خبرگزاری تسنیم، زاهدان - استاندار سیستان و بلوچستان خواستار معرفی این استان بهعنوان پایلوت تحول فرهنگی کشور شده و ظرفیت همافزایی دستگاهها، مشارکت مردم و مدیریت هماهنگ فرهنگی را زمینهساز شکلگیری الگویی ملی دانسته است.
این سخن، در نگاه نخست، افق بلندپروازانهای را برای مدیریت فرهنگی استان ترسیم میکند؛ اما در کنار آن، اظهارات مسئولان فرهنگی و برنامهریزی استان درباره وضعیت شاخصهای پایش و ارزیابی، پرسشهای جدیتری را پیش روی این ادعا قرار میدهد.
وقتی هنوز شاخصهای مشخصی برای پایش و ارزیابی فعالیتهای فرهنگی تعریف نشده، مبنای سنجش موفقیت و اثبات قابلیت الگوبرداری از تجربه استان چیست؟
موضوع به همینجا ختم نمیشود. بر اساس مشاهدات و اطلاعات موجود، در دبیرخانه قرارگاه فرهنگی استان حتی فرایند مدون و شفافی برای انتخاب و اولویتبندی فعالیتهای فرهنگی نیز وجود ندارد و انتخاب برنامهها بیشتر تابع تمایل، سلیقه و تشخیص موردی است تا حاصل یک مسیر کارشناسی، نیازسنجی و ارزیابی تخصصی.
به بیان دیگر، هنوز روشن نیست:
- مسائل و نیازهای فرهنگی استان چگونه شناسایی و اولویتبندی میشوند؟
- چه سازوکاری برای انتخاب طرحها و فعالیتهای فرهنگی وجود دارد؟
- نقش پژوهشگران، صاحبنظران و مراکز علمی در تصمیمسازی چیست؟
- تخصیص اعتبارات بر اساس چه معیارهایی صورت میگیرد؟
- چه نهادی مسئول سنجش اثربخشی و پاسخگویی درباره نتایج فعالیتهاست؟
نمونه قابل تأمل این وضعیت، جایگاه پژوهشهای فرهنگی و تدوین کتابهای مرجع و شاخص در نظام اعتباری قرارگاه است. در حالی که شناخت دقیق تاریخ، فرهنگ، هویت، تنوع قومی، سرمایههای اجتماعی و مسائل فرهنگی سیستان و بلوچستان، بدون پژوهشهای بنیادی و مستند امکانپذیر نیست، برای انجام پژوهشهای فرهنگی و تدوین کتابهای شاخص نیز اعتبار مشخصی در نظر گرفته نشده بود.
پرسش این است؛ چگونه میتوان از تحول فرهنگی سخن گفت، اما برای شناخت علمی فرهنگ و تولید دانش بومی، جایگاه و اعتبار متناسبی قائل نشد؟
فرهنگ را نمیتوان صرفاً با برگزاری همایش، جشنواره، نشست و برنامههای مقطعی متحول کرد. این فعالیتها زمانی ارزش راهبردی پیدا میکنند که بر اساس شناخت مسئله، اولویتهای منطقهای، پشتوانه پژوهشی و اهداف قابل سنجش طراحی شده باشند.
سیستان و بلوچستان از ظرفیتهای کمنظیری برای تبدیل شدن به عرصه آزمون یک الگوی ملی تحول فرهنگی برخوردار است؛ اما ظرفیت داشتن با الگو بودن تفاوت دارد.
الگوی فرهنگی زمانی شکل میگیرد که یک نظام منسجم تصمیمسازی، متکی بر پژوهش، کارشناسی، اولویتبندی، تخصیص هدفمند منابع، مشارکت نخبگان و ارزیابی مستمر عملکرد وجود داشته باشد.
نویسنده: عباس نورزائی، کارشناس پژوهشی بنیاد ایرانشناسی
انتهای پیام/