حجت‌الاسلام دکتر سیدحسین خادمیان در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با اشاره به جایگاه حضرت فاطمه زهرا (س) در صیانت از معارف اسلامی اظهار کرد: سخن گفتن درباره حضرت صدیقه طاهره (س)، از یک سو به دلیل عظمت و جایگاه بی‌نظیر ایشان، کاری دشوار و از سوی دیگر، به دلیل وظیفه دینی و عبادی ما در شناخت سیره و سنت اهل‌بیت (ع)، ضرورتی انکارناپذیر است؛ چراکه حضرت زهرا (س) از امامان و پیشوایان ما به شمار می‌روند.
حضرت زهرا (س)؛ ودیعه خاص خداوند و پیامبر اکرم (ص)
وی با اشاره به معرفی حضرت فاطمه زهرا (س) به‌عنوان ودیعه الهی و امانت پیامبر اکرم (ص) افزود: پیامبر اکرم (ص)، حضرت زهرا (س) را به‌عنوان ودیعه‌ای از جانب خداوند و رسول خدا معرفی کردند. اگرچه به تعبیر امام باقر (ع)، همه آل‌الله ودیعه الهی هستند و مردم وظیفه دارند این امانت الهی را حفظ کنند، حضرت زهرا (س) از جایگاه ویژه‌ای در این زمینه برخوردارند.
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) ادامه داد: این جایگاه نشان می‌دهد که امت اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، از منظر چگونگی مواجهه با این امانت الهی مورد سنجش قرار می‌گیرد. در روایات نیز بر این معنا تأکید شده است که مؤمنان حقیقی کسانی هستند که این ودیعه را حفظ می‌کنند و بی‌توجهی به آن، با حقیقت ایمان سازگار نیست.
حجت‌الاسلام خادمیان تصریح کرد: بنابراین، برای شناخت جایگاه و اهمیت سیره و سنت حضرت زهرا (س)، باید به وضعیت امت اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) توجه کنیم؛ دوره‌ای که امت، از منظر وفاداری یا بی‌وفایی به این امانت، به دو جریان تقسیم شد: گروهی که در مسیر حفظ ودیعه الهی حرکت کردند و گروهی که در برابر آن مسئولیت، راه خیانت را در پیش گرفتند.
وی با اشاره به سخن امیرالمؤمنین (ع) هنگام دفن حضرت زهرا (س) بیان کرد: امیرالمؤمنین (ع) در این هنگام عبارتی خطاب به پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «لَقَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِیعَةُ وَأُخِذَتِ الرَّهِینَةُ»؛ یعنی امانت بازگردانده شد.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: در ادامه این سخنان، امیرالمؤمنین (ع) از همراهی و هم‌داستانی امت در وارد کردن فشار بر ایشان سخن می‌گویند. از این منظر، ماجرای حضرت زهرا (س) تنها یک واقعه مربوط به زندگی شخصی ایشان نیست، بلکه در شناخت وضعیت امت اسلامی پس از پیامبر (ص) و نحوه مواجهه آن با مسئله امامت و وصایت، اهمیت بنیادین دارد.
قیام فاطمی؛ عامل ماندگاری حقیقت غدیر و وصایت
حجت‌الاسلام خادمیان با اشاره به نقش حضرت زهرا (س) در صیانت از مسئله امامت اظهار کرد: گروهی از امت اسلامی که در مسیر حفظ امانت الهی قرار گرفتند، به حفظ دین و تمدن اسلامی اهتمام داشتند و حضرت زهرا (س) در محوریت و رهبری این جریان، نقشی اساسی ایفا کردند.
وی افزود: پرسش مهم این است که چرا حضرت زهرا (س) دست به قیام و روشنگری زدند؟ اگر این حرکت و همراهی گروهی از امت با ایشان نبود، مسئله وصایت و امامت پس از رسالت، همانند واقعه غدیر، ممکن بود انکار شود یا با توجیه‌ها و تفسیرهای انحرافی مواجه شود.
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) ادامه داد: باید پرسید اگر قیام حضرت زهرا (س) صورت نمی‌گرفت، امروز جهان اسلام و حتی مستشرقان درباره غدیر چه می‌نوشتند و چه برداشتی از آن ارائه می‌کردند؟ برخی ممکن بود اصل این واقعه را انکار کنند، برخی در تبیین آن به تضعیف جایگاه غدیر بپردازند و برخی دیگر با تأویل و تحریف، درصدد کمرنگ کردن یا محو معنای حقیقی آن برآیند.
وی تصریح کرد: از این منظر، قیام حضرت زهرا (س) موجب شد مسئله غدیر و آنچه در زمینه غصب وصایت و خلافت رخ داد، در تاریخ اسلام برجسته بماند و حقیقت این موضوع به فراموشی سپرده نشود.
حجت‌الاسلام خادمیان با تأکید بر پیوند میان امامت، دین‌داری و تمدن اسلامی گفت: اگر وصایت امیرالمؤمنین (ع) انکار می‌شد، از نگاه ما، هم دین‌داری صحیح و هم تمدن مبتنی بر آموزه‌های اسلامی با آسیب مواجه می‌شد. به همین دلیل، خطبه فدکیه حضرت زهرا (س) در تبیین این حقیقت اهمیت فراوانی دارد.
خطبه فدکیه؛ تبیین پیوند دین‌داری و تمدن‌سازی
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به جایگاه تمدن در اندیشه اهل‌بیت (ع) اظهار کرد: برخی افراد، مسئله تمدن را در میان آموزه‌های معصومان (ع) به حاشیه می‌برند یا حتی به قدری جسور شده‌اند که آن را به تمسخر می‌گیرند؛ درحالی‌که مراجعه به خطبه فدکیه می‌تواند ابعاد این موضوع را روشن کند.
وی افزود: حضرت زهرا (س) در این خطبه، با اشاره به وضعیت جامعه پیش از بعثت پیامبر اکرم (ص)، می‌فرمایند: «وَکُنْتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ»؛ یعنی شما بر لبه پرتگاه آتش قرار داشتید.
حجت‌الاسلام والمسلمین خادمیان ادامه داد: این تعبیر را باید در بستر وضعیت انسانی و اجتماعی دوران پیش از اسلام فهم کرد؛ در حجاز دختران زنده‌به‌گور می‌شدند و در برخی از جاهای ایران زنان پس از مرگ همسرانشان با آن‌ها زنده به گور می‌شدند. به تعبیر حضرت زهرا (س)، جامعه آن روز گودالی از آتش بود و در وضعیتی قرار داشت که بسیاری از ارزش‌های انسانی، فضیلت‌ها و نیکی‌ها در آن سوزانده می‌شد.
وی با تأکید بر نقش قرآن و عترت در اصلاح زندگی فردی و اجتماعی بیان کرد: حضرت زهرا (س) به جامعه تعلیم دادند که اگر انسان با عینک قرآن و عترت به زندگی و هستی بنگرد، هم دین‌داری او در مسیر صحیح حفظ می‌شود و هم زمینه شکل‌گیری تمدن سالم فراهم می‌آید.
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) افزود: حضرت زهرا (س) ادامه می‌دهد که پیامبر اکرم (ص) نیز با بعثت و حضور در مدینه، جامعه‌ای را شکل دادند که در آن حقوق، حدود، قوانین و قواعد زندگی اجتماعی به مردم تعلیم داده شد.
وی خاطرنشان کرد: از نگاه حضرت زهرا (س)، اگر جریان انحرافی پس از رحلت پیامبر (ص) می‌توانست میراث آن حضرت را خاموش کند، نه‌تنها مسئله امامت و وصایت، بلکه دستاوردهای دینی و اجتماعی پیامبر (ص) نیز در معرض آسیب قرار می‌گرفت؛ همان‌گونه که به اعتقاد وی، تلاش‌هایی برای کمرنگ کردن واقعه غدیر حتی در زمان حیات پیامبر اکرم (ص) وجود داشته است.
جریان وفادار و جریان خائن؛ دو رویکرد در برابر امانت پیامبر (ص)
حجت‌الاسلام خادمیان با اشاره به ضرورت بررسی پیامدهای عملکرد جریان‌های مختلف پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) گفت: برای شناخت ابعاد قیام حضرت زهرا (س)، باید بررسی کرد که گروه‌های وفادار و بی‌وفا به امانت پیامبر (ص) چه رویکردی داشتند و اقدامات آنان چه پیامدهایی برای جامعه اسلامی به همراه آورد.
وی با اشاره به نقل عمادالدین طبری درباره ماجرای سرپرستی حضرت مریم (س) اظهار کرد: در این نقل، به ماجرای رقابت افراد برای برعهده گرفتن سرپرستی حضرت مریم (س) اشاره شده است؛ به‌گونه‌ای که اشتیاق افراد برای برخورداری از این افتخار، کار را به قرعه‌کشی کشاند.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در توضیح این ماجرا، می‌توان تقابلی میان دو رویکرد ترسیم کرد؛ از یک سو، کسانی که برای خدمت به یک شخصیت الهی و برعهده گرفتن مسئولیت در برابر او رقابت می‌کنند و از سوی دیگر، کسانی که در برابر امانت پیامبر اکرم (ص) به جای وفاداری، آمر، مباشر، مهاجم، راضی، شاهد و ساکت در برابر آسیب رساندن به حضرت زهرا (س) و در ادامه کشتن امیرالمؤمنین (ع) و سایر ائمه (ع) می‌شوند.
حجت‌الاسلام خادمیان تصریح کرد: یکی از نشانه‌های امت خائن آن است که در پی حذف یا تضعیف شخصیت‌ها و رهبرانی برمی‌آید که زمینه رشد و تعالی جامعه را فراهم کرده‌اند؛ این رویکرد ممکن است از طریق قلم، بیان، نویسندگی یا دیگر ابزارهای اثرگذاری فرهنگی و اجتماعی دنبال شود.
خادمیان: کمرنگ کردن فضائل حضرت زهرا (س) نیازمند بررسی است
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) با اشاره به برخی مباحث مطرح‌شده درباره فضائل و مصائب حضرت زهرا (س) اظهار کرد: کسانی که در مسیر تلاش برای عادی‌سازی، کمرنگ کردن یا محو فضائل حضرت زهرا (س) قدم برمی‌دارند، همان کسانی هستند که در مسیر نابودی امانت پیامبر (ص) از هم سبقت می‌گرفتند.
وی با اشاره به برخی محتواهای منتشرشده در فضای مجازی و کانال‌های زنجیره‌ای در ایام فاطمیه افزود: بخشی از این محتواها با هدف ایجاد شبهه یا خدشه وارد کردن به گزارش‌های مربوط به مصائب حضرت زهرا (س) منتشر می‌شوند و این مسئله ضرورت بررسی علمی و پاسخ‌گویی مستدل به شبهات را نشان می‌دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خادمیان ادامه داد: یکی دیگر از پیامدهای بی‌وفایی به امانت الهی، از بین رفتن یا تضعیف شعائر دینی است؛ شعائری که در امتداد نگاه قرآنی و عترتی به زندگی شکل می‌گیرند و می‌توانند در حفظ هویت دینی جامعه نقش داشته باشند.
وی تأکید کرد: اگر نگاه مبتنی بر قرآن و عترت از جامعه کنار گذاشته شود، ممکن است معیارهای زندگی به سمت امیال فردی و وسوسه‌های شیطانی سوق پیدا کند؛ در چنین شرایطی، ارزش‌ها دچار جابه‌جایی می‌شوند و حتی ممکن است رفتارهایی که از منظر آموزه‌های دینی ناپسندند، در جامعه عادی یا مایه افتخار تلقی شوند.
تحریف حقایق دینی؛ پیامد فاصله گرفتن از قرآن و عترت
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به یکی دیگر از پیامدهای فاصله گرفتن از آموزه‌های دینی گفت: تحریف یا کنار گذاشتن حقایق دینی، از دیگر آسیب‌هایی است که می‌تواند جامعه را از مسیر صحیح منحرف کند.
وی افزود: هنگامی که معیارهای مبتنی بر قرآن و عترت کنار گذاشته شوند، سلیقه‌ها و تمایلات شخصی ممکن است جایگزین معیارهای دینی شوند. در چنین وضعیتی، افراد و جریان‌های مختلف می‌توانند با بهره‌گیری از ابزارهای تبلیغی و تأثیرگذاری فکری، جهت حرکت جامعه را تغییر دهند.
خادمیان با اشاره به ماجرای «سامری» در این زمینه اظهار کرد: همان‌گونه که در روایت قرآنی، سامری با اقدامات خود گروهی را به انحراف کشاند، در هر دوره نیز ممکن است جریان‌هایی با بهره‌گیری از ابزارهای فکری و تبلیغی، مسیر زندگی فردی و اجتماعی مردم را تحت تأثیر قرار دهند.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین، هنگام بررسی مفهوم خیانت به امانت الهی و پیامدهای آن، نباید از این حقیقت غافل شد که دور شدن از قرآن و عترت می‌تواند زمینه غلبه سلیقه‌گرایی و تأثیرپذیری از وسوسه‌های شیطانی را فراهم کند.
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) تصریح کرد: قیام حضرت زهرا (س)، از این منظر، در دفاع از دین‌داری صحیح و تمدن سالم قابل بررسی است؛ حرکتی که می‌توان آن را تلاشی برای حفظ معیارهای دینی در برابر انحرافات و جلوگیری از فراموش شدن میراث پیامبر اکرم (ص) دانست.
درس سیره فاطمی درباره مذاکره با جریان‌های پیمان‌شکن
خادمیان در ادامه، با اشاره به برخی برداشت‌های معاصر از مذاکره و تلاش برای ارائه تفسیری دینی از آن اظهار کرد: طی سال‌های گذشته، موضوع مذاکره بارها در فضای سیاسی کشور مطرح شده و برخی افراد نیز برای مثبت جلوه دادن آن، به واقعه عاشورا استناد کرده‌اند؛ اما برای ارزیابی چنین برداشت‌هایی باید شرایط و زمینه‌های تاریخی هر واقعه را به‌دقت بررسی کرد.
وی افزود: سیره حضرت زهرا (س) این درس را در بر دارد که مذاکره با طرفی که به عهد و امانت وفادار نیست و اهل خیانت است، لزوماً به نتیجه مطلوب نمی‌انجامد و نمی‌توان صرف انجام گفت‌وگو را نشانه دستیابی به نتیجه مثبت دانست.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ماجرای مباهله پیامبر اکرم (ص) بیان کرد: در واقعه مباهله، پیامبر (ص) با طرف مقابل وارد گفت‌وگو و مواجهه شدند، آن‌ها به قصد خیانت نیامده بودند. باید میان آن واقعه و شرایطی که در آن طرف مقابل با هدف خیانت یا نقض تعهد عمل می‌کند، تفاوت قائل شد.
وی ادامه داد: در ماجرای غصب وصایت امیرالمؤمنین (ع) و فدک نیز حضرت زهرا (س) برای تبیین حق و دفاع از موضع خود، به گفت‌وگو و احتجاج پرداختند. خطبه فدکیه را می‌توان از این منظر نوعی احتجاج و مواجهه استدلالی با کسانی دانست که حضرت آنان را غاصب حق خود می‌دانستند.
خادمیان با اشاره به نتیجه این احتجاج‌ها از منظر تاریخی مورد نظر خود اظهار کرد: بررسی گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهد که این گفت‌وگوها به بازگرداندن حق مورد مطالبه حضرت زهرا (س) منجر نشد. در گزارش‌های مربوط به ماجرای فدک، غاصب فدک وقتی از حضرت زهرا (س) شاهد خواست و این بانو امیرالمؤمنین (ع) را معرفی کردند، ایشان را مورد تمسخر قرار داد.
وی افزود: در برخی نقل‌های تاریخی، از جمله گزارش‌هایی که در کتاب «الاحتجاج» مرحوم طبرسی آمده است، به ماجرای مطالبه قباله فدک از حضرت زهرا (س)، پاره کردن آن و برخورد خشونت‌آمیز با ایشان اشاره شده است.
رئیس انجمن علمی فقه مقارن جامعه‌المصطفی (ص) ادامه داد: این گزارش‌ها نشان می‌دهند که گفت‌وگو با طرفی که به حق پایبند نیست، ممکن است به تمسخر مقدسات و آسیب دیدن حقوق طرف مقابل منجر شود. مذاکره با طرف پیمان‌شکن منجر به حمله به مقدسات، تدین و تمدن می‌شود.
از ماجرای فدک تا برجام؛ برداشت خادمیان از پیامدهای اعتماد به طرف مقابل
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه سخنان خود، با مقایسه‌ای میان برخی گزارش‌های تاریخی و تحولات سیاسی معاصر، به توافق برجام اشاره کرد و گفت: تجربه برجام نیز این شد که خود آن‌ها، آن را پاره کردند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خادمیان با اشاره به خروج آمریکا از برجام و شهادت فرماندهان و چهره‌های نظامی ایران و در نهایت شهادت رهبر انقلاب اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل، این تحولات را از پیامدهای اعتماد به این گروه از افراد دانست.
وی با بیان اینکه مذاکره با طرف پیمان‌شکن می‌تواند آسیب‌پذیری ایجاد کند، افزود: باید نتیجه مذاکرات و میزان پایبندی طرف‌های مقابل به تعهداتشان را ارزیابی کرد و صرف انجام مذاکره را نمی‌توان تضمین‌کننده حفظ منافع و حقوق یک ملت دانست.
این استاد حوزه و دانشگاه همچنین با اشاره به ماجرای هجوم به خانه حضرت زهرا (س)، آن را نمونه‌ای از ایستادگی در برابر فشار سیاسی و نظامی دانست و تأکید کرد: حضرت زهرا (س) با وجود شرایط دشوار و بارداری، حتی با شکسته شدن پهلو و سقط فرزندشان، در دفاع از حق و موضع خود ایستادگی کردند.
ایستادگی حضرت زهرا (س) در دفاع از دین و تمدن اسلامی
وی افزود: از منظر سیره فاطمی، ایستادگی حضرت زهرا (س) در چنین شرایطی نشان‌دهنده اهمیت دفاع از حق و صیانت از میراث پیامبر اکرم (ص) است؛ حتی زمانی که فرد در موقعیتی دشوار قرار دارد و از حمایت لازم برخوردار نیست.
این استاد حوزه و دانشگاه در پایان، با اشاره به ابیاتی از ملاهادی کاشف‌الغطاء درباره مصائب حضرت زهرا (س)، بر مظلومیت ایشان تأکید کرد و گفت: در این ابیات خطاب به امام زمان (عج) آمده است که تنها و غریب مادرت به دفاع از تدین و تمدن در مقابل یک حکومت سراپا شمشیر و تازیانه و شلاق و آتش ایستاد، افتاد، فرزندش هم سقط شد در حالی که دور او هر چه نامرد نامحرم بود حلقه زده بود و او پناهی نداشت جز در و میخ در و دیوار و اگر کسی به او نزدیک می‌شد یا تازیانه‌اش می‌زد یا شلاقش می‌زد یا با غلاف شمشیر می‌زد یا با لگد می‌زد اما آن که ماند کوثر بود.
گفتنی است، فیلم کامل سخنان دکتر عالمیان به‌زودی در صفحه آپارات تسنیم حوزه منتشر می‌شود.
خبرنگار: علیرضا سهلانی
انتهای پیام/