به گزارش خبرگزاری تسنیم، در نشست تخصصی، غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، بهعنوان مدیر علمی نشست و همچنین محمد حسینی مقدم، عضو هیئتعلمی گروه مطالعات آیندهنگر مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و ابوالحسن کیخا، کارشناس دفتر برنامهریزی، مدیریت عملکرد و امور استانهای مرکز آمار ایران، بهعنوان سخنرانان نشست به بیان نقطهنظرات خود پرداختند.
گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، بهعنوان مدیر علمی نشست، گفت: موضوع ثبتیمبنا و تحول نظام آماری بسیار مهم است و میتوان این اهمیت را در قالب سه سؤال کلیدی مطرح کرد؛ سؤال نخست اینکه با چه چالشهای کلیدی در اجرای این نوع سرشماری مواجه خواهیم بود؟ سؤال دوم اینکه چشمانداز این نوع سرشماری در ایران چیست، چه برنامه و فرآیندی برای اجرای آن در نظر گرفته شده و چه سناریویی برای آینده آن ترسیم شده است؟
رئیس مرکز آمار ایران افزود: سؤال سوم این است که اگر به سمت استقرار دادههای ثبتیمبنا در کشور حرکت کنیم، دستگاههایی که نظام آماری تولید میکنند باید چه ویژگیهایی داشته باشند؟ آیا باید با ساختارهای فعلی به سمت دادههای ثبتیمبنا حرکت کرد یا اینکه این دستگاهها نیازمند تغییر و بهروزرسانی هستند؟
در ادامه نشست مرکز پژوهشهای توسعه و اینده نگری، محمد حسینی مقدم، عضو هیئتعلمی گروه مطالعات آیندهنگر مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بهعنوان سخنران نخست، با اشاره به تجربیات خود در حوزه دادههای ثبتیمبنا گفت: خلق و شکلدهی آینده مطلوب ثبتیمبنا، فرآیندی همزمان از بالا به پایین و از پایین به بالاست و اگر مشارکت دوسویه میان دستگاههای اجرایی و قوانین بالادستی وجود داشته باشد، میتوان به نتیجه مطلوب دست یافت.
وی ادامه داد: ما در عصر هوش مصنوعی و عصر داده زندگی میکنیم و باید مسیر خود را در مواجهه با تحولات هوش مصنوعی مشخص کنیم؛ چراکه به باور من، جهان در حال ورود به نظمی نوین مبتنی بر هوش مصنوعی است و دادهها منشأ اصلی خلق ارزش افزوده، ثروت و قدرت به شمار میروند و حتی تأمین منافع و امنیت ملی در آینده نیز ریشه در دادهها دارد.
این عضو هیئتعلمی تشریح کرد: ما در جهان امروز با طوفان دادهها مواجه هستیم. حجم و پیچیدگی دادهها بهسرعت در حال افزایش است و مراکز آماری در سراسر جهان را به یک نقطه عطف رسانده است. از سوی دیگر، سازمانهای دولتی و خصوصی به دنبال دسترسی به آمارهای بهروز و دادههای دسته اول هستند.
وی خاطرنشان کرد: مرکز آمار ایران در نظام آماری کشور وظایف مهمی بر عهده دارد که از جمله آنها میتوان به شفافیت دادهها، یکپارچگی دادهها، تضمین کیفیت و تضمین امنیت دادهها اشاره کرد. بررسی روند تاریخی آمارهای رسمی نشان میدهد که این روند همواره متأثر از تحولات فناوری بوده است. از سال 1980 هر جا تولید و انتشار آمارهای رسمی با سرعت فناوری همخوانی داشته، مشکلی ایجاد نشده است؛ اما اگر آمارهای رسمی کشور با همین روند فعلی ادامه یابد، در آینده با نوعی نارضایتی اجتماعی مواجه خواهیم شد. از همین رو، مرکز آمار ایران با اجرای پروژه دادههای ثبتیمبنا در پی رفع این چالش است.
حسینی مقدم موانع توسعه دادههای ثبتیمبنا را به دو دسته موانع سازمانی و فنی تقسیم کرد و گفت: از جمله موانع سازمانی میتوان به عدم هماهنگی بینبخشی، سیاستها و دستورالعملهای سختگیرانه، ابهام در مقررات ملی و عدم همراهی کاربران یا کارکنان اشاره کرد. همچنین کمبود نیروی متخصص، ضعف امنیت، پیامدهای هزینهای و دسترسی محدود به سختافزار از مهمترین موانع فنی محسوب میشوند.
وی تصریح کرد: به نظر میرسد مرکز آمار ایران در گام نخست نیازمند ایجاد یک مرکز علم داده و هوش مصنوعی است. در گام دوم، اجرای چند پروژه آزمایشی سرشماری ثبتیمبنا ضروری است و در نهایت، پس از ارزیابی موفقیتها و شکستها، میتوان دادههای ثبتیمبنا را در تمامی فعالیتهای مرکز آمار ایران ادغام کرد. بر این اساس، حکمرانی با داده نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ مرجعیت ملی مرکز آمار ایران است.
در ادامه نشست، ابوالحسن کیخا، کارشناس دفتر برنامهریزی، مدیریت عملکرد و امور استانهای مرکز آمار ایران، بهعنوان سخنران دیگر، با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری در خصوص دادههای آماری و ثبتیمبنا گفت: حکمرانی داده به سیاستگذاری در حوزه داده اشاره دارد و ابعادی همچون دسترسپذیری، مالکیت، حریم خصوصی، یکپارچگی، تناسب، کیفیت و دقت، امنیت، جمعآوری، انتشار، شفافیت، نگهداری و ذخیرهسازی، انتقال، پاسخگویی، تبادل، انطباق، محدودیت مکانی و پردازش را در بر میگیرد.
وی ادامه داد: حکمرانی داده مبتنی بر چرخه حیات داده ترسیم میشود؛ یعنی از زمانی که داده شکل میگیرد تا زمانی که پردازش یا حذف میشود.
کیخا گفت: آمارهای رسمی کشور از روشهایی مانند سرشماری، طرحهای آماری و پایگاههای داده دستگاهها به دست میآید. در تولید آمار رسمی، 18 دستگاه کلان و 88 دستگاه اجرایی زیرمجموعه آنها نقش دارند. در حال حاضر 654 نوع فهرست آمار رسمی وجود دارد و 53 طرح آماری در مرکز آمار ایران در حال اجراست. همچنین 281 قلم از این دادهها از طریق سرشماری ثبتیمبنا تأمین میشود.
وی حفاظت و امنیت داده، انحصار داده، نقص یا فقدان قوانین حکمرانی داده، ابهام در مالکیت داده، تحققنیافتن اهداف کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات و جزیرهای بودن دادههای دستگاههای اجرایی را از مهمترین چالشهای حکمرانی با داده دانست.
این کارشناس در ارائه توصیههای سیاستی به مواردی همچون تقویت جایگاه مستقل مرکز آمار ایران در شورای عالی آمار، تأمین امنیت دادهها توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، توانمندسازی استانها و دستگاهها برای دریافت و تجمیع ریزدادهها، اصلاح قانون «مدام» بهعنوان تنها قانون نسبتاً جامع، ایجاد زیرساخت مناسب برای تجمیع ریزدادهها و اتصال بخشی از بودجه دستگاههای دولتی به همکاری در اجرای سرشماری ثبتیمبنا اشاره کرد.
در ادامه نشست، گودرزی در جمعبندی مباحث گفت: سرشماری ثبتیمبنا موضوعی بسیار مهم است و در زنجیره تولید داده، باید نقش مردم بهعنوان تولیدکنندگان داده مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا این خود مردم هستند که کیفیت دادههای تولیدشده را تعیین میکنند و باید آگاه باشند که هر دادهای که تولید میشود، مبنایی برای تصمیمگیریهای آینده خواهد بود.
وی افزود: لازم است جایگاه آمار و داده در دستگاههای اجرایی تقویت شود تا کیفیت دادههای تولیدی افزایش یابد. تدبیر درست، نیازمند داده و آمار درست است؛ ازاینرو مشارکت مردم و دستگاههای اجرایی در تولید دادههای صحیح، نقشی اساسی در سیاستگذاری و تصمیمگیری دارد.
انتهای پیام/