1. صفحه اصلی
    • پربیننده‌ترین اخبار
    • مهمترین اخبار
    • آرشیو اخبار
  2. سیاسی
    • سیاست ایران
    • نظامی | دفاعی | امنیتی
    • گزارش و تحلیل سیاسی
    • مجلس و دولت
  3. امام و رهبری
  4. ورزشی
    • فوتبال ایران
    • فوتبال جهان
    • والیبال | بسکتبال | هندبال
    • کشتی و وزنه‌برداری
    • ورزش های رزمی
    • ورزش زنان
    • ورزش جهان
    • رشته های ورزشی
  5. بین الملل
    • دیپلماسی ایران
    • تولیدات دفاتر خارجی
    • آسیای غربی
    • افغانستان
    • آمریکا
    • اروپا
    • آسیا-اقیانوسیه
    • پاکستان و هند
    • ترکیه و اوراسیا
    • آفریقا
    • بیداری اسلامی
  6. فضا و نجوم
  7. اقتصادی
    • اقتصاد ایران
    • پول | ارز | بانک
    • خودرو
    • صنعت و تجارت
    • نفت و انرژی
    • فناوری اطلاعات | اینترنت | موبایل
    • کار آفرینی و اشتغال
    • راه و مسکن
    • هواشناسی
    • بازار سهام | بورس
    • کشاورزی
    • اقتصاد جهان
  8. اجتماعی
    • پزشکی
    • رسانه
    • طب سنتی
    • خانواده و جوانان
    • تهران
    • فرهنگیان و مدارس
    • پلیس
    • حقوقی و قضایی
    • علم و تکنولوژی
    • محیط زیست
    • سفر
    • حوادث
    • آسیب های اجتماعی
    • بازنشستگان
  9. فرهنگی
    • ادبیات و نشر
    • رادیو و تلویزیون
    • دین ، قرآن
    • سینما و تئاتر
    • فرهنگ حماسه و مقاومت
    • اندیشه
    • موسیقی و تجسمی
  10. حوزه و روحانیت
  11. استانها
    • آذربایجان‌ شرقی
    • آذربایجان غربی
    • اردبیل
    • اصفهان
    • البرز
    • ایلام
    • بوشهر
    • استان تهران
    • چهارمحال و بختیاری
    • خراسان جنوبی
    • خراسان رضوی
    • خراسان شمالی
    • خوزستان
    • زنجان
    • سمنان
    • سیستان و بلوچستان
    • فارس
    • قزوین
    • قم
    • کاشان
    • کردستان
    • کرمان
    • کرمانشاه
    • کهگیلویه و بویراحمد
    • گلستان
    • گیلان
    • لرستان
    • مازندران
    • مرکزی
    • هرمزگان
    • همدان
    • یزد
    • جزایر خلیج فارس
  12. رسانه ها
    • چند رسانه ای
    • خواندنی
  13. بازار
    • قیمت خودرو
    • قیمت طلا، سکه و ارز
    • سازمان‌ها و شرکت‌ها
  14. عکس
  15. فیلم
  16. گرافیک و کاریکاتور
    • english
    • عربی
    • Türkçe
    • עברית
    • Pусский
  • RSS
  • تلگرام
  • اینستاگرام
  • توییتر
  •  
    آپارات
  •  
    سروش
  •  
    آی‌گپ
  •  
    گپ
  •  
    بله
  •  
    روبیکا
  •  
    ایتا
  • قیمت ارز و طلا
    لیگ ایران و جهان
  • صفحه اصلی
    • پربیننده‌ترین اخبار
    • مهمترین اخبار
    • آرشیو اخبار
  • سیاسی
    • سیاست ایران
    • نظامی | دفاعی | امنیتی
    • گزارش و تحلیل سیاسی
    • مجلس و دولت
  • امام و رهبری
  • ورزشی
    • فوتبال ایران
    • فوتبال جهان
    • والیبال | بسکتبال | هندبال
    • کشتی و وزنه‌برداری
    • ورزش های رزمی
    • ورزش زنان
    • ورزش جهان
    • رشته های ورزشی
  • بین الملل
    • دیپلماسی ایران
    • تولیدات دفاتر خارجی
    • آسیای غربی
    • افغانستان
    • آمریکا
    • اروپا
    • آسیا-اقیانوسیه
    • پاکستان و هند
    • ترکیه و اوراسیا
    • آفریقا
    • بیداری اسلامی
  • فضا و نجوم
  • اقتصادی
    • اقتصاد ایران
    • پول | ارز | بانک
    • خودرو
    • صنعت و تجارت
    • نفت و انرژی
    • فناوری اطلاعات | اینترنت | موبایل
    • کار آفرینی و اشتغال
    • راه و مسکن
    • هواشناسی
    • بازار سهام | بورس
    • کشاورزی
    • اقتصاد جهان
  • اجتماعی
    • پزشکی
    • رسانه
    • طب سنتی
    • خانواده و جوانان
    • تهران
    • فرهنگیان و مدارس
    • پلیس
    • حقوقی و قضایی
    • علم و تکنولوژی
    • محیط زیست
    • سفر
    • حوادث
    • آسیب های اجتماعی
    • بازنشستگان
  • فرهنگی
    • ادبیات و نشر
    • رادیو و تلویزیون
    • دین ، قرآن
    • سینما و تئاتر
    • فرهنگ حماسه و مقاومت
    • اندیشه
    • موسیقی و تجسمی
  • حوزه و روحانیت
  • استانها
    • آذربایجان‌ شرقی
    • آذربایجان غربی
    • اردبیل
    • اصفهان
    • البرز
    • ایلام
    • بوشهر
    • استان تهران
    • چهارمحال و بختیاری
    • خراسان جنوبی
    • خراسان رضوی
    • خراسان شمالی
    • خوزستان
    • زنجان
    • سمنان
    • سیستان و بلوچستان
    • فارس
    • قزوین
    • قم
    • کاشان
    • کردستان
    • کرمان
    • کرمانشاه
    • کهگیلویه و بویراحمد
    • گلستان
    • گیلان
    • لرستان
    • مازندران
    • مرکزی
    • هرمزگان
    • همدان
    • یزد
    • جزایر خلیج فارس
  • رسانه ها
    • چند رسانه ای
    • خواندنی
  • بازار
    • قیمت خودرو
    • قیمت طلا، سکه و ارز
    • سازمان‌ها و شرکت‌ها
  • عکس
  • فیلم
  • گرافیک و کاریکاتور

