به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، انتصاب مهمت سمعان آغا از سران جبهه ترکمان عراق به عنوان استاندار جدید کرکوک، یکی از رویدادهای مهمی است که در رسانه های ترکیه بازتاب گسترده ای پیدا کرد.
مهمت سمعان سالها به عنوان رئیس جبهه ترکمان عراق (ITC) فعالیت کرده و او نیز مانند ارشد صالحی و دیگر چهره های ترکمان، بارها به آنکارا رفته و با مقامات دولت ترکیه و همچنین سران احزاب ملی گرای این کشور دیدار کرده است.
پس از معرفی سمعان آغای ترکمان، ریبوار طاها استاندار کُرد کرکوک، استعفای خود را از این پست اعلام کرده و به رسانه ها گفت: به تصمیمات حزب خود احترام می گذارد. اما در جریان این اقدام نبوده و او نیز مانند شهروندان کرکوکی، خبر یک توافق پنهانی برای تحویل پست استانداری به ترکمان ها را در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی مشاهده کرده و بهتر بود که قبلاً با او هماهنگی می شد.
شهر کرکوک به عنوان مهمترین شهر از مناطق «متنازع علیها» در عراق، یکی از مهمترین چالش های سیاسی بین کردهای اقلیم کردستان و دولت مرکزی بغداد است.
کردها می گویند: کرکوک باید به اقلیم کردستان الحاق شود. اما دولت مرکزی می گوید: کردها در این استان در اکثریت نیستند و اعراب و ترکمان ها، راضی به الحاق نیستند.
اما علاوه بر کردها، پرونده کرکوک مورد توجه ترکیه نیز هست. مقامات ترکیه در سالیان اخیر، آشکارا در مسائل سیاسی کرکوک دخالت کرده و در عین حال از نفوذ فراوانی برخوردارند. تاسیس یک خبرگزاری بزرگ به زبان ترکمانی و ترکی استانبولی در کرکوک، تاسیس مدارس و خانه فرهنگ در کرکوک، حمایت مداوم از خوانندگان و ترانه سرایان ترکمان در شبکه تلویزیونی تی.آر.تی، پافشاری در مورد ضرورت انتصاب یک وزیر ترکمان در کابینه عراق، مرمت بازار و ابنیه سنتی کرکوک به بهانه ارتباط شیوه معماری آنها با اسلوب عثمانی، نمونه هایی از اقدامات ترکیه در کرکوک است.
البته در کنار همه اینها، سرویس اطلاعاتی میت نیز در سالیان گذشته، در کرکوک از نفوذ بالایی برخوردار شده و در مجموع باید گفت: گستردگی و ژرفای نفوذ ترکیه در کرکوک، موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت.
یک معامله جدید، این بار با سلیمانیه
به طور سنتی و مرسوم در دهه های اخیر، دو استان دهوک و اربیل به عنوان قلمرو خاندان بارزانی و حزب دموکرات کردستان موسوم به پارتی، روابط عمیقی با دولت ترکیه داشته است. اما در دیگر سو، استان سلیمانیه به عنوان قلمرو خاندان طالبانی و حزب اتحادیه میهنی کردستان، روابط خصمانه و سردی با ترکیه داشته است.
دلیل این امر را باید در پرونده پ.ک.ک جستجو کرد. چرا که اتحادیه میهنی (طالبانی)، برخلاف پارتی (بارزانی)، با پ.ک.ک و همه نهادهای اقماری آن روابط نزدیکی دارد و بخش اعظم قرارگاه ها و مواضع پ.ک.ک نیز در قلمرو جغرافیایی خانواده طالبانی است. این موضوع سبب شده که ترکیه نیز نگاه خصمانه ای به سلیمانیه داشته باشد. اما این مسیر طولانی در یک ماه گذشته تماماً دگرگون شد و حالا بافل جلال طالبانی که پس از مرگ پدرش سکان رهبری حزب را در اختیار گرفته، به ترکیه نزدیک شده است.
