به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان و الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در حاشیه سفر خود به امارات متحده عربی در شهر ابوظبی دیدار و گفتگو کردند. این دیدار در حالی انجام شد که بیانیههای صادر شده از سوی نهادهای رسمی ایروان و باکو با ادبیاتی کاملاً یکسان، مدعی شدهاند که جوامع هر دو کشور اکنون شاهد «مزایای واقعی صلح» در زندگی روزمره خود هستند.
این مذاکرات که با حضور گسترده مقامات عالیرتبه دو کشور همراه بود، نشاندهنده ورود روابط دو کشور به فاز جدیدی از تعاملات اقتصادی و لجستیکی است که البته زیر سایه سنگین طرحهای آمریکا برای منطقه قفقاز جنوبی قرار دارد.
تجارت انرژی و ترانزیت؛ محورهای اقتصادی گفتگو
بر اساس گزارشهای منتشر شده، رهبران ارمنستان و آذربایجان در این نشست، رضایت خود را از آغاز مبادلات تجاری دوجانبه ابراز کردهاند. نکته قابل توجه در این میان، موضوع صادرات فرآوردههای نفتی از جمهوری آذربایجان به ارمنستان و همچنین ترانزیت گندم و سایر کالاها از کشورهای ثالث به خاک ارمنستان از طریق قلمرو آذربایجان است.
پاشینیان و علیاف توافق کردهاند که بررسیها برای گسترش همکاریهای تجاری و اقتصادی دوجانبه را ادامه دهند. با این حال، در اخبار رسمی منتشر شده، اشارهای به اینکه آیا توافقاتی برای صادرات کالاهای ارمنی به بازار آذربایجان نیز صورت گرفته یا خیر، نشده است که این امر کفه ترازو را فعلاً به نفع باکو سنگینتر نشان میدهد.
علاوه بر این، گزارش شده است که طرفین بدون ارائه جزئیات دقیق، در مورد اجرای پروژه مسیر ترامپ «TRIPP» و سایر زیرساختهای منطقه بحث و تبادل نظر کردهاند؛ پروژهای که به نظر میرسد اسم رمز جدید کریدورهای ارتباطی در منطقه باشد.
سایه «مسیر ترامپ» و سفر قریبالوقوع ونس
مذاکرات سطح بالای ارمنستان و آذربایجان در ابوظبی، دقیقاً پیش از سفر برنامهریزی شده جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا به ایروان و باکو انجام میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا شخصاً اعلام کرده که ونس برای پیشبرد پروژه مسیر ترامپ TRIPP به منطقه میآید؛ طرحی که هدف آن ایجاد جادهای است که بخشی از خاک جمهوری آذربایجان را از طریق قلمرو ارمنستان به منطقه خودمختار نخجوان متصل میکند.
ترکیب هیئتهای حاضر در مذاکرات ابوظبی نیز حاکی از اهمیت استراتژیک این گفتگوها بود. علاوه بر سران دو کشور، معاونین نخستوزیر، وزرای امور خارجه، آرمن گریگوریان دبیر شورای امنیت ملی ارمنستان و حکمت حاجیاف دستیار ویژه علیاف در این جلسه حضور داشتند.
همچنین حضور روبن روبینیان، نماینده ویژه ایروان در مذاکرات عادیسازی روابط با ترکیه، نشان میدهد که در واقع تمامی مسئولین پروندههای مذاکراتی (از پیمان صلح گرفته تا رفع انسداد مسیرها و تعیین خطوط مرزی) در ابوظبی گرد هم آمده بودند.
سکوت درباره پیمان نهایی و مانع قانون اساسی
با وجود حضور تمامعیار تیمهای دیپلماتیک، اخبار رسمی در مورد اینکه آیا در این دیدار بحثی پیرامون امضای نهایی پیمان صلح صورت گرفته است یا خیر، سکوت کردهاند. جمهوری آذربایجان همچنان بر پیششرط اصلی خود پافشاری میکند: تغییر قانون اساسی ارمنستان؛ چرا که باکو معتقد است قانون اساسی فعلی ارمنستان حاوی ادعاهای ارضی علیه آذربایجان است.
اگرچه مقامات ارمنستان فرآیند تغییرات قانون اساسی را آغاز کرده و وعده برگزاری رفراندوم در صورت پیروزی در انتخابات را دادهاند، اما همزمان اصرار دارند که این اقدامات را به درخواست باکو انجام نمیدهند.
انتقاد داخلی در ارمنستان: امتیاز میدهیم اما مرزها تثبیت نمیشود
ادموند ماروکیان، سفیر سابق با مأموریتهای ویژه و از چهرههای سیاسی ارمنستان، نسبت به روند فعلی مذاکرات و مسئله تعیین خطوط مرزی انتقاداتی جدی مطرح کرده است. مقامات ایروان مدعی هستند که با تعیین مرزها، مسئله اراضی اشغالی ارمنستان حل خواهد شد، اما ماروکیان معتقد است که واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان میدهد.
وی در این باره گفت: «بسیار خب، اگر اینهمه دیدار انجام میشود، چرا مسئله حل نمیشود؟ هرچقدر بیشتر دیدار میکنند، ما بیشتر امتیاز میدهیم، اما چرا تعیین مرز نهایی نمیشود؟ چرا یگانهای نظامی ارتش آذربایجان همچنان در خاک ارمنستان حضور دارند، مواضع خود را تحکیم میکنند و بر تمام جادههای استراتژیک نظارت دارند؟»
ماروکیان با اشاره به حضور ناظران اروپایی افزود: «آنها (نیروهای آذربایجان) حتی مأموریت ناظران اتحادیه اروپا را رصد میکنند و ویدئوهایی از حضور خود در نقاط مختلف منتشر میکنند. آنها شبانهروز عمق خاک جمهوری ارمنستان را زیر نظر دارند و این امکان را تنها به یک دلیل دارند: چون در داخل خاک ارمنستان مستقر هستند و باید از آن خارج شوند.»
طرف ارمنی پیشتر احتمال داده بود که در آینده نزدیک، فرآیند تعیین مرز فوقالعادهای در استان سیونیک (همان منطقهای که قرار است «مسیر ترامپ» از آن عبور کند) انجام شود. وزیر خارجه آذربایجان نیز اجرای کامل تعهدات پروژه TRIPP را به عنوان پیششرط دیگری برای امضای پیمان صلح مطرح کرده است.
دریافت جایزه «زاید» با وجود ابهامات صلح
در نیمه دوم روز، نیکول پاشینیان و الهام علیاف به عنوان برگزیدگان امسال، در مراسم اهدای جایزه «برادری انسانی زاید» شرکت کردند. هیئت داوران این جایزه، توافق صلح (که هنوز تنها پیشنویس آن امضا شده) میان دو کشور را مورد تقدیر قرار دادند.
الهام علیاف در سخنرانی خود گفت: «ما نه تنها محدودیتهای حملونقل از طریق آذربایجان به ارمنستان را لغو کردیم، بلکه صادرات محصولات نفتی به ارمنستان را نیز آغاز کردیم. در این 6 ماه همکاریها شروع شده و امروز صبح با همتای ارمنی خود درباره گامهای بعدی صحبت کردیم.»
نیکول پاشینیان نیز در اظهاراتی گفت: «این جایزه برای هر ارمنی و آذربایجانی که جرأت تکیه بر صلح را داشته، مهم است. ما باید بر ساختن آیندهای صلحآمیز و مرفه تمرکز کنیم، چرا که گذشته قابل تغییر نیست.»
این مراسم با حضور شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی برگزار شد و رهبران کشورهای ترکیه، قزاقستان، ازبکستان، پاکستان، قرقیزستان، لبنان و اردن نیز با ارسال پیامهای ویدئویی به پاشینیان و علیاف تبریک گفتند. این در حالی است که در بیانیههای رسمی این دیدار، هیچ اشارهای به وضعیت اسرای جداییطلب ارمنی که هنوز در باکو نگهداری میشوند، نشده است.
جایزه زاید که مبلغ آن یک میلیون دلار است، امسال علاوه بر رهبران ارمنستان و آذربایجان، به «زارقا یفتالی» فعال حقوق زنان افغان و سازمان «تعاون» حامی آوارگان فلسطینی نیز اهدا شد.
انتهای پیام/