به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، پکن در حال توسعه و تعمیق روابط آموزشی خود با کشورهای آسیای مرکزی است؛ رویکردی که کارشناسان آن را ابزار قدرتمند «نفوذ نرم» چین در این منطقه استراتژیک میدانند.
به گزارش خبرگزاری «کازینفورم»، قزاقستان و چین به تازگی یک «مرکز فناوریهای هیدروژنی» مشترک در دانشگاه ملی قزاقستان راهاندازی کردهاند و ساخت یک «پارک فناوری کشاورزی» مشترک در دانشگاه دولتی قزاقستان شمالی را نیز آغاز نمودهاند.
در ازبکستان نیز مقامات رسمی گزارش دادهاند که در دو ماه نخست سال 2026، نزدیک به 4 هزار شهروند ازبک با اهداف تحصیلی به خارج از کشور سفر کردهاند. از این تعداد، 252 نفر راهی چین شدهاند که البته نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش 24 درصدی را نشان میدهد (روسیه با پذیرش 989 دانشجو همچنان مقصد اصلی ازبکهاست). با این حال، به گزارش پایگاه «اوزدیلی»، یک هیئت ازبکستانی یادداشت تفاهمی با دانشگاه «چونگکینگ» چین امضا کرده که هدف آن اجرای راهکارهای پیشرفته در حوزه معماری و مهندسی و توسعه سازوکارهای انتقال فناوری است.
در همین حال، وزیر علوم، آموزش عالی و نوآوری قرقیزستان اعلام کرد که هم اکنون بیش از 2500 شهروند قرقیز در دانشگاههای چین مشغول به تحصیل هستند و در مقابل، بیش از 1500 تبعه چینی نیز در قرقیزستان تحصیل میکنند.
به گزارش پایگاه خبری «خاور»، آکادمی علوم تاجیکستان نیز شماری از کارکنان خود را برای گذراندن دورههای فلوشیپ به رصدخانه نجومی «سینکیانگ» وابسته به آکادمی علوم چین اعزام کرده است.
در ترکمنستان، مقامات این کشور میزبان هیئتی از دانشگاه طب سنتی پکن بودند. این هیئت چینی با «اوگولجهان بردیمحمداف»، دختر «قربانقلی بردیمحمداف» (رهبر ملی ترکمنستان) و خواهر «سردار بردیمحمداف» (رئیسجمهور فعلی این کشور) دیدار کرد. به گزارش پورتال دولتی ترکمنستان، محور این گفتگوها توسعه همکاریهای بهداشتی و ادغام طب سنتی چین در سیستم بهداشت و درمان ترکمنستان بوده است.
خیز اژدهای زرد در بازار قزاقستان؛ از اوراق قرضه تا انرژی
صندوق ثروت ملی قزاقستان (سامروک-کازینا) برای نخستین بار در تاریخ آسیای مرکزی، اقدام به انتشار «اوراق قرضه پاندا» (اوراق بدهی مبتنی بر یوان) به ارزش 3 میلیارد یوان (حدود 440 میلیون دلار) در بازار چین کرد. این اوراق سهساله با نرخ بازده سالانه مطلوب 2.18 درصد قیمتگذاری شدهاند.
حضور شرکتهای چینی و ازبکستانی در بازار قزاقستان نیز همچنان رو به گسترش است. در سهماهه نخست سال 2026، تعداد شرکتها یا سرمایهگذاریهای مشترک چینی در این کشور از 9252 به 9960 مورد افزایش یافته است. این در حالی است که کسبوکارهای متعلق به اتباع اکثر کشورهای دیگر در قزاقستان با رکود یا در بهترین حالت با رشد تکرقمی پایین مواجه بودهاند.
در حوزه ترانزیت، ترافیک کالا در کریدور میانی به سرعت در حال افزایش است. به گزارش خبرگزاری رسمی چین (شینهوا)، در سهماهه نخست 2026 در مجموع 85 قطار باری از «شیآن» (یکی از بزرگترین قطبهای لجستیک و حملونقل بینالمللی چین) به مقصد اروپا اعزام شده است که نشاندهنده رشد 150 درصدی نسبت به سال گذشته است. زمان ترانزیت نیز از 20 روز در سال گذشته به 15 روز کاهش یافته است.
همچنین گروه «آتاسو» (یک شرکت بزرگ حملونقل و لجستیک قزاقستانی) و گروه بینالمللی بندر خشکی سینکیانگ (یک اپراتور کلیدی لجستیک دولتی چین) شرکت مشترکی را برای بهرهگیری از مزایای منطقه آزاد تجاری سینکیانگ تأسیس کردهاند تا کریدورهای حملونقل میان چین، آسیای مرکزی و اروپا را توسعه دهند. چین 51 درصد از سهام این شرکت را در اختیار دارد.
