به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، در روزهایی که شالیزارهای مازندران هنوز در آستانه آغاز فصل نشا قرار دارند و زمینها میان آبگیری و آمادهسازی در رفتوآمدند، روستای «تسکابن» آمل بار دیگر صحنه رویدادی شد که مرز میان کار، فرهنگ و سرگرمی را کمرنگ کرده است؛ رویدادی که در ظاهر یک مسابقه محلی است، اما در بطن خود، نشانهای از پویایی زندگی روستایی و تلاش برای بازتعریف نسبت میان معیشت و نشاط اجتماعی به شمار میرود.
.
ششمین دوره رقابتهای «شالیبال» در حالی برگزار شد که این بازی حالا دیگر از یک ابتکار ساده محلی عبور کرده و به یک سنت نوپدید در تقویم غیررسمی روستا تبدیل شده است. ترکیب والیبال با زمین خیس و گلآلود شالیزار، اگرچه در نگاه اول یک تجربه متفاوت ورزشی به نظر میرسد، اما در واقع ریشه در زیست روزمره کشاورزانی دارد که زندگیشان با همین زمینها گره خورده است؛ زمینهایی که پیش از آنکه به زیر کشت بروند، برای ساعاتی به میدان رقابت، خنده و همدلی تبدیل میشوند.
در این دوره از مسابقات، 10 تیم در قالب دو گروه طی دو روز به رقابت پرداختند؛ رقابتهایی که با وجود سادگی امکانات، از نظر هیجان و درگیری بدنی، تفاوت چندانی با مسابقات رسمی نداشت. هر تیم با سه بازیکن اصلی و سه بازیکن ذخیره وارد زمین میشد؛ زمینی که بهجای کفپوش استاندارد، ترکیبی از آب، گل و خاک نرم بود و همین ویژگی، قواعد بازی را تا حد زیادی تغییر میداد. کنترل توپ در چنین شرایطی، نیازمند مهارت و تطبیقپذیری بیشتری است و همین موضوع، «شالیبال» را از یک سرگرمی ساده به یک مهارت بومی تبدیل کرده است.
در دیدار پایانی، تیم روستای چالیکیاده توانست در دو ست متوالی، تیم شیرودی چندرمحله را شکست دهد و عنوان قهرمانی را به دست آورد. در مسابقه ردهبندی نیز تیم پیشکسوتان فرهنگیان آمل با غلبه بر تیم طارم میخران، جایگاه سوم را از آن خود کرد. در پایان این رقابتها، مجموعاً 700 میلیون ریال جایزه نقدی میان تیمهای برتر توزیع شد؛ رقمی که نشان میدهد این مسابقات، علاوه بر جنبههای فرهنگی، بهتدریج در حال پیدا کردن وزن اقتصادی نیز هست.
با این حال، آنچه این رویداد را متمایز میکند، صرفاً نتایج مسابقات یا جوایز آن نیست، بلکه کارکرد اجتماعی آن در مقیاس محلی است. حضور گسترده شالیکاران و ساکنان روستاهای اطراف بهعنوان تماشاگر، نشان میدهد که «شالیبال» به بستری برای گردهمایی، تعامل و بازسازی روابط اجتماعی تبدیل شده است؛ بهویژه در دورهای که بسیاری از الگوهای سنتی همبستگی در روستاها تحت تأثیر تغییرات اقتصادی و مهاجرت دچار دگرگونی شدهاند.
سیدغلامرضا هاشمی، مسئول برگزاری این مسابقات، هدف اصلی این رویداد را فراتر از رقابت ورزشی میداند. به گفته او، ایجاد فضایی شاد برای جوانان، معرفی ظرفیتهای گردشگری روستا و پیوند دادن سرگرمی با فعالیتهای معیشتی، از جمله انگیزههای شکلگیری و تداوم این مسابقات بوده است. این نگاه، نشاندهنده تلاشی آگاهانه برای استفاده از ظرفیتهای بومی در جهت تقویت هویت محلی و حتی جذب توجه بیرونی است.
در همین راستا، طرح ایجاد «انجمن شالیبال» با مرکزیت روستای تسکابن نیز مطرح شده است؛ پیشنهادی که در صورت تحقق، میتواند این بازی محلی را از یک رویداد محدود به یک ساختار نیمهرسمی با قابلیت توسعه در سطح شهرستان و حتی استان تبدیل کند. سعید عابدی، رئیس هیأت والیبال شهرستان آمل نیز از برنامهریزی برای ثبت این مسابقات در تقویم سالانه و گسترش آن با حضور تیمهای بیشتر خبر داده است؛ موضوعی که میتواند «شالیبال» را به یک برند محلی در حوزه ورزشهای بومی تبدیل کند.
در عین حال، زمانبندی برگزاری این مسابقات نیز قابل توجه است. این رقابتها درست پیش از آغاز فصل اصلی کشاورزی برگزار میشود؛ زمانی که زمینها هنوز در مرحله آمادهسازی قرار دارند. به این ترتیب، شالیزار نهتنها کارکرد تولیدی خود را از دست نمیدهد، بلکه در یک بازه زمانی کوتاه، کارکردی اجتماعی و فرهنگی نیز پیدا میکند. جالب آنکه پس از پایان مسابقات، همین زمینها دوباره آبگیری و تسطیح میشوند تا برای نشاکاری آماده شوند؛ گویی زمین، پس از تجربهای کوتاه از هیجان و رقابت، به ریتم اصلی زندگی بازمیگردد.
«شالیبال» را میتوان نمونهای از خلاقیت بومی در مواجهه با محدودیتها دانست؛ ابتکاری که بدون نیاز به زیرساختهای پیچیده، توانسته همزمان چند کارکرد را پوشش دهد: ایجاد نشاط اجتماعی، تقویت هویت محلی، و حتی زمینهسازی برای توسعه گردشگری روستایی. تجربه تسکابن نشان میدهد که در دل زیستبومهای سنتی، هنوز ظرفیتهایی وجود دارد که در صورت دیدهشدن و حمایت، میتوانند به الگوهایی قابل تعمیم در سایر مناطق تبدیل شوند.
آنچه در شالیزارهای تسکابن رخ میدهد، روایتی از پیوند زندگی، کار و شادی در بستری است که سالهاست با تلاش و رنج کشاورزان معنا پیدا کرده است. روایتی که اگرچه در مقیاسی کوچک شکل گرفته، اما میتواند نشانهای از مسیرهای تازه برای بازآفرینی حیات اجتماعی در روستاهای ایران باشد.
انتهای پیام/