به گزارش خبرگزاری تسنیم از کردستان، 12 فروردین در تقویم رسمی ایران، صرفاً یک مناسبت تاریخی نیست؛ این روز نماد یک تغییر بنیادین در ساختار قدرت و تعریف رابطه مردم با حاکمیت است. روزی که نتیجه یک همهپرسی، مسیر آینده کشور را برای دههها مشخص کرد و عنوان «جمهوری اسلامی» را از سطح شعارهای انقلابی به واقعیتی حقوقی و سیاسی تبدیل کرد.
در سال 1358، ایران در شرایطی قرار داشت که هنوز ساختار جدید قدرت تثبیت نشده بود. انقلاب به پیروزی رسیده بود، اما نظام جایگزین نیازمند تعریف، تثبیت و مشروعیتبخشی بود. در چنین فضایی، همهپرسی تعیین نوع حکومت، به یکی از مهمترین تصمیمهای تاریخ معاصر ایران تبدیل شد.
نامگذاری 12 فروردین به عنوان «روز جمهوری اسلامی» از همین نقطه آغاز میشود؛ روزی که نتیجه رأی مردم، نهتنها یک نظام را تأیید کرد، بلکه یک هویت سیاسی-ایدئولوژیک را به رسمیت شناخت. این نامگذاری در واقع تثبیتکننده یک مفهوم دوگانه است: «جمهوریت» و «اسلامیت».
اما پرسش مهم اینجاست که چرا این روز تا این اندازه اهمیت دارد؟ آیا صرفاً یک رأیگیری ساده بوده یا نماد یک تغییر عمیق در ساختار قدرت و مشارکت مردمی است؟ پاسخ به این پرسش، ما را به فلسفه اصلی نامگذاری این روز میرساند.
از سوی دیگر، بررسی این نامگذاری بدون تحلیل بستر اجتماعی، سیاسی و تاریخی آن، ناقص خواهد بود. 12 فروردین، نتیجه یک روند است؛ روندی که از اعتراضات مردمی آغاز شد و به تغییر کامل نظام سیاسی انجامید.
در نهایت، فهم درست این روز، نیازمند نگاهی فراتر از روایتهای رسمی یا صرفاً تاریخی است؛ نگاهی تحلیلی که بتواند نسبت این روز با امروز جامعه ایران را نیز روشن کند.
همهپرسی تعیین نوع حکومت در روزهای 10 و 11 فروردین 1358 برگزار شد و نتیجه آن در 12 فروردین اعلام گردید. بر اساس آمار رسمی، اکثریت قاطع شرکتکنندگان به «جمهوری اسلامی» رأی مثبت دادند. همین اعلام نتیجه، مبنای نامگذاری 12 فروردین شد و هر ساله در کشور از جمله استان کردستان جشن گرفته میشود.
اما فلسفه این نامگذاری را باید در چند لایه بررسی کرد:
1. تثبیت مشروعیت مردمی نظام جدید
یکی از مهمترین اهداف نامگذاری این روز، تأکید بر نقش مردم در تعیین سرنوشت سیاسی کشور بود. در واقع، 12 فروردین به عنوان نماد «مشروعیت مردمی» نظام معرفی شد؛ مفهومی که در ادبیات سیاسی پس از انقلاب بارها مورد تأکید قرار گرفت.
2. پیوند جمهوریت و اسلامیت
عنوان «جمهوری اسلامی» خود حامل یک مفهوم ترکیبی است. نامگذاری این روز، در واقع تأکید بر این بود که نظام جدید نه صرفاً یک حکومت دینی و نه صرفاً یک جمهوری کلاسیک، بلکه ترکیبی از هر دو است. این ترکیب، یکی از مهمترین مباحث نظری و چالشبرانگیز در ساختار سیاسی ایران بوده و هست.
3. تثبیت هویت انقلابی
12 فروردین، بهعنوان روز تثبیت نظام، نقش مهمی در شکلدهی به هویت سیاسی پس از انقلاب ایفا کرد. این روز به نوعی پایان مرحله «انقلاب» و آغاز مرحله «نظامسازی» محسوب میشود.
4. تبدیل یک رویداد به نماد ملی
نامگذاری این روز، یک رویداد سیاسی را به یک نماد ملی تبدیل کرد. نمادی که قرار بود هر سال تکرار شود و یادآور نقش مردم در شکلگیری نظام باشد.
5. کارکرد سیاسی و رسانهای
در سطحی دیگر، این نامگذاری کارکردی رسانهای و سیاسی نیز دارد؛ هر ساله با گرامیداشت این روز، روایت رسمی از شکلگیری نظام بازتولید میشود و مشروعیت آن مورد تأکید قرار میگیرد.
با این حال، نگاه انتقادی به این موضوع نیز وجود دارد. برخی تحلیلگران معتقدند که بررسی دقیقتر شرایط آن زمان، نحوه برگزاری همهپرسی و گزینههای موجود، میتواند به درک عمیقتری از این رویداد کمک کند.
از سوی دیگر، این پرسش همچنان مطرح است که «جمهوریت» در ساختار فعلی تا چه اندازه تحقق یافته و نسبت آن با «اسلامیت» چگونه تعریف میشود؟ این پرسشها نشان میدهد که 12 فروردین صرفاً یک مناسبت تاریخی نیست، بلکه یک موضوع زنده و قابل بحث در فضای سیاسی و اجتماعی ایران است.
12 فروردین، اگرچه بهعنوان روز تثبیت جمهوری اسلامی در تقویم ثبت شده، اما اهمیت واقعی آن در یک نکته کلیدی نهفته است: «حق تعیین سرنوشت مردم». این روز باید یادآور این اصل باشد که مشروعیت هر نظام سیاسی، وابسته به رضایت و مشارکت واقعی مردم است.
12 فروردین فقط یادآور یک «رأی تاریخی» نیست، بلکه هر سال که این روز در کشور گرامی داشته میشود. در استان کردستان شب گذشته و امروز تجمعات مردمی برگزار و سرود مقدس جمهوری اسلامی طنینانداز شد.
انتهای پیام/481