در بخش انرژی نیز توافقات کلانی به ثبت رسیده است. شرکت نفتی «ماتن پترولیوم» در منطقه آتیراو قزاقستان که تحت مالکیت شرکت چینی «ژئو-جید پترولیوم» قرار دارد، قراردادی 250 میلیون دلاری برای تامین نفت خام شرکت «مرکوریا» امضا کرده است.
شرکت ملی نفت و گاز قزاقستان (کازمونایگاز) و غول انرژی چین (CNOOC) نیز توافقی برای اجرای پروژههای مشترک حفاری و انتقال فناوری امضا کردند. افزون بر این، شعبه قزاقستانی شرکت ملی نفت چین (CNPC) قراردادی با دولت قزاقستان برای سرمایهگذاری 7 میلیون دلاری جهت اکتشافات زمینشناسی در منطقه آکتوبه منعقد کرده است.
نگرانیهای زیستمحیطی و چالشهای پروژه ریلی در قرقیزستان
در قرقیزستان، «سدیر جباروف» رئیسجمهور این کشور، با اشاره به تجربه تلخ چین در زمینه فرسایش خاک، به مقامات محلی هشدار داد که برای جلوگیری از دچار شدن به سرنوشت مشابه، باید از اراضی آبیاریشده کشور محافظت کنند.
از سوی دیگر، پروژه احداث راهآهن چین-قرقیزستان-ازبکستان همچنان در پارلمان قرقیزستان جنجالآفرین است. نمایندگان پارلمان ضمن ابراز نگرانی شدید درباره مسائلی نظیر مصادره املاک، پرداخت غرامتهای ناعادلانه و خسارات جبرانناپذیر زیستمحیطی، از دولت خواستهاند تا نظارت دقیقتری بر روند اجرای این پروژه کلان داشته باشد.
قبضه بازار کار تاجیکستان توسط نیروی کار چینی
نفوذ اقتصادی چین در تاجیکستان به بازار کار این کشور نیز کشیده شده است. دولت تاجیکستان سهمیه جذب نیروی کار خارجی برای سال 2026 را 5500 نفر تعیین کرده است. بر اساس گزارش «پامیر اینساید»، نزدیک به دو سوم از این ظرفیت معادل 3400 فرصت شغلی، به طور انحصاری به اتباع و کارگران چینی اختصاص یافته است.
تعمیق روابط گازی و تجاری پکن و عشقآباد
معاون نخستوزیر شورای دولتی چین در اواسط ماه آوریل به ترکمنستان سفر کرد و پس از دیدار با تیم پدری-پسری بردیمحمداف (حاکمان این کشور)، در مراسم آغاز عملیات اجرایی فاز چهارم توسعه میدان گازی عظیم «گالکینیش» توسط شرکت ملی نفت چین (CNPC) شرکت کرد.
به گزارش نشریه «کرونیکل آو ترکمنستان»، اختلال در روند تجارت با ایران به دلیل شرایط جنگی و تنشهای منطقهای جاری، موجب افزایش شدید تقاضا در ترکمنستان برای واردات کالا از سایر کشورها از جمله پوشاک، کفش و لوازم خانگی ساخت چین شده است.
تکاپوی پکن برای نفوذ سیاسی و اقتصادی در ازبکستان
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی ازبکستان (UzA)، یک هیئت عالیرتبه از «کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین» (نهادی کلیدی در شکلدهی به سیاستهای اجتماعی و سیاسی دولت پکن) اخیراً به تاشکند سفر کرده است.
اگرچه در اخبار رسمی تنها به دیدار این هیئت با وزیر بهداشت ازبکستان اشاره شده، اما گزارشها حاکی از آن است که این سفر برنامههای بسیار گستردهتری را در بر داشته است. ناظران سیاسی این سفر را بخشی از تلاشهای هماهنگ، مستمر و هدفمند پکن برای اعمال نفوذ مستقیم بر دستور کار سیاسی و اقتصادی داخلی ازبکستان ارزیابی میکنند.
در بخش صنعتی نیز، شرکت چینی تولیدکننده خودروهای الکتریکی (Leapmotor) قصد دارد خط تولید محصولات خود را در ازبکستان راهاندازی کند و در همین راستا، معاون این شرکت مذاکراتی را با معاون وزیر سرمایهگذاری، صنعت و تجارت ازبکستان انجام داده است.
انتهای پیام/