رویای بیان‌گرایی و دامی که تولستوی برای هنر پهن کرد

  • 29 آبان 1405 - 06:30
  • اخبار فرهنگی
  • اخبار اندیشه
رویای بیان‌گرایی و دامی که تولستوی برای هنر پهن کرد

آنچه هنر را جاویدان می‌کند، توانایی اثر برای گفت‌وگو با انسان ازلی ورای محدودیت‌هاست.

فرهنگی

به گزارش خبرگزاری تسنیم، بیست نوامبر سالروز درگذشت لئو تولستوی است؛ نویسنده‌ای که نه تنها جهان ادبیات را دگرگون کرد، بلکه به عنوان یک متفکر اخلاقی و زیبایی‌شناس، کوشید تا ترازویی برای سنجش اصالت هنر بسازد. در روزگاری که مرزهای میان صنعت سرگرمی و هنر اصیل هر دم محوتر می‌شوند، بازخوانی نظریه جنجالی او در باب بیانگرایی (Expressivism) چالشی بنیادین در برابر مفهوم مدرن «خلق» است.

تولستوی در هسته نظریه خود، هنر راستین را نه در زیبایی‌شناسی فرم، نه در پیچیدگی تکنیک، و نه حتی در خردگرایی محض، بلکه در انتقال عاطفه جستجو می‌کرد. او معتقد بود یک اثر هنری، تنها زمانی ارزش «هنر» نامیده شدن را دارد که از یک عاطفه درونی و صادقانه در جان هنرمند سرچشمه گرفته باشد و این عاطفه، همچون یک جریان الکتریکی، به قلب و روح مخاطب منتقل شود. این «هم‌حسی» یا به قول خودش «ارتباط» (Communication)، دومین و شاید تعیین‌کننده‌ترین رکن هنر است: هنرمند باید رنج، شوق، خشم یا ترحم خود را بازسازی کند و آن را به گونه‌ای سرایت دهد که مخاطب نیز آن عاطفه را تجربه کند. هنر، از دید او، نه تقلید از واقعیت است و نه صرفاً بازی با فرم‌ها، بلکه نوعی زبان جهانی احساس است که ما را در انسانیت مشترکمان متحد می‌کند.

اما این آرمان‌شهر زیبایی‌شناختی، به سرعت در برابر تیغ نقد فلسفی-انسانی درهم می‌شکند. اگرچه انگیزه تولستوی ستودنی است – او می‌خواست هنر را از سلطه طبقاتی، تجاری‌سازی و تصنع روشنفکری برهاند – اما ابزاری که انتخاب کرد، خود بزرگترین تله بود. مهم‌ترین نقد بر بیانگرایی تولستوی، به همان رکن اصلی‌اش بازمی‌گردد: «قطعیت انتقال عاطفه». آیا می‌توان مطمئن بود که عاطفه‌ای که هنرمند با تمام وجود در اثر می‌دمد، دقیقاً با همان شکل و شدت، به هزاران مخاطب با پیش‌زمینه‌های متفاوت منتقل می‌شود؟ پاسخ به وضوح منفی است.

قصد هنرمند، در لحظه خلق، چیزی است که به محض رها شدن اثر، دیگر در انحصار او نیست. مخاطب، اثر را از فیلتر تجربه‌های شخصی، ساختار فرهنگی و وضعیت روانی خود عبور می‌دهد. تابلویی که برای هنرمند نماد «آزادی از دست رفته» است، ممکن است برای بیننده نماد «شروعی نو» تلقی شود. در این شکاف، نه تنها احتمال سوءتفاهم وجود دارد، بلکه ممکن است اثر هنری، ناخواسته، تبدیل به محلی برای توهین یا سوگیری شود. هنرمند، در تشخیص میزان موفقیت در انتقال احساس، ناگزیر است که بر قضاوت ذهنی خود متکی باشد، و این همان دامی است که تولستوی خود می‌خواست از آن بگریزد: ارزیابی هنر بر اساس ملاکی که توسط خود خالق تعیین می‌شود.

اما ژرف‌ترین معضل در آنجاست که بیانگرایی، ناخواسته دایره مخاطبان هنر را محدود می‌کند. تولستوی می‌گوید کسی که تجربه مشابهی ندارد، نمی‌تواند عواطف اثر را به‌درستی درک کند. این حکم، در عمل، هنر را از کارکرد گسترش افق‌های تجربه تهی می‌سازد. ما به یک رمان جنگی نیاز نداریم که قبلاً در جنگ بوده‌ایم تا رنج سرباز را حس کنیم؛ ما به یک اثر هنری نیاز داریم که قدرت آن را داشته باشد تا ما را به آن موقعیت «پرتاب» کند، فارغ از تجربه مستقیم‌مان. هنر راستین، هنری است که بتواند تجربه‌های کاملاً نو را در ما بیدار کند، نه صرفاً تجربیات پیشین را تأیید نماید.

در نهایت، اگرچه تولستوی توانست با نظریه‌اش، روح متصنع هنر درباری را به چالش بکشد و بر اهمیت صداقت درونی تأکید ورزد، اما با اصرار بر معیار «احساس صادقانه» و «انتقال کامل»، معیاری غیرقابل‌سنجش و اثبات‌ناپذیر بر هنر تحمیل کرد. خون دل هنرمند بر بوم، قطعاً برای خلق اثر لازم است، اما آنچه هنر را جاویدان می‌کند، نه صرفاً خونریزی صادقانه، بلکه توانایی اثر برای گفت‌وگو با انسان ازلی است؛ گفت‌وگویی که ورای نیت خالق و محدودیت‌های تجربه زیسته، همچنان جاری می‌ماند.

یادداشت از: محمدرضا رستمی

انتهای پیام/

 
R7275/P
قیمت ارز و طلا
لیگ ایران و جهان
واژه های کاربردی مرتبط
  • کتاب و ادبیات
  • ادبیات داستانی
  • کشور روسیه
tasnim
tasnim
tasnim
مادیران
شهر خبر
نیکا موتور
غار علیصدر
ازکی
طبیعت
میهن
triboon
  • درباره ما
  • ارتباط با ما
  • پربیننده‌ترین اخبار
  • پیوندها
  • بازار
  • قیمت ارز و طلا
  • لیگ ایران و جهان
  • آرشیو اخبار ؛ جدیدترین اخبار لحظه به لحظه امروز
ما را دنبال کنید:
  • RSS
  • تلگرام
  • اینستاگرام
  • توییتر
  • آپارات
  • سروش
  • آی‌گپ
  • گپ
  • بله
  • روبیکا
  • ایتا

All Content by Tasnim News Agency is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.