به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نخستین برنامه پروژه «شب آئین هنر و موسیقی» شامگاه شنبه دوم اسفند 1404 با اجرای گروه شمس کردستان برگزار شد؛ رویدادی فرهنگی که با حضور پژوهشگران و مسئولان، بر احیای موسیقی آیینی و نقش آن در توسعه گردشگری تأکید داشت.
آغاز رسمی یک پروژه ملی در حوزه موسیقی نواحی
اولین برنامه از پروژه ویژه «شب آئین هنر و موسیقی» با تمرکز بر موسیقی مناطق کردنشین کشور برگزار شد. هدف اصلی پروژه، معرفی ظرفیتهای کمتر شناختهشده موسیقی نواحی ایران اعلام شد.
این افتتاحیه، موسیقی آیینی را در مرکز توجه قرار داد؛ حوزهای که در سالهای اخیر کمتر بهصورت ساختارمند معرفی شده است.
هوشنگ جاوید: بازشناسی علمی راه صیانت از میراث معنوی است
در بخش نخست برنامه، هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی، به ضرورت توجه به موسیقی آیینی ایران پرداخت.
او گفت: «در برخی مقاطع، اجرای موسیقی با محدودیتهایی روبهرو بوده است. در چنین شرایطی باید بر آموزش و تبیین علمی تمرکز کنیم.»
جاوید تأکید کرد این رویکرد میتواند انتقال میراث موسیقی ایرانی را برای سالهای آینده تضمین کند.
کردستان؛ یکی از کانونهای برجسته نغمههای معنوی
به گفته این پژوهشگر، حدود یک دهه پیش برخی نهادهای پژوهشی، کردستان را از مراکز برجسته موسیقی معنوی معرفی کردند. او افزود مناطقی چون سراوان در بلوچستان، تربت جام و کردستان، بهویژه سنندج، از کانونهای مهم موسیقی آیینی هستند. با این حال، این ظرفیتها هنوز بهطور کامل معرفی نشدهاند.
جاوید تأکید کرد موسیقی ذکر و مناجات در فرهنگ ایرانی پیشینهای چند هزار ساله دارد. به گفته او، حتی میتوان ریشههای آن را در آیینهای کهن ایران جستوجو کرد.
استفاده از ساز دف در آیینهای نیایشی، نمونهای از پیوند عمیق موسیقی و معنویت است. او همچنین به سنت «مرحباخوانی» در استقبال از ماه رمضان اشاره کرد. مناجاتخوانی سحرگاهی در مناطق کردنشین نیز جلوهای از این تداوم تاریخی است.
جاوید در پایان خواستار تقویت این گونههای موسیقایی در جشنوارهها شد. او این اقدام را گامی مؤثر در صیانت از میراث معنوی ایران دانست.
ویژگیهای موسیقی آیینی مناطق کردنشین
موسیقی آیینی کردستان بر تکرار ملودیک و اوجگیری تدریجی استوار است. الگوهای ریتمیک منظم، حس مشارکت جمعی ایجاد میکنند. دف، ساز محوری این سنت است. طنین گسترده آن فضای آیینی را تقویت میکند.
همخوانی گروهی در اجراهای زنده، تجربه شنیداری را به تجربهای جمعی تبدیل میکند. این ساختار، قابلیت اجرای آیینی در فضاهای باز و جمعی را افزایش میدهد.
گردشگری؛ پیوند فرهنگ و توسعه اقتصادی
در بخش دیگری از برنامه «شب آئین هنر و موسیقی»، رسول قمشه دبیر اجرایی رویداد، به بیان سخنانی در زمینه اهمیت صنعت گردشگری پرداخت.
او گفت: «گردشگری تنها فعالیت اقتصادی نیست، بلکه عرصه تعامل میان فرهنگهاست.»
قمشه تأکید کرد گردشگری میتواند اشتغال پایدار ایجاد کند. به گفته او، این حوزه به تقویت بخش خصوصی و افزایش تابآوری اقتصادی کمک میکند.
او مراکز اقامتی را فضایی برای تبادل فرهنگی دانست. قمشه به ظرفیتهای مشهد، بهویژه در ایام نوروز، اشاره کرد. به گفته او، پیوند فرهنگ و اقتصاد میتواند آیندهای روشن ترسیم کند.
توسعه زیرساختهای گردشگری در تهران
در بخش بعدی، سعید بشیری معاون فرمانداری استان تهران، بر ضرورت توجه جدیتر به گردشگری تأکید کرد. او گفت سیاستهای دولت در این حوزه بهصورت منسجم دنبال میشود. بشیری توسعه زیرساختهای گردشگری را بخشی اساسی از فعالیتهای عمرانی تهران دانست.
وی بر حمایت از سرمایهگذاران و فعالان هتلداری تأکید کرد. به گفته او، بهرهگیری از ظرفیت جامعه هتلداران در دستور کار قرار دارد.
نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی: هیچ منطقهای فاقد ظرفیت فرهنگی نیست
در پایان، روحالله ایزدخواه نماینده مردم تهران در مجلس، به ظرفیتهای فرهنگی کشور اشاره کرد. او گفت ذخایر فرهنگی ایران بسیار غنی است، اما بسیاری از آنها ناشناخته ماندهاند.
ایزدخواه افزود در ایران «منطقه محروم» به معنای فقدان ظرفیت وجود ندارد. به گفته او، بازشناسی داشتههای استانها و احیای هویت ایرانی ضروری است.
وی همچنین به برخی گسستهای اجتماعی میان نسل جدید و میراث فرهنگی اشاره کرد. او تأکید کرد بازگشت به داشتههای ملی میتواند بسیاری از مسائل را برطرف کند. ایزدخواه در پایان اعلام کرد مجلس از چنین رویکردهایی حمایت خواهد کرد.
اهمیتهای شب آیین هنر و موسیقی
پروژه «شب آئین هنر و موسیقی» تنها یک برنامه اجرایی نیست. این رویداد تلاش دارد موسیقی نواحی را در چارچوب توسعه فرهنگی و اقتصادی بازتعریف کند.
در شرایطی که گردشگری فرهنگی اهمیت فزایندهای یافته، این پروژه میتواند الگویی عملی ارائه دهد. معرفی موسیقی آیینی، علاوه بر صیانت از میراث معنوی، ظرفیت اقتصادی نیز ایجاد میکند.
کارشناسان معتقدند تداوم چنین برنامههایی نیازمند حمایت پژوهشی و رسانهای است. در صورت استمرار، این پروژه میتواند سهم موسیقی نواحی را در اقتصاد فرهنگ افزایش دهد.
انتهای پیام/