اما آمارهای فنی و گزارشهای میدانی نشان میدهد که پاشنه آشیل اغلب کارخانجات صنعتی، نه در پروسه تولید، بلکه در سیستم جابجایی است. توقفهای ناگهانی ناشی از پارگی تسمه، ریزش مواد در نقاط انتقال (Transfer Points) یا عدم کالیبره بودن سرعت خط، سالانه میلیاردها تومان خسارت پنهان به صنایع کشور وارد میکند.
در مهندسی مدرن خطوط تولید، نوار نقاله (Conveyor) صرفاً یک ابزار جابجایی ساده نیست؛ بلکه شریانی است که تداوم حیات کارخانه را تضمین میکند. یک انتخاب اشتباه در محاسبه زاویه رولیکها یا عدم تطابق جنس روکش تسمه با دمای محیط، میتواند خط تولید را دقیقاً در زمان اوج سفارشات فلج کند.
اشتباهات رایج در محاسبات سیستمهای انتقال
یکی از دلایل اصلی استهلاک زودرس تجهیزات، نادیده گرفتن فاکتور سرویس (Service Factor) در طراحی اولیه است. بسیاری از خریداران تنها به طول و عرض دستگاه توجه میکنند، در حالی که پارامترهای محیطی نقش تعیینکننده دارند. برای مثال، نوار نقالهای که برای حمل کارتنهای سبک در محیط خشک طراحی شده، هرگز نمیتواند در محیطی با گردوغبار سیمان یا رطوبت بالای 50٪ با همان راندمان کار کند.
اما این تنها بخشی از ماجراست؛ اشتباه محاسباتی بزرگتر زمانی رخ میدهد که تأثیر نوسانات بارگذاری و نحوه تغذیه خط بر عملکرد کانوایر نادیده گرفته میشود.
واحد فنی و مهندسی شرکت امید عمران سهند در این خصوص توضیح میدهد:
«بسیاری از توقفهای خط تولید، ناشی از نادیده گرفتن رفتار دینامیک نوار نقاله است. یک کانوایر استاندارد نباید صرفاً برای حمل بار طراحی شود، بلکه باید توانایی استارت زیر بار کامل (Start under full load) را داشته باشد. اشتباه محاسباتی رایج اینجاست که توان الکتروموتور بر اساس حرکت عادی محاسبه میشود؛ در حالی که گلوگاه اصلی، غلبه بر اینرسی سکون و تأمین گشتاور اولیه است. اگر این گشتاور دقیق محاسبه نشود، نوار نقاله در کوچکترین توقفهای خط، زیر بار میماند و کل خط را فلج میکند.»
کاهش هزینههای سربار با انتخاب متریال صحیح
چالش دیگر، عدم شناخت دقیق از تنوع متریال در ساخت کانوایرهاست. "لاستیک" تنها گزینه روی میز نیست. برای مثال در صنایع بهداشتی و غذایی، استفاده از تسمههای لاستیکی معمولی به دلیل واکنش شیمیایی با مواد و جذب باکتری، اکیداً ممنوع است و باید از سیستمهای نوار نقاله مدولار (Modular Belts) با پلاستیکهای مهندسی و قابلیت شستشو استفاده شود.
همچنین در معادن شن و ماسه که سایش بر تجهیزات بسیار بالاست، استفاده از تسمههای چندلایه (EP) با پوششهای مقاوم در برابر سایش، عمر مفید سیستم را تا 3 برابر افزایش میدهد. شناخت دقیق رفتار مواد در تماس با سطح تسمه، نکتهای است که مهندسان طراح باید قبل از ساخت لحاظ کنند.
کانوایر بازاری یا مهندسی ساز؟ تفاوت در چیست؟
یکی از سوالات رایج مدیران این است که چرا باید هزینه بیشتری برای طراحی اختصاصی پرداخت کنیم؟ پاسخ در بهرهوری است. سیستمهای انتقال آماده (بازاری)، معمولاً با یک استاندارد عمومی ساخته میشوند که شاید برای انبارداری سبک مناسب باشند، اما در خطوط تخصصی دوام نمیآورند.
گزارشهای فنی نشان میدهد که توقفهای مکرر برای تعمیرات جزئی و رگلاژ تسمه در این سیستمهای ناسازگار با خط، در مجموع باعث افت 30 درصدی راندمان کل خط تولید میشوند.
طراحی اختصاصی یعنی اینکه شاسی دستگاه دقیقاً متناسب با فضای کارخانه شما لیزرکات شود، نوع رولیکها (پرسی یا تعویضی) بر اساس میزان گردوغبار محیط انتخاب شود و سیستم کشش تسمه (Take-up) طوری طراحی شود که نیاز به رگلاژ روزانه نداشته باشد.
علاوه بر این، نوع مکانیزاسیون نیز مهم است. استفاده از کانوایرهای تلسکوپی برای بارگیری سریع تریلیها یا سیستمهای مونتاژ طبقاتی، علاوه بر افزایش سرعت تا 40 درصد، خطرات ایمنی و آسیبهای جسمی کارگران را نیز حذف میکند. نکته کلیدی اینجاست که یک سیستم استاندارد، باید "تعمیرپذیر" باشد؛ یعنی دسترسی به یاتاقانها و درامها برای گریسکاری در کمترین زمان ممکن فراهم باشد.
استانداردهای نوین در نگهداری خطوط انتقال
جلوگیری از توقف خط تولید، نیازمند دسترسی به مستندات فنی و چکلیستهای دقیق نگهداری (PM) است. تجربه نشان داده است که پایش مداوم علائمی نظیر «انحراف تسمه از مسیر» یا «صدای غیرعادی گیربکس»، بدون داشتن یک مرجع استاندارد امکانپذیر نیست.
در همین راستا، واحد مهندسی این مجموعه با انتشار فایلهای آموزشی و PDF چکلیست تعمیر و نگهداری، گام مهمی در کاهش هزینههای سربار کارخانجات برداشته است. در واقع، دسترسی مهندسان فنی به جداول استاندارد، مشخصات فنی و قیمت نوار نقاله، این امکان را فراهم کرده است که انتخاب تجهیزات نه بر اساس حدس و گمان، بلکه بر مبنای محاسبات دقیق مهندسی انجام شود.
فراموش نکنید که حذف آن گلوگاههای پنهان و توقفهای پرهزینه، نه در سالن تولید، بلکه روی میز طراحی مهندسی اتفاق میافتد.
"این مطلب تبلیغاتی است"