به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، این روزها که قطعی اینترنت در ایران ادامه دارد و کسبوکارهای زیادی را تحت تأثیر قرار داده، کمتر کسی به این فکر میکند که پشت این شرایط، صرفا یک تصمیم برای قطعی نبوده بلکه تلاش زیادی میشود تا از زیر ساختها محافظت شود.
احتمالا نمیدانید اینترنت کشور روی چه زیرساختهای حساس و حیاتیای قرار دارد. سوئیچها، روترها، فایروالها و تجهیزات شبکهای که ستون فقرات اینترنت کشور را تشکیل میدهند و البته اینها عمدتاً خارجی و وارداتی هستند. اما خطر بزرگتر آنجاست که بدانیم بسیاری از این تجهیزات از بازارهای واسطهای و در شرایط سخت تحریم تهیه شدهاند و ممکن است هر کدام، در صورت دسترسی شرکت مبدا یک بمب ساعتی خاموش باشند.
انفجار پیجرها در لبنان در سپتامبر 2024، یک زنگ خطر بزرگ برای تمام کشورهایی بود که به تجهیزات ارتباطی وارداتی متکی هستند. در آن رویداد، هزاران دستگاه پیجر و بیسیم که توسط حزبالله لبنان استفاده میشد، بهطور همزمان منفجر شد.
این عملیات نشان داد که زنجیره تأمین تجهیزات ارتباطی و شبکهای چقدر میتواند آسیبپذیر باشد. دشمن میتواند در هر نقطه از این زنجیره – از کارخانه سازنده تا انبار واردکننده – نفوذ کرده و تجهیزات را آلوده کند. آنچه در لبنان با پیجرها رخ داد، میتواند در مقیاسی بسیار بزرگتر با سوئیچها و روترهای اینترنتی کشور تکرار شود.
اسناد افشاشده توسط ادوارد اسنودن در سال 2013 نشان داد که آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) فهرستی 50 صفحهای از تجهیزات شبکهای دارد که برای نفوذ به آنها ابزارهای خاصی ساخته است.
در این فهرست، نام برندهای مطرحی مانند سیسکو، جونیپر و حتی هواوی دیده میشود NSA .میتواند روی فایروالهای سختافزاری سیسکو و محصولات جونیپر درهای پشتی (Backdoor) نصب کند.
این یعنی هر دستگاه آمریکایی که وارد کشور میشود، بهطور بالقوه یک در پشتی دارد که ممکن است روزی فعال شود. حال تصور کنید این تجهیزات که عمدتاً دست دوم و از مسیرهای واسطهای وارد کشور شدهاند، چه میزان آسیبپذیری بیشتری دارند. شاید یک دستگاه در مسیر جابجایی یا انبار دستکاری شده باشد، یا اصلاً یک دستگاه جعلی (کپی) باشد که از همان ابتدا با اهداف جاسوسی یا تخریبی ساخته شده است.
بیانیه پلیس فتا در ابتدای جنگ اخیر نیز از همه مدیران شبکه خواسته بود که رفتار این تجهیزات را زیر نظر بگیرند، چرا که بخشی از آنها هنگام اتصال به اینترنت رفتار غیرعادی نشان میدادند و مواردی پس از آپدیت خودکار خاموش میشدند و بازیابی نمیگردیدند.
خطر «خاموشی کامل» و فروپاشی شبکههای داخلی
ترکیب این دو تهدید – دستکاری زنجیره تأمین به سبک لبنان و وجود درهای پشتی از پیش تعبیهشده به سبک NSA میتواند فاجعهبار باشد. اگر دشمن امکان این را پیدا کند که این تهدیدها را فعال کند، چه اتفاقی میافتد؟
- سناریوی اول: خاموشی کامل اینترنت کشور است. تصور کنید در یک لحظه مشخص، هزاران روتر و سوئیچ اصلی در سراسر کشور فرمان «خودتخریبی» یا «خاموشی کامل» دریافت کنند. اینترنت و کل شبکه های ارتباطی دیجیتال نه به خاطر فیلترینگ یا حمله سایبری معمولی، بلکه به دلیل از کار افتادن فیزیکی تجهیزات، برای هفتهها و ماهها از دسترس خارج شود.
- سناریوی دوم: از کار افتادن شبکههای داخلی حساس. فراتر از اینترنت عمومی، شبکههای اختصاصی صنایع، بانکها، نیروگاهها، فرودگاهها و مراکز نظامی و امنیتی نیز از همین تجهیزات استفاده میکنند. حمله به این زیرساختها میتواند کشور را در ابعاد بسیار گستردهتری فلج کند.
این سناریوها کاملاً علمی و ممکن هستند. در جنگ فعلی نیز دشمن چندین بار همزمان با عملیات نظامی از عملیات سایبری تکمیلی استفاده کرده است.
نقش ما در این روزهای سخت
در این روزها که اینترنت قطع است، خیلی از ما ناراحت و بیصبر هستیم. این کاملاً طبیعی است. اما بهتر است بدانیم که پشت صحنه، گروهی از مهندسان و متخصصان شبکه روز و شب کار میکنند تا نه تنها اینترنت را در وضعیتی امن و ایزوله برگردانند، بلکه از بروز یک فاجعه بزرگتر جلوگیری کنند و در کنار آن، شبکه ملی اطلاعات کشور را که تمام سایتها و پلتفرمهای ایرانی روی آن هستند، پایدار نگه دارند.
بیاینترنتی برای کار، درس، ارتباط با عزیزان و حتی تفریح بسیار سخت است. اما باید صبور باشیم، به مهندسان شبکه فرصت بدهیم و به حافظان امنیت کشور اعتماد کنیم. ما در شرایطی هستیم که دشمن نه فقط با تسلیحات، بلکه با انواع روشهای نرمافزاری و سختافزاری تلاش میکند فعالیتهای کشورمان را از کار بیندازد.
با همکاری و صبوری ما و تلاش شبانهروزی مهندسان این سرزمین، مطمئناً از این بحران عبور خواهیم کرد. هدف و خواسته همه ما یکی است: اینترنتی پایدار و امن برای همه.
امیدوارم به زودی، با رفع کامل این ابرهای تاریک و عبور از این طوفان سهمگین، سایه دشمن از سر کشورمان کوتاه شود و دوباره شاهد اینترنت پایدار، پرسرعت و امن برای همه باشیم. تا آن روز، هوشیاری و مراقبت از زیرساختهای ملی، مهمترین وظیفه ماست و باید از مسئولان و مهندسان حافظ مرزهای دیجیتال کشور بخواهیم مراقب آن باشند.
علی محمدپور
دبیر انجمن ناشران دیجیتال و عضو هیئتمدیره اتحادیه تولید و نشر محتوا در فضای مجازی
انتهای پیام/