بافل جلال طالبانی در چند پست توییتری از سیاست های رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه تشکر و قدردانی کرده و از توسعه روابط بین سلیمانیه و آنکارا استقبال کرد. در نتیجه تحلیلگران اقلیم کردستان عراق بر این باورند که توافق بر سر تحویل دادن پست، ربطی به روابط اتحادیه میهنی با دولت مرکزی ندارد و همه چیز تحت تاثیر رابطه و تعامل جدیدی است که بین بافل طالبانی و رجب طیب اردوغان به وجود آمده است.
پست استانداری کرکوک در چند سال اخیر در اختیار ریبوار طاها از تکنوکرات های حزب بافل طالبانی بود. اما او پس از توافق با آنکارا، پست استانداری را با چند پست دیگر در داخل کرکوک معاوضه کرد و به این ترتیب برای نخستین بار، یک ترکمان توانست بر کرسی استانداری کرکوک بنشیند.
پایان حسرت صد ساله
روزنامه ینی چاغ ارگان حزب راست افراطی ایی پارتی یا حزب خوب، انتصاب مهمت سمعان آغای ترکمان را به عنوان پایانی بر یک حسرت صدساله توصیف کرده و این رویداد را نقطه عطفی مهم در تاریخ فعالیت احزاب ترکمانی عراق قلمداد کرده است.
فتی ییلدز معاونِ دولت باغچلی در حزب حرکت ملی گرا (م.ه.پ) از نخستین سیاستمداران برجسته ترکیه بود که انتصاب استاندار ترکمان در کرکوک را مهم ارزیابی کرده و به مهمت سمعان تبریک گفت. فتی ییلدز معتقد است که ترکمان ها باید از این فرصت به درستی استفاده کنند و نشان دهند که از توانمندی بالایی برای فعالیت در پست های مهم برخوردارند.
روزنامه ینی شفق از جراید نزدیک به اتاق فکر حزب حاکم ترکیه نیز می نویسد: «یکصد سال تمام، حق ترکمانها را پایمال کردند و اجازه ندادند یکی از آنان استاندار شود. ولی آنها ایستادگی کردند، پیروز شدند و حالا پرچم آبی ترکمان ها در کرکوک به اهتزاز درآمده است».
انستیتوی افکار استراتژیک آنکارا (SDE) در گزارشی به این اشاره کرده که انتصاب سمعان آغا با همکاری حزب اتحادیه میهنی صورت گرفته و این رویداد، نوید دهنده تحولاتی جدید برای فعالیت سیاسی ترکمان های عراق است.
همه این اتفاقات در شرایطی روی داده که حزب دموکرات کردستان (پارتی) به اقدامات صورت گرفته در کرکوک معترض است و آن را غیرقانونی می داند. شاخوان عبدالله معاون رئیس پارلمان عراق که از مسئولین رده بالای پارتی به شمار می آید، انتصاب استاندار جدید را مخفیانه، غیرقانونی و غیرقابل قبول می داند.
اما فراکسیون حزب اتحادیه میهنی در شورای استانداری کرکوک، به تندی به مواضع پارتی پاسخ داده و اعلام کرده که نمایندگان پارتی جلسه شورای استانی را رها کرده و بیرون رفته اند اما نشست انتخاب استاندار جدید با رای بالا و ضمن رعایت حدنصاب قانونی برگزار شده و همه باید به این تصمیم پایبند باشند.
دولت ترکیه در چند سال گذشته و به دنبال شراکت سیاسی اردوغان – باغچلی در ائتلاف جمهور، موضوعات تباری – نژادی را جدی گرفته و در نهادی که به نام «سازمان کشورهای ترک» تشکیل داده، علاوه بر کشورهای ترک زبان منطقه، نماینده ای از منطقه ترکی نشین شمال جزیره قبرس را نیز به عنوان عضو ناظر به این جمع برده است. در نتیجه بعید نیست که در آینده ای نزدیک و به دنبال توافق آنکارا – بغداد، نماینده ترکمان های عراقی نیز در سازمان کشورهای ترک زبان حضور پیدا کند.
انتهای پیام/