به گزار ش خبرگزاری تسنیم از سمنان،توسعه کشتهای گلخانهای در استان سمنان طی سالهای اخیر به یکی از راهبردهای اصلی بخش کشاورزی این استان تبدیل شده و اکنون بهعنوان الگویی از گذار از کشاورزی سنتی به تولید مدرن شناخته میشود. شرایط اقلیمی خاص، محدودیت منابع آبی و ضرورت افزایش بهرهوری، مدیران بخش کشاورزی را به سمت سرمایهگذاری هدفمند در این حوزه سوق داده است؛ مسیری که امروز نتایج آن در آمار تولید، اشتغال و صادرات قابل مشاهده است.
بر پایه تازهترین دادههای منتشرشده از سوی جهاد کشاورزی استان، صدها واحد گلخانهای فعال در شهرستانهای مختلف سمنان سالانه دهها هزار تن انواع محصولات صیفی، باغی و گلهای زینتی تولید میکنند. این واحدها علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، سهم قابل توجهی در صادرات محصولات کشاورزی استان دارند و بهعنوان یکی از پیشرانهای اقتصاد غیرنفتی منطقه مطرح شدهاند.
گزارشهای رسمی نشان میدهد توسعه گلخانهها نقش مؤثری در صرفهجویی مصرف آب داشته است؛ بهگونهای که تولید در محیطهای کنترلشده میتواند مصرف آب را تا چندین برابر نسبت به کشت فضای باز کاهش دهد. این مزیت در استانی با اقلیم خشک و نیمهخشک مانند سمنان، اهمیت راهبردی دارد و سبب شده سیاستگذاریها به سمت حمایت از کشتهای متراکم و فناورانه سوق پیدا کند.
در کنار محصولات متداول گلخانهای، تولید گلهای زینتی بهویژه آنتوریوم جایگاه ویژهای در سبد تولید استان یافته است. بخش قابل توجهی از گلهای شاخهبریده تولیدی سمنان به بازارهای کشورهای حوزه خلیج فارس، حاشیه دریای خزر، روسیه و برخی کشورهای اروپایی صادر میشود؛ موضوعی که نشاندهنده دستیابی تولیدکنندگان استان به استانداردهای کیفی مورد قبول بازارهای خارجی است.
همچنین ورود به کشت محصولات خاص و صادراتمحور مانند بلوبری به روش هیدروپونیک، افق تازهای پیش روی کشاورزی استان گشوده است. بهرهگیری از سیستمهای کشت بدون خاک، کنترل دقیق تغذیه و مدیریت هوشمند شرایط محیطی، موجب افزایش عملکرد در واحد سطح و ارتقای کیفیت محصول شده و زمینه رقابتپذیری در بازارهای داخلی و خارجی را تقویت کرده است.
افزایش تولید و رشد بهرهبرداران در یک دهه اخیر
توسعه این صنعت علاوه بر افزایش تولید، آثار اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه داشته است. ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، جلوگیری از مهاجرت روستاییان و فعالسازی ظرفیتهای سرمایهگذاری بخش خصوصی از جمله پیامدهای مثبت گسترش گلخانهها در استان به شمار میرود. فعالان این حوزه معتقدند تداوم حمایتهای تسهیلاتی و تأمین زیرساختها میتواند شتاب توسعه را بیش از پیش افزایش دهد.
مجموع این تحولات نشان میدهد سمنان در مسیر تثبیت جایگاه خود بهعنوان یکی از قطبهای نوظهور تولید محصولات گلخانهای کشور قرار گرفته است؛ مسیری که با اتکا به فناوریهای نوین، مدیریت منابع و توسعه بازارهای صادراتی، میتواند آیندهای پایدارتر برای کشاورزی این استان رقم بزند و سهم آن را در اقتصاد ملی ارتقا دهد.
مهدی قرائیان،مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی استان سمنان،در گفت و گو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به تنوع محصولات تولیدی در گلخانههای استان اظهار داشت: علاوه بر تولید محصولات سبزی و صیفی، کشت بلوبری به روش هیدروپونیک نیز در سمنان انجام میشود که از فناوریهای نوین کشاورزی بهره میبرد و بازدهی بالایی دارد.
وی افزود: استان سمنان در تولید گل آنتوریوم جایگاه پیشتاز دارد و سالانه حدود یک میلیون شاخه گل بریده از این استان صادر میشود. این محصولات به کشورهای حوزه خلیج فارس، کشورهای حاشیه دریای خزر، روسیه و برخی کشورهای اروپایی ارسال میشود.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی استان سمنان تصریح کرد: گسترش کشتهای گلخانهای ضمن افزایش بهرهوری منابع آب، زمینه ارتقای کیفیت تولید و توسعه بازارهای صادراتی را فراهم کرده و آیندهای روشن برای کشاورزی استان ترسیم کرده است.
