به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، توجه به زندگانی و سیره اهل بیت(ع) در قالب داستان و رمان در سالهای اخیر رشد کمی و کیفی قابل ملاحظهای داشته است. به نظر میرسد میتوان یک دهه گذشته را فصل نویی در فضای ادبیات داستانی آیینی توصیف کرد؛ مرحلهای که پس از سالها پژوهش در بستر تاریخ صدر اسلام، تلاش دارد با استفاده از منابع و مستندات تاریخی، روایتی نو از زندگی و زمانه اهل بیت(ع) ارائه دهد و مخاطب گریزپای امروز را که مطالعه آثار تاریخی چندان در حوصله او نمیگنجد، با اصلیترین وقایع و چرایی وقوع برخی حوادث تعیینکننده در صدر اسلام آشنا کند.
با این همه، پراکندگی آثار یکسان نیست؛ به عبارت دیگر، توجه نویسندگان به همه مقاطع تاریخ اسلام یکسان نیست. از این منظر گاه با وجود ظرفیت، برخی از برههها چندان مورد توجه اهل قلم قرار نگرفتهاند. از جمله آثاری که در این سالها تلاش کرده تا از تکرار مکررات خارج شده و روایت جدیدی از زندگی اهل بیت(ع) ارائه دهد، کتاب "به دنبال ماه"، نوشته مهدیه ارطایفه است.
نویسنده در این اثر تلاش کرده مقاطعی از زندگی سه امام بزرگوار، امام صادق(ع)، امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) را روایت کند. خط اصلی داستان، راوی زندگی پسری به نام "ماجد" در سال 148 هجری قمری است.
ماجد دادخواه خون پدر و برادری است که در دستگاه امویان خدمت کرده و کشته شدهاند. او تلاش دارد برای دادخواهی به نزد منصور دوانیقی رود و هرآنچه در سر دارد، با او مطرح کند، اما در خلال این سفر، اتفاقاتی رخ میدهد که مسیر زندگی او را تغییر میدهد. این سفر مادی، در واقع با سفر معنوی ماجد ختم شده و او پس از مواجهه با حوادث متعدد، امام عصر خود را که همان گمشده اوست، مییابد.
ارطایفه در «به دنبال ماه» ضمن اشاره به داستان ماجد، خردهروایتهایی از مهمترین حوادث تاریخ داستان مانند ماجرای سر برآوردن اسماعیلیه و نافرمانی آنها از امام عصر خود، فتح اندلس، خرید و فروش کنیز و ... را نیز روایت میکند.
ماجرای کتاب از زمان شهادت امام صادق(ع) و انشعاب شیعیان آغاز میشود، به وقایع دوران حیات مبارک امام موسی کاظم(ع) میپردازد و در پایان، تصویری از همسر امام موسی کاظم(ع) را ارائه میدهد؛ در حالی که فرزند خویش (امام رضا(ع)) را در آغوش گرفته است.
از جمله ویژگیهای کتاب، تلاش نویسنده برای امانتداری در تاریخ است. ارطایفه ضمن استفاده از منابع متقن تاریخی، بر این اصل پایبند است که حاکم زمانه را آنچنان که در تاریخ روایت شده، به تصویر بکشد؛ نه سیاه و نه سفید مطلق. از این رو، منصور دوانیقی در این کتاب، تصویری خاکستری دارد؛ مردی که در بیتالمال مو را از ماست بیرون میکشید، بغداد را بنا و نهضت ترجمه را پایهگذاری کرد. خلیفهای اهل شرعیات که خود را چنین معرفی میکرد:
«ای مردم! من سلطان خدا بر روی زمین و نگهبان او بر اموالش هستم. تقسیم میکنم آن را به اراده او و عطا میکنم به اجازه او. خداوند مرا قفلی بر آن نهاده که اگر بخواهد، آن را باز میکند و به شما عطا مینماید و روزی شما را تقسیم میکند و اگر بخواهد آن را قفل کند، مرا بر آن چون قفلی قرار میدهد.»
در منابع شیعه، منصور به روایت امام علی(ع)؛ خونریزترین خلیفه بنی عباس است: "و ثانیهم أفْتَكَهم". مردی که نه تنها بر شیعیان، که بر اهل سنت نیز رحم نکرد تا جایی که نعمان بن ثابت(ابوحنیفه)، پایهگذار مذهب حنفی، از مذاهب چهارگانه اهل سنت، به دستور او تا آخرین روز حیات در زندان به سر برد.
ارطایفه با نشان دادن تصویر خاکستری از منصور، ضمن پایبندی به تاریخ و پاسخ دادن به این سوال که چرا حلقه قابل توجهی از طرفداران گرد خلیفه جمع شدهاند، نشان میدهد که ائمه(ع) چه سختی و مجاهدتی در راه مبارزه و روشنگری مردم تحمل کردند.
"به دنبال ماه" از معدود آثار داستانی خوشخوان است که در آن، حیات مبارک امام موسی کاظم(ع) به زیبایی به تصویر کشیده شده. دوره امامت امام کاظم(ع) با اوج قدرت خلافت عباسی همزمان بود؛ دورهای که امام(ع) ضمن تاکید بر تقیه، با مناظرات علمی و دینی و گسترش شبکه وکالت، تلاش دارد مرز حق و باطل را نشان دهد. خواندن این اثر در این روزها که همزمان با سالروز شهادت ایشان است، فرصت مغتنمی است تا دریابیم که امام(ع) چرا "عبد صالح" خدا لقب گرفت؟
انتهای پیام/