به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر، در روزهایی که اخبار ناگوار جنگ سایهای از اندوه بر فضای عمومی جامعه افکنده است، شاید کمتر کسی به ورزشهای زورخانهای و فرهنگ پهلوانی بپردازد؛ ورزشی که جزو فعالیتهای اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده است.
17 شوال مصادف با 17 فروردینماه روز ملی «فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانهای» را پشت سر گذاشتیم. روزی که برای یادآوری ریشههای عمیق جوانمردی و آیینهای کهن ایرانی است. به همین مناسبت، گزارش امروز را به ورزشهای زورخانهای و کشتی پهلوانی اختصاص دادهایم؛ سنتی دیرینه که بانام ورزش پهلوانی و باستانی نیز شناخته میشود و از روزگار بسیار دور در تاروپود تاریخ و فرهنگ ایران بوده و همچنان باشکوهی خاص به زندگی امروز ما معنایی تازه میبخشد.
روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانهای فرصت مناسب برای بازخوانی ریشههای اخلاقی، اجتماعی و تاریخی پهلوانی در ایران است. این فرهنگ نهتنها جلوهای از هویت ملی بوده بلکه الگوی رفتاری مبتنی بر جوانمردی، فروتنی، مردمداری و دفاع از ارزشهای انسانی را ترویج میدهد. ثبت «ورزش زورخانهای و آیینهای پهلوانی» در فهرست میراث ناملموس یونسکو در سال 2010 نیز نشاندهنده اهمیت جهانی این فرهنگ کهن است.
فرهنگ پهلوانی، ریشههای عمیقی در تاریخ ایران باستان دارد و با درآمیختن باارزشهای والای اسلامی بهخصوص سیره امام علی (ع) به نمادی از اخلاق، ایثار و مردانگی تبدیلشده است. ورزش پهلوانی با قدمتی هزارساله، همواره در ایران پابرجا بوده و زورخانهها نیز در طول تاریخ از فضایی ورزشی فراتر رفته و به مراکزی پویا برای تربیت اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی تبدیلشدهاند. بسیاری از پهلوانان نامدار مانند پوریای ولی و تختی نیز به سبب منش اخلاقیشان در حافظه جمعی مردم ایران جاودانه شدهاند.
باوجود تغییر سبک زندگی و گسترش ورزشهای مدرن، ورزش زورخانهای همچنان جایگاهی ویژه در هویت فرهنگی و ورزش ملی ایران دارد. حضور جوانان در زورخانهها، شکلگیری تیمهای ورزشی پهلوانی در مدارس و دانشگاهها و اهمیت رسانهها به این ورزش باعث شده تا این میراث زنده همچنان پویا باقی بماند.
ورزش زورخانهای با حرکات موزون، ذکر مولا علی (ع) و تأکید بر فروتنی و جوانمردی نهتنها یک فعالیت ورزشی بلکه آینهای تمامنما از مکتبی اخلاقی و تربیتی است.
توقف ضرب و زنگ در استان بوشهر
ورزش زورخانهای و پهلوانی در استان بوشهر تنها یکرشته ورزشی ساده نیست؛ ریشهای عمیق در تاریخ، فرهنگ و هویت مردم این سرزمین دارد. این سنت کهن بر پایه ارزشهای اخلاقی، جوانمردی، کمک به دیگری و همدلی شکلگرفته و نسلها آن را با احترام و افتخار حفظ کردهاند.
از سال 1358 عطر و نوای ورزشهای زورخانهای و پهلوانی در استان بوشهر پیچیده است و اکنون نیز این میراث گرانبها تا قبل از شروع جنگ تحمیلی در چهار زورخانه در شهر بوشهر شامل زورخانههای امیرالمؤمنین، پایگاه هوایی، پایگاه دریایی و نیروگاه اتمی و همچنین زورخانه مولای متقیان در برازجان فعال بوده است.
شور و حال این ورزشهای اصیل تا قبل جنگ در شهرستان دیلم نیز عطر پهلوانی در فضای مسجد میپیچید و در شهرستان جم نیز باشگاههای بدنسازی میزبان جوانانی بودند که با شور و عشق این سنت کهن را زنده نگه میداشتند. این فعالیتها، گواه زندهبودن روح پهلوانی و تلاش مردان و زنان این دیار برای حفظ و اعتلای این ورزشهای ارزشمند است.
شاهمیری نائب رئیس هیئت ورزشهای زورخانهای و کشتی پهلوانی بوشهر در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در خصوص آخرین وضعیت فعالیت زورخانهها در این استان گفت: برای حفظ سلامت و امنیت ورزشکاران بوشهری در شرایط جنگ، فعالیت زورخانهها بهطور موقت متوقفشده تا از هرگونه خطر احتمالی پیشگیری شود.
زورخانه در استان بوشهر به مرکزی حیاتی برای تقویت روحیه، ایجاد همبستگی و پرورش فضائل پهلوانی تبدیلشده است. این مکانها اگر در روزهای سخت و پر چالش فعال بودند میتوانستند با آموزههای اخلاقی و تمرینات جسمانی به مردم استان نیروی مقاومت، تابآوری و امید بخشیده و نمادی از پایداری و استقامت در برابر سختیها باشند. درواقع، زورخانه بهمانند قلبی است که با تپش خود، شور و انگیزهی ایستادگی را در کالبد منطقه میدمد.
«زورخانه» میراث گذشته، ضرورت امروز
آیینهای زورخانهای با ترکیب حرکات هماهنگ، موسیقی حماسی و فضای معنوی خاص خود نهتنها جسم را نیرومند میکند بلکه ذهن و روح را نیز برای مواجهه با سختیها آماده میسازد. همین ویژگیها باعث میشود این ورزش در شرایط دشوار ازجمله موقعیتهای بحرانی و جنگ به تقویت تابآوری، پایداری روانی و حفظ روحیه ورزشکار کمک کند.
درواقع فضا و آموزههای پهلوانی مفهوم «ایستادگی» را در قالب تمرینهای روزمره نهادینه میکند؛ ورزشکار میآموزد که چگونه در برابر فشارهای شدید با تمرکز، امید و همدلی دوام بیاورد. به همین دلیل زورخانه و ارزشهای آن نهتنها میراثی فرهنگی هستند بلکه الگویی مؤثر برای تقویت مقاومت ذهنی و افزایش توان سازگاری در شرایط سخت به شمار میآیند.
ورزش زورخانهای و کشتی پهلوانی در فضایی خاص و آیینی به نام «زورخانه» برگزار میشوند؛ جایی که تنها محلی برای تمرین نیست بلکه مدرسهای برای پرورش همزمان جسم و روح به شمار میآید.
از گذشته تا امروز زورخانهها معمولا بناهایی سرپوشیده و شبیه سرداب بودهاند. درب ورودی آنها کوچکتر و کوتاهتر از دربهای معمولی ساخته میشود تا هرکسی هنگام ورود، ناخواسته باحالتی فروتنانه سر تعظیم فرود آورد. در مقابل، سقف بلند و گنبدی شکل زورخانه مشابه مسجدها و نیایش گاههای کهن حالوهوایی معنوی و باشکوه به فضا میبخشد.
در قلب این بنا «گود» قرار دارد؛ محوطهای فرورفته که تمام حرکات ورزشی در آن اجرا میشود. اطراف گود جایگاه تماشاگران است که با اشتیاق نظارهگر هماهنگی و قدرت ورزشکاران هستند. بالای گود نیز محلی برای نگهداری ابزارهای سنتی مانند میل، کباده، تختهشنا و سنگ در نظر گرفتهشده تا هر وسیله جایگاه مشخص خود را داشته باشد.
زورخانه فقط محل تمرین نیست؛ جهانی از آداب، موسیقی و روایتهای پهلوانی است. الگوهای رفتاری و سنتهای آن ریشه در قهرمانان اسطورهای ایران دارد. مرشد که صدای او روح فضا را زنده میکند، بر سردمی قرار میگیرد که نزدیک درب ورودی و کمی بلندتر از گود ساختهشده است. سردم بهنوعی مرکز معنوی زورخانه به شمار میرود. او با ضرب زورخانه و خواندن اشعار حماسی یا داستانهای پهلوانی، حرکت ورزشکاران را همراهی کرده و به آیین رنگ و عمق بیشتری میبخشد.
مجموعه این عناصر، زورخانه را از یک سالن ورزشی معمولی جدا میکند و آن را به فضایی تبدیل میسازد که تاریخ، اخلاق، هنر و ورزش در آن به شکلی هماهنگ جریان دارند.
ارزشهای زورخانه تنها محدود به یک میراث فرهنگی نیست؛ بلکه به ابزاری کارآمد و حیاتی برای تقویت توانایی انسان در رویارویی با چالشهای زندگی است.
بنابراین؛ پهلوانی تنها در گود زورخانه خلاصه نمیشود، بلکه در تمام شئونات زندگی ازجمله در صداقت، در دستگیری از نیازمندان، در حفظ حرمت دیگران و در ایستادگی در برابر ظلم باید تجلی یابد.
انتهای پیام/