به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، در ادبیات نوین علوم سیاسی، «حکمرانی» فراتر از مفهوم کلاسیک حکومت، به معنای فرایند مشارکت، هماهنگی و همافزایی میان تمامی بازیگران رسمی و غیررسمی برای حل مسائل کلان ملی است.
در شرایط جنگ ترکیبی، مدیریت بحران دیگر یک اقدام صرفاً نظامی نیست، بلکه به یک «چرخه حکمرانی چندسطحی» تبدیل میشود که نگارنده در این تحلیل و یادداشت به بررسی ابعاد این مساله میپردازد:
1. لایه راهبردی
هسته مرکزی این حکمرانی، «رهبری راهبردی» است که وظیفه تبیین چشمانداز و ایجاد وحدت فرماندهی در میان بازیگران متکثر را بر عهده دارد. تدابیر رهبر شهیدمان و مدیریت رهبر معظم انقلاب، حضرت آیتالله حاج سید مجتبی حسینی خامنهای (مدظلهالعالی) در این بازه زمانی، با تحققبخشیدن به چرخهای که در آن «میدان»، «دیپلماسی»، «اجرا» و «جامعه» نه به صورت جزایر جداگانه، بلکه در قالب یک منظومه واحد عمل میکنند، در واقع تحقق حکمرانی اسلامی است.
این همان تحقق آیه شریفه است که میفرماید: «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ وَمِن رِباطِ الخَیلِ تُر هِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُم» (انفال: 60). در اینجا «قوه» تنها سلاح نیست، بلکه قدرت ناشی از انتظام و تدبیر حکمرانی است که موجب بازدارندگی در برابر «حوزههای فریب» دشمن میشود.
2. لایه نهادی
حکمرانی مؤثر مستلزم یک تقسیم کار دقیق نهادی است. این تقسیم کار که بخشی از چرخه حکمرانی بوده و توسط رهبر معظم انقلاب فرماندهی میشود، عبارت است از:
- نیروهای مسلح: مسئولیت تولید امنیت و بازدارندگی سخت.
- دولت و دستگاه اجرایی: مدیریت زیستبوم اقتصادی و معیشتی برای جلوگیری از فرسایش داخلی.
- دستگاه دیپلماسی: مدیریت روایت بینالمللی و تبدیل دستاوردهای میدانی به امتیازات سیاسی.
این همارایی، مصداق حکمرانی شبکهای است که در آن هیچ حوزهای فدای حوزه دیگر نمیشود، بلکه دیپلماسی در امتداد میدان و دولت در پشتیبانی از تابآوری اجتماعی عمل میکند.
3. لایه اجتماعی
بزرگترین چالش در جنگهای معاصر، «فرسایش اجتماعی» است. دشمن با تمرکز بر جنگ رسانهای و عملیات روانی، به دنبال گسست میان حاکمیت و مردم است. حکمرانی زمانی کامل میشود که شهروندان خود را بخشی از راه حل بحران ببینند.
آنچه در جنگ ترکیبی فعلی مشاهده میشود، حضور پرشور مردم در اجتماعات مختلف برای حفظ میراث گرانبهای انقلاب اسلامی ایران و صیانت از خون پاک شهدا خصوصاً سیدالشهدای انقلاب اسلامی، آیت الله العظمی امام سیدعلی خامنهای (قدسسره) و لبیک به رهبر معظم انقلاب است.
این مشارکت، «تابآوری ملی» را ایجاد میکند؛ قدرتی که طبق آیه «وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَمیعًا وَلا تَفَرَّقوا» (آلعمران: 103)، مانع از فروپاشی درونی تحت فشارهای چندجانبه میگردد.
بنابراین باید توجه داشت که اقتدار امروز، نه فقط محصول موشکها، بلکه نتیجه «ابتکار عمل رهبری معظم در تحقق چرخه حکمرانی» است. دشمن که در میدان سخت شکست خورده، به «حوزههای فریب» و جنگ شناختی روی آورده است تا چرخه هماهنگی ملی را مختل کند.
با این حال، تحقق چرخه حکمرانی تحت هدایت رهبری، باعث شده است که نظام از حالت واکنشگر به حالت کنشگر تغییر وضعیت دهد. این همگرایی چندسطحی، بنیان اصلی «مطالعات مقاومت» در عصر جدید است که در آن پیروزی نهایی، نه در انتهای نبرد نظامی، بلکه در استمرار کارآمدی نظام حکمرانی و حفظ انسجام ملی حاصل میشود.
یادداشت از: حجت الاسلام والمسلمین دکتر رضا کفیلی، مدرس حوزه و دانشگاه
انتهای پیام/