روند رو به رشد سرمایهگذاری در این بخش نشان میدهد که سمنان در حال تثبیت جایگاه خود بهعنوان یکی از قطبهای مهم تولید محصولات گلخانهای و گلهای زینتی در کشور است؛ مسیری که با تکیه بر دانش فنی و مدیریت منابع، میتواند سهم استان را در بازارهای داخلی و خارجی بیش از پیش افزایش دهد.
صرفهجویی چشمگیر آب با گذار به کشت کنترلشده
از همین رو،توسعه کشتهای گلخانهای در استان سمنان را میتوان یکی از مصادیق عینی تغییر الگوی کشاورزی در مناطق خشک و نیمهخشک کشور دانست؛ مسیری که از یک ضرورت اقلیمی آغاز شد و امروز به یک راهبرد اقتصادی تبدیل شده است. در شرایطی که ایران بنا بر آمارهای رسمی حدود 25 هزار هکتار سطح زیرکشت گلخانهای دارد و سیاستهای کلان بخش کشاورزی بر افزایش این رقم تأکید میکند، حرکت استان سمنان به سمت گسترش گلخانهها، همسو با برنامه ملی ارتقای بهرهوری و مدیریت منابع آب ارزیابی میشود.
باید گفت: طی سالهای اخیر تعداد واحدهای گلخانهای فعال در این استان به حدود 486 واحد رسیده و سطح زیرکشت آنها به چند صد هکتار افزایش یافته است. این واحدها سالانه بیش از 27 هزار تن انواع محصولات شامل صیفیجات، محصولات باغی و گلهای زینتی تولید میکنند؛ رقمی که نشاندهنده رشد کمی و کیفی تولید در مقایسه با یک دهه گذشته است و سمنان را در زمره استانهای پیشرو در این حوزه قرار داده است.
بررسی آمارهای موجود نشان میدهد که توسعه گلخانهها در سمنان صرفاً افزایش تعداد واحدهای تولیدی نبوده، بلکه تغییر در الگوی بهرهبرداری را نیز به همراه داشته است.
تقویت اشتغال روستایی و تثبیت جمعیت محلی
گزارشها حاکی از آن است که طی سالهای گذشته تعداد بهرهبرداران این بخش چند برابر شده و این روند به ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و کاهش مهاجرت کمک کرده است. اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجادشده در زنجیره تولید، بستهبندی و صادرات، نقش قابل توجهی در تقویت اقتصاد محلی ایفا میکند.
از نگاه مصرف منابع آب، کشت گلخانهای یک مزیت راهبردی برای استان سمنان محسوب میشود. تولید در محیطهای کنترلشده میتواند مصرف آب را به شکل چشمگیری نسبت به کشت فضای باز کاهش دهد و در عین حال عملکرد در واحد سطح را افزایش دهد. در استانی که با محدودیت جدی منابع آبی مواجه است، این ویژگی نه یک انتخاب، بلکه یک الزام برای تداوم کشاورزی به شمار میرود.
حضور محصولات سمنان در بازارهای صادراتی
در بعد صادراتی نیز توسعه گلخانهها آثار قابل توجهی داشته است. بخشی از محصولات تولیدی، بهویژه گلهای زینتی و برخی صیفیجات، به بازارهای کشورهای حوزه خلیج فارس، روسیه و اروپا صادر میشود. حضور در این بازارها مستلزم رعایت استانداردهای کیفی، بستهبندی مناسب و ثبات در تأمین است؛ شاخصهایی که نشان میدهد تولیدکنندگان استان توانستهاند خود را با الزامات تجارت بینالمللی تطبیق دهند.
حمایتهای نهادی و بانکی نیز در این روند نقش تسهیلکننده داشته است. اعطای تسهیلات برای احداث گلخانههای مدرن، توسعه سیستمهای کشت هیدروپونیک و تجهیز واحدها به فناوریهای کنترل اقلیم، زمینه افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید را فراهم کرده است. این سرمایهگذاریها علاوه بر ارتقای کیفیت محصولات، امکان تولید خارج از فصل و عرضه مستمر به بازار را مهیا کردهاند.
ضرورت تکمیل زنجیره ارزش برای تثبیت قطب
برآیند این شاخصها نشان میدهد که توسعه کشت گلخانهای در سمنان فراتر از یک پروژه مقطعی، به یک مسیر پایدار در سیاستگذاری کشاورزی استان تبدیل شده است. اگر این روند با تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع بستهبندی و تقویت زیرساختهای صادراتی همراه شود، میتواند سمنان را به یکی از قطبهای تثبیتشده کشاورزی مدرن کشور بدل کند؛ الگویی که در شرایط تغییرات اقلیمی و فشار بر منابع طبیعی، قابلیت تعمیم به سایر استانهای کشور را نیز دارد.
گزارش از علیرضا رحیمیان
انتهای پیام/