به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، ایران در یک بازه زمانی چهلروزه توانست در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی از خود دفاع کند؛ دفاعی چندلایه و پیچیده که به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، جایگاه ایران را در معادلات منطقهای و حتی فرامنطقهای ارتقا داده و این کشور را در موقعیتی برتر نسبت به پیش از این تقابل قرار داده است. در چنین شرایطی، بهرهبرداری از این دستاورد در حوزه اقتصاد و تجارت خارجی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
در همین چارچوب، یکی از مهمترین ظرفیتهایی که میتواند به تبدیل این دستاورد سیاسی-امنیتی به یک مزیت اقتصادی پایدار کمک کند، تقویت مدل کریدورمحور در حوزه لجستیک و تجارت خارجی است؛ مدلی که در صورت اجرای دقیق و هماهنگ، میتواند جایگاه ایران را بهعنوان یکی از حلقههای کلیدی زنجیره تأمین منطقهای و بینالمللی تثبیت کند.
در این میان، گمرک جمهوری اسلامی ایران بهعنوان مرزبان اقتصادی کشور، نقشی کلیدی و تعیینکننده در تحقق این هدف ایفا میکند. گمرک نهتنها نقطه اتصال اقتصاد داخلی به شبکه تجارت جهانی است، بلکه میتواند با ایفای نقش فعالتر در حوزه سیاستگذاری و تنظیمگری، به تسهیل تجارت، کاهش هزینههای مبادله و افزایش رقابتپذیری اقتصاد کشور کمک کند.
با این حال، بهنظر میرسد ظرفیتهای این نهاد مهم، آنگونه که باید و شاید در خدمت راهبردهای کلان لجستیکی و تجاری کشور قرار نگرفته است. تمرکز بیشتر بر وظایف اجرایی در کنار پیچیدگیهای مقرراتی و بعضاً تغییرات مقطعی در رویهها، باعث شده تا گمرک کمتر بهعنوان یک بازیگر اثرگذار در طراحی و پیشبرد نقشه راه کلان تجارت خارجی دیده شود. این در حالی است که در بسیاری از کشورها، نهادهای گمرکی با رویکردی دووجهی (داخلی و بینالمللی) در شکلدهی به مسیرهای تجاری و کریدورهای ترانزیتی نقشآفرینی میکنند.
بر همین اساس، تقویت نگاه راهبردی به جایگاه گمرک و استفاده حداکثری از ابزارهای در اختیار این نهاد، میتواند به بهبود فضای کسبوکار، تسهیل فرآیندهای صادرات و واردات و حمایت مؤثرتر از تولید داخلی منجر شود. در این مسیر، ایجاد ثبات رویهها، افزایش پیشبینیپذیری مقررات و حرکت بهسمت سیاستهای بلندمدت، از جمله اقداماتی است که میتواند تعامل فعالان اقتصادی با این نهاد را بهبود بخشد.
در نهایت، عبور از شرایط حساس کنونی اقتصاد کشور و بهرهبرداری از فرصتهای ایجادشده در سطح منطقهای، نیازمند هماهنگی بیشتر میان دستگاههای اجرایی و تقویت نقش نهادهای کلیدی همچون گمرک است. جمهوری اسلامی ایران نشان داده که توانایی تأمین امنیت مسیرهای تجاری و کریدورهای منطقهای را دارد؛ اکنون پرسش اصلی این است که تا چه میزان میتوان این ظرفیت را به مزیتهای پایدار اقتصادی تبدیل کرد و سهم ایران را در تجارت منطقهای و جهانی افزایش داد.
کاظم سلیمی*
انتهای پیام/