به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، آیت الله احمد مبلغی در مراسم نکوداشت مرحوم استاد دکتر احمد عمر هاشم، رئیس اسبق دانشگاه الازهر، که در دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی برگزار شد، با اشاره به جایگاه تاریخی الازهر در حوزه تقریب مذاهب اسلامی، اظهار کرد: الازهر یکی از مراحل درخشان تاریخ خود را با تأسیس «دارالتقریب بینالمذاهب الاسلامیه» پشت سر گذاشت؛ نهادی که تحولات عمیق و الهامبخشی در جهان اسلام ایجاد کرد و زمینهساز شکلگیری مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی شد.
وی افزود: تجربه دارالتقریب نشان داد که پذیرش اجتهاد مذاهب مختلف و بهرسمیت شناختن پیروان هر مذهب، میتواند به ترمیم زخمهای تاریخی امت اسلامی و تحقق همزیستی دینی کمک کند؛ مسیری که در جمهوری اسلامی ایران نیز بر اساس اصول انقلاب اسلامی و اندیشه وحدتگرای امام خمینی(ره) دنبال شد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با طرح این پرسش که الازهر امروز چه نقشی در مسیر تقریب ایفا میکند، تصریح کرد: توصیه به مدارای اخلاقی، فقهی و اجتماعی هرچند ضروری است، اما برای تحقق وحدت اسلامی کفایت نمیکند؛ چرا که قدرتمندترین دانش در ایجاد وحدت، علم کلام است.
مبلغی با نقد رویکردهای گذشته در حوزه تقریب گفت: در گذشته تصور میشد تمرکز بر علم کلام بهدلیل پرداختن به عقاید اختصاصی مذاهب، میتواند تعصبات تاریخی را فعال کند؛ از اینرو کلام کنار گذاشته میشد و تنها بر مشترکات یا توصیههای اخلاقی تأکید میشد، در حالی که تنها دانشی که میتواند بنیانهای هستیشناختی امت اسلامی را تبیین کند، علم کلام است.
وی با تأکید بر ضرورت «بازگشت فلسفی به کلام» افزود: بدون کلام، وحدت امت اسلامی تحقق نمییابد. البته نه کلام فهرستمحور و سطحی، بلکه کلامی که به هستی امت بپردازد و موضوعات بنیادین جامعه اسلامی را در چارچوب جعل الهی تحلیل کند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به مفاهیم قرآنی تصریح کرد: امت، وسطیت امت، قیام، شریعت و منهاج، همگی از مصادیق جعل الهیاند و از اینرو، موضوع علم کلام محسوب میشوند. تعدد مذاهب از منظر اجتماعی، امری مجعول الهی است و میتواند در چارچوب «مسابقه در خیرات» فهم شود، نه منازعه.
مبلغی ادامه داد: شریعت واحد است، اما منهاجها متکثرند و این تکثر در عرصه اجتماعی واقعیتی الهی است. پرداختن کلامی به این واقعیت، زمینهساز شکلگیری وحدتی عمیق و پایدار خواهد بود.
وی با تأکید بر نقش دانشگاهها خاطرنشان کرد: دانشگاه الازهر، دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی و سایر نهادهای علمی جهان اسلام، نیازمند نوعی «تفلسف کلامی» برای بازتولید وحدت اسلامی هستند؛ در غیر این صورت، وحدت به مجموعهای از شعارهای کماثر تقلیل خواهد یافت.
استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با اشاره به فقر نظریههای فلسفی ناظر به جامعه اسلامی گفت: فقه زمانی کارآمد است که امت، جایگاه خود را بهعنوان یک «مجعول الهی» در علم کلام بازشناسد و جامعه اسلامی، هستی خود را بر این اساس تعریف کند.
مبلغی با اشاره به تحولات فکری اخیر در الازهر شریف گفت: این نهاد دینی گامی راهبردی در مسیر بازسازی آگاهی دینی برداشته و از تمرکز صرف بر تقریب اخلاقی و فقه مدارا به سوی تفلسف و بازمهندسی معرفتی حرکت کرده است.
وی افزود: به باور امام الازهر، دکتر احمد الطیب، بحرانهای کنونی جهان اسلام صرفاً اخلاقی نیست، بلکه ریشه در ساختارهای معرفتی و مفاهیم اعتقادی دارد و نیازمند بازخوانی عمیق علم کلام است.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه این رویکرد بازگشتی به منهج تاریخی الازهر محسوب میشود، تصریح کرد: در این نگاه، مذاهب اسلامی همگی در چارچوب اسلام تعریف میشوند و گفتوگو میان آنها بدون تکفیر و نزاعهای کلامی صورت میگیرد.
وی تأکید کرد: شیخ الازهر با تکیه بر مکتب اشعری، مفهومی فراگیر از ایمان ارائه میدهد که اختلافات اعتقادی را اختلاف درون وحدت میداند.
مبلغی در گفتمان جدید الازهر، تنوع مذهبی پدیدهای طبیعی تلقی شده و علم کلام از ابزار دفاع نظری به سازوکاری برای حراست از امت و حفظ وحدت آن تبدیل شده است.
انتهای پیام/