوعی، صرفاً محدود به سیستمهای فنی نیستند و به عنوان مثال، میتوانند با تولید دیپفیک و رسانههای مصنوعی، اکوسیستم اطلاعات را به راحتی مختل کنند. بنابراین، در صورت سوء استفاده از چنین فناوریهایی، میتوان اعتماد عمومی را تضعیف کرد، مشروعیت نهادی را زیر سوال برد و ادراک اجتماعی را در مسیری هدایت کرد که در آن، گزینه مطلوبِ تهدیدگران بر کرسی بنشیند.
بنابراین مدیریت هوشمندانه و صحیح این حوزه و توجه به امنیت سایبری، در ردیف اولویتهای مرتبط با «بقای ملی» است.
خدمات بسیار، تهدیداتِ پنهان
پیشرفتهای سریع در فناوریهای دیجیتال، درک امنیت و محیط ریسک را عمیقاً متحول میکند. هوش مصنوعی در قلب این تحول، فرصتهای جدیدی را در طیف وسیعی از حوزهها، از مدیریت دولتی گرفته تا بخش خصوصی، از زیرساختهای حیاتی گرفته تا فرآیندهای خدمات روزانه، ارائه میدهد.
این فناوری از یک طرف، مزایای قابل توجهی مانند افزایش کارایی، سرعت، اتوماسیون و قابلیتهای پشتیبانی تصمیمگیری را ارائه میدهد و از طرف دیگر، آسیبپذیریهای امنیتی جدیدی را نیز به همراه دارد.
اگر چه قبل از ظهور و به کارگیری هوش مصنوعی نیز کشورها و جوامع، با مفهوم حیاتی «امنیت سایبری» درگیر بودند، اما حالا به طور خاص، با پذیرش گسترده برنامههای هوش مصنوعی، ماهیت، دامنه و تأثیر تهدیدات سایبری پیچیدهتر شده است.
امروزه، امنیت سایبری محدود به حفاظت از سیستمهای فنی نیست و این حوزهها را نیز در برمی گیرد: امنیت دادهها، تداوم فعالیت شرکتها و نهادهای بزرگ، عملکرد بدون وقفه خدمات عمومی، حفاظت از اعتماد عمومی و تقویت ظرفیت ملی.
بنابراین کارشناسان امنیت ملی ترکیه درباره این حوزه چنین دیدگاهی دارند: ترکیه باید با دقت سراغ ارزیابی حوزههای خطر جدیدی برود که به عنوان تهدیدات مبتنی بر هوش مصنوعی شناخته میشوند.
در این فرایند، باید ابعاد امنیتی سیستمهای مبتنی بر مدل زبانی بزرگ، تأثیر آنها بر زیرساختهای حیاتی، تهدیدات بالقوه برای فرآیندهای تصمیمگیری شرکتها و نیازهای ساختاری، به درستی تحلیل شوند.
از سازگاری و ادغام تا پیشبینی
پیش از این، نگاه به فن آوری اطلاعات، اینترنت و هوش مصنوعی، صرفاً یک نگاه توسعه محور بود که هدف اصلی آن، بالا بردن سرعت در ارائه خدمات بود و در این مسیر، همه نهادها و سیستمها، به دنبال سازگاری و ادغام بودند.
اما حالا عنصر امنیتی مهم در میان است که آن را باید «پیشبینی خطراتِ پیشرفت» نامید. این پیشبینی باید چنان سریع و دقیق باشد که همزمان با استفاده از مواهب و امتیازات تحول دیجیتال، قوانین و اقدامات نهادی لازم و به موقع برای مواجهه با تهدیدات را نیز میسر کند.
اینجاست که پای یک «اکوسیستم امنیتی» قوی به میان میآید که در آن، از نهادهای دولتی گرفته تا بخش خصوصی، دانشگاهها و جامعه مدنی، هر کدام نقش خاص خود را ایفا میکنند. این پروژه مطالعاتی بزرگ از سویی به دنبال درک صحیح «فرآیندهای توسعه» و از دیگر سو به دنبال بالا بردن «ظرفیت آمادگی نهادی» است.
ادامه دارد....
انتهای پیام/