به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، بازار کتاب ایران در سال‌های اخیر علاوه بر بحران کاغذ و گرانی، با زخم کهنه قاچاق هم مواجه است؛ معضلی که حالا از بساط پیاده‌روهای انقلاب به ویترین پرمخاطب‌پلتفرم‌های آنلاین و فضای مجازی راه پیدا کرده است.
کارگروه صیانت از حقوق ناشران و کتاب‌فروشان تابستان در اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران احیا شد. فعالیت اولیه این کارگروه به سال‌های میانی دهه 90 بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که محمود آموزگار ریاست اتحادیه را بر عهده داشت و در تفاهم با معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مبارزه با قاچاق کتاب به این اتحادیه سپرده شد.
با فعالیت این کارگروه در آن سال‌ها، گام‌های مثبتی در پیگیری پرونده‌های قضایی ناشران شاکی، برخورد با متخلفان، شناسایی و پلمب واحدهای غیرمجاز و نیز ساماندهی دست‌فروشان برداشته شد. بااین‌حال، در دوره فعالیت یاسر احمدوند در معاونت فرهنگی وزارت ارشادِ دولت سیزدهم، از فعالیت کارگروه در اتحادیه حمایتی نشد و این معاونت مستقلاً کارگروهی را برای مبارزه با قاچاق و کتاب‌سازی در وزارتخانه راه‌اندازی کرد.
حدود سه ماه است این کارگروه با مسئولیت مجید طالقانی مجدداً در اتحادیه آغاز به کار کرده است. هسته اولیه کارگروه را مجید طالقانی، محمد قربانی، سعید میرجلالی، مهدی حسین‌زادگان و عباس غمگسار تشکیل می‌دهند. همچنین داوود موسایی، علیرضا رئیس‌دانا، میلاد محمدی، ابراهیم کریمی و محمدرفیع جواهری نیز در برخی جلسات آن حضور دارند.
مهمترین اقدام این کارگروه تاکنون، رایزنی و تعامل با پلتفرم «دیجی‌کالا» به‌منظور حذف نسخه‌های قاچاق بوده است؛ جلساتی که منجر به امضای قرارداد با دیجی‌کالا شد.
حالا در دومین گام، اتحادیه به سراغ باسلام رفته و قرار است رایزنی برای مقابله با قاچاق کتاب در این پلتفرم نیز ادامه داشته باشد.
مهدی حسین‌زادگان مدیر داخلی انتشارات ققنوس، از جمله ناشرانی است که پیگیری نسخه‌های قاچاق عرضه‌شده از سوی این انتشارات در پلتفرم‌ها را دنبال کرده است. او که عضو کارگروه صیانت اتحادیه نیز به شمار می‌رود، در گفت‌وگو با تسنیم از شناسایی چندین پلتفرم متخلف دیگر در دیجی‌کالا خبر داد.
وی ادامه داد: پس از امضای قرارداد اتحادیه با دیجی‌کالا، با رصد کتاب‌های عرضه‌شده در این پلