گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم: خداوند در آیه 29 سوره مبارکه فتح میفرماید: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً». این آیه به خوبی توازن مهمی را در رفتار مسلمانان در برابر دشمنان و دوستان خود ترسیم میکند. در زمان جنگ و نبرد، مسلمانان باید در برابر دشمنان خود قوی و مصمم باشند، اما در عین حال با یکدیگر دلسوز و مهربان باشند. این ویژگیها رمز موفقیت و پایداری جامعه اسلامی است و کسانی که یاران پیامبر(ص) هستند، به این صفات آراستهاند.
پیامبر(ص) به عنوان الگوی رفتاری
پیامبر اکرم (ص) به عنوان رهبر جامعه اسلامی، الگوی رفتاری برای تمامی مسلمانان است. ایشان هم در میدان جنگ شجاع و قاطع بود و هم در زندگی شخصی خود با یارانش مهربان و صمیمی رفتار میکرد. این الگو، مسلمانان را در راه درست هدایت میکرد و باعث اتحاد و همبستگی بیشتر آنها میشد.
در آیه 21 سوره احزاب میخوانیم: «لَقَدْ کانَ لَکمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یرْجُو اللَّهَ وَالْیوْمَ الْآخِرَ وَذَکرَ اللَّهَ کثِیرًا» به این معنا که: «قطعاً برای شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقی نیکوست: برای آن کس که به خدا و روز بازپسین امید دارد و خدا را فراوان یاد میکند.»
«اسوه» در مورد تأسی و پیروی کردن از دیگران در کارهای خوب به کار میرود. در قرآن دو بار این کلمه درباره دو پیامبر عظیمالشأن آمده است: یکی درباره حضرت ابراهیم (ع) و دیگری درباره پیامبر اسلام (ص). جالب آن که اسوه بودن حضرت ابراهیم در برائت از شرک و مشرکان است و اسوه بودن پیامبر اسلام در آیات مربوط به ایستادگی در برابر دشمن مطرح شده است.
نقش پیامبر(ص) در جنگ احزاب، الگوی فرماندهان است: هدایت لشکر، امید دادن، خندق کندن، شعار حماسی دادن، به دشمن نزدیک بودن و استقامت کردن. حضرت امیرالمؤمنین امام علی (ع) فرمودند: «در هنگامه نبرد، خود را در پناه پیامبر اکرم (ص) قرار میدادیم و آن حضرت از همه ما به دشمن نزدیکتر بود: «اتقینا برسول الله صلی الله علیه و آله فلم یکن منا اقرب الی العدو منه».
این آیه در میان آیات جنگ احزاب است؛ اما الگو بودن پیامبر(ص) اختصاص به مورد جنگ ندارد و پیامبر در همه زمینهها، بهترین الگو برای مؤمنان است.
جمله «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» مفهومش این است که برای شما در پیامبر(ص) تأسی و پیروی خوبی است، میتوانید با اقتدا کردن به او خطوط خود را اصلاح و در مسیر صراط مستقیم قرار گیرید.
اشداء علی الکفار؛ سرسختی در مقابل دشمن
«اشداء علی الکفار» به معنی سختکوشی و استقامت در برار کافران است. منظور از این سختکوشی تنها در زمینه نظامی خلاصه نمیشود بلکه در حوزههای فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی هم تمام تلاش ممکن برای دفاع از دین و اعتقادات و مقابله با ظلم و ستم کافران به کار گرفته میشود. در واقع اشداء علی الکفار در تمام زمینههای زندگی اهل ایمان دیده میشود تا راه هر گونه تجاوز و آزار دشمنان بسته شود.
نکته قابل توجه این است که این آیه به مسلمانان ضرورت دفاع از دین و اعتقادات را یادآوری میکند تا در هر حالی در برابر دشمن مجهز باشند. دفاع از دین، وظیفه هر مسلمانی است که نباید نادیده گرفته شده و یا مورد غفلت قرار گیرد.
دفاع از دین و باورها، موجب حفظ ارزشهای اسلامی میشود. چون اگر مسلمانان در مقابل دشمن ایستادگی نداشته باشند، ارزشهای آنها به تدریج و به مرور زمان از بین میرود. به این ترتیب راه تجاوز برای دشمن باز میشود.
جنبههای مختلفی برای «اشداء علی الکفار» وجود دارد. این عبارت میتواند شامل تبلیغ دین به صورت فعال، دفاع از حقوق ضعیفان، مبارزه با ظلم و ستم، و در صورت لزوم نبرد نظامی باشد.
رحماء بینهم؛ نقش مهربانی در تقویت جامعه اسلامی
مهربانی و دلسوزی میان مردم از یک طرف بسترساز اتحاد در جامعه است. وقتی مسلمانان با یکدیگر مهربان و دلسوز باشند، برای رسیدن به اهداف مشترک تلاش میکنند و در برابر مشکلات متحد میمانند.
در عین حال این رفتار موجب پیشگیری از اختلافات داخلی میشود و این مهربانی مردم با یکدیگر، احتمال بروز درگیری و اختلافات را کاهش میدهد. این امر موجب حفظ ثبات و امنیت جامعه میشود.
ایجاد فضای امن و آرام هم رهآورد دیگر «رحماء بینهم» در جامعه اسلامی است. مهربانی و دلسوزی مردم فضایی امن و آرام در جامعه ایجاد میکند. در چنین فضایی افراد احساس امنیت و آرامش داشته و میتوانند به راحتی به فعالیتها و زندگی خود بپردازند.
دستاوردهای مهم علمی و ارتقاء جامعه نتیجهای از وجود و گسترش همین حس دلسوزی مردم نسبت به یکدیگر است که ما امروز در کشور خودمان آن را تجربه میکنیم. اگر افرادی مانند دانشمندان کشور در زمینههای مختلف، حس دلسوزی و مهربانی نسبت به هموطن خود نداشتند و احساس وظیفه نسبت به یکدیگر نمیکردند، امروز این همه دستاورد علمی و معرفتی در کشور ما وجود نداشت. بنابراین میتوان نتیجه گرفت «رحماء بینهم» زمینه مهمی برای ارتقاء و رشد کشور در زمینههای مختلف فراهم کرده است که مسلمانان از آن برخوردار میشوند.
کمک به نیازمندان، عفو بخشش یکدیگر، احترام به همنوع، و انجام کارهای خیر از دیگر رفتارهای مهربانانه است که در جامعه اسلامی تقویت میشود.
رفتار مؤمنان بر اساس این آیه شریفه، پیامدهای مثبت متعددی در پی دارد. این رفتار موجب تقویت ایمان و اعتقاد مردم شده و روابط اجتماعی آنها را بهبود میبخشد. در نهایت به رستگاری و سعادت در دنیا و آخرت کمک میکند.
انتهای پیام/