به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، ترکیه را باید کشورِ چرخشها و گردشهای سیاسی شگرف دانست. حزبی که تا دیروز، هواداران خود را با تکههای نمادین طناب سفید به خیابانها میفرستاد و خواهان اعدام رهبر زندانی پ.ک.ک بود، حالا خواهان آزادی اوست.
دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرا و شریک اردوغان در ائتلاف جمهور، در تازهترین سخنرانی جنجالی خود در پارلمان ترکیه، خواهان آزادی اوجالان شد. این پیشنهاد، با واکنش تند بسیاری از ملی گرایان روبرو شد و امین چوشان از مشهورترین تحلیلگران سیاسی ترکیه در روزنامه سوزجو نوشت: «من همیشه باغچلی را به عنوان یک سیاستمدار ملی گرای ترک میشناختم که برخی از اقدامات سیاسی او، محل انتقاد است. اما حالا، من نیز مانند بسیاری از شهروندان ترکیه، نگران سلامت روانی باغچلی هستم! او حتماً عقل خود را از دست داده که هم برای اردوغان تبدیل به چرخ زاپاس و هم برای تروریستی به نام آپو، تبدیل به جاد صاف کن آزادی شده است. او باید در برابر این ملت، پاسخگو باشد».
باغچلی خواهان آن شد که تکلیف برخی از زندانیان سیاسی کُرد در پرونده پ.ک.ک و دیگر پروندهها، هر چه زودتر روشن شود. عبدالله اوجالان رهبر حزب منحله پ.ک.ک، صلاح الدین دمیرتاش رهبر نهاد اقماری پ.ک.ک یعنی حزب ه.د.پ، احمد ترک شهردار ماردین، احمد اُزر از شهرداران استانبول، چهار سیاستمدار کُرد بودند که اسامی آنها مورد اشاره باغچلی قرار گرفت.
احمد ترک مذاکرهکننده مشهور کُرد و شهردار سابق ماردین، به اتهام حمایت از تروریسم از پست خود برکنار شده بود که باغچلی خواهان آن شد به پست قبلی خود بازگردد. اُزر نیز با آن که عضو حزب جمهوری خلق است، او نیز به اتهام حمایت از تروریسم اخراج شد و حالا باغچلی خواهان به کارگیری مجدد اوست.
مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه میگوید: «پس از این سخنرانی جنجالی، در راهروی پارلمان ترکیه، توانستم باغچلی را ببینم و چند قدم با او راه بروم. در میانه راه پرسیدم: قبلاً، اردوغان برخی حرفها و پیشنهادات شما را بر زمین زده است. مطمئنید این بار به خواسته شما عمل خواهد کرد؟ باغچلی به من گفت: ما کار خودمان را انجام میدهیم و آن چه را که برای صلح و ثبات و آرامش ترکیه لازم است بیان میکنیم. بقیهاش با ما نیست و این دولت است که باید تصمیم بگیرد».
یتکین اعلام کرده که حالا توپ در زمین اردوغان و حزب حاکم است و باغچلی آنها را در برابر عمل انجام شده قرار داده است. اما تحلیلگران دیگر میگویند: تقسیم نقش پلیس بد – پلیس خوب بین اردوغان و باغجلی ادامه دارد و نوعی توافق پشت پرده در جریان است.
احزاب سیاسی چه میگویند؟
تا اینجای کار، رهبر حزب جمهوری خلق به عنوان بزرگترین حزب مخالف اردوغان، با پیشنهاد آزادی اوجالان و دیگران مخالفت نکرده اما مساوات درویش اوغلو رهبر راست افراطی حزب خوب یا ایی پارتی، ضمن بیان انتقادات تند از باغچلی، او را سازشکار خوانده و اعلام کرده که حزب او، به طور قاطعانه خواهان اعدام اوجالان است و به کمتر از آن رضایت نخواهد داد.
مهمت اُجاکتان از تحلیلگران ترکیه میگوید: «تا دیروز، باغچلی تندروترین مخالف مذاکره و توافق با پ.ک.ک بود. اما حالا در کمال تعجب، مداوماً از ضرورت توافق سخن میگوید و حتی خواهان آزادی اوجالان است. این فقط ما نیستیم که شوکه شدهایم. روزنامه فایننشال تایمز نیز تبدیل شدن باغچلی به یکی از قویترین مدافعان ابتکار صلح را یک تغییر چشمگیر در سیاست ترکیه میداند. به طور خلاصه، تحولات جالبی در حال وقوع است که ما قبلاً هرگز ندیدهایم و دنیای ما را وارونه میکند. اگر پنج سال پیش، کسی درباره اوجالان چنین حرفی میزد، قطعاً دادستان او را به زندان میانداخت! اما حالا ما در ترکیهای زندگی میکنیم که اوجالان برای باغچلی، قالیچه منقش به نقوش سنتی ترکمنی هدیه میفرستد و او نیز با افتخار، آن را قبول میکند. حتی پیشنهاد میدهد که اوجالان به پارلمان ترکیه برود و سخنرانی کند!»
اُجاکتان در ادامه میگوید: «خیلی خوب است که برای تحقق پروژهای به نام ترکیه عاری از تروریسم، مهیای آزاد شدن اوجالان هستیم. ولی تناقض کار اینجاست که قانون در این کشور، به یک نمایش سیاسی تبدیل شده است. نمایشی که در آن، هر وقت دولت اراده کند، میتواند حتی رهبر یک گروه تروریستی را آزاد کند. اما در عین حال، امام اوغلو و بسیاری از شهرداران حزب جمهوری خلق را با اتهامات واهی راهی زندان میکند! حزب عدالت و توسعه، چگونه میتواند این تناقض را برای شهروندان کشور توضیح دهد؟!»
برخی از نمایندگان حزب جهوری خلق نیز به این اشاره کردهاند که آزاد شدن اوجالان و دمیرتاش و تداوم حبس عثمان کاوالا با اتهام حمایت از راهپیمایی و اعتصاب پارک گزی، یک تناقض آشکار است.
البته اعتراض به این موضوع از سوی یکی از حقوقدانان مشهور ترکیه نیز به عنوان تناقض در عملکرد سیاسی – قضایی این کشور قلمداد شد.
رضا تورمن که قبلاً به عنوان قاضی ارشد در دادگاه حقوق بشر اروپا فعالیت کرده، درباره این موضوع به روزنامه جمهوریت گفته است: «آن چه در دستگاه قضای ترکیه شاهد آن هستیم، پیروی از مدل گزینشی عدالت است. یعنی یک معیار حقوقی ثابت و عادلانه برای همه وجود ندارد و فقط دستگاه حکومت است که تعیین میکند قانون کجا اعمال شود و در کجا چشمپوشی کند. من نسبت به این عملکرد هشدار میدهم و این رویه را برای ترکیه خطرناک میدانم. از یک سو میخواهید اوجالان را آزاد کنید، از دیگر سو، به احکام دادگاه حقوق بشر اروپا در مورد صلاح الدین دمیرتاش و چندین سیاستمدار دیگر، بیاعتنایی میکنید. این عین تناقض است».
برخی از تحلیلگران ترکیه معتقدند که پیشنهاد باغچلی برای آزادی اوجالان، دمیرتاش و دیگران، میتواند تمام محاسبات سیاسی – اجتماعی ترکیه را متحول کند.
ارسلان بولوت به عنوان تحلیلگر روزنامه ینی چاغ و از نویسندگان نزدیک به مساوات درویش اوغلو میگوید: «به قول اوزگور اوزل رهبر حزب جمهوری خلق، کفاره گناهِ به قدرت رساندن آکپارتی، بر گردن باغچلی است و باید روزی تاوان بدهد و با مشارکت او، ملت ما از شر اردوغان و حزب او نجات پیدا کند. این باغچلی بود که عبدالله اوجالان را برای سخنرانی در پارلمان دعوت کرد و احتمال بهرهمندی اوجالان از حق امید به آزادی را مطرح کرد. به نظر میرسد این پیشنهاد اخیر، راهکار باغچلی برای سرنگون کردن حزب عدالت و توسعه است! با این حال، من فکر میکنم که همه این اقدامات یعنی کنار آمدن با تشکیل چهار تیپ نظامی کردها در سوریه و آزاد کردن اوجالان از زندان، ترکیه را به سمت ویرانی سوق میدهد. امیدوارم اشتباه کنم!»
همه اینها در حالی است که فتی ییلدز از نمایندگان پارلمان ترکیه و از معاونین باغچلی در حزب حرکت ملی گرا اعلام کرده که دولت، در مذاکرات خصوصی، با آزادی اوجالان موافقت کرده اما چنین چیزی به معنی آزادی کامل و مرسوم نیست.
این نکته فتی ییلدز، نشان دهنده آن است که حالتی از آزادی مشروط برای رهبر گروه منحله پ.ک.ک ایجاد خواهد شد و او احتمالاً همچنان در جزیره ایمرالی خواهد ماند اما نه با زندانبان و نگهبان. بلکه با افرادی که در کنار او، به عنوان اعضای دفتر فعالیت های سیاسی با او همکاری خواهند کرد. حال باید دید این تحول، در کنار آزادی کامل دمیرتاش و دیگران، تا چه اندازه بر فضای سیاسی - اجتماعی ترکیه تاثیر خواهد گذاشت.
انتهای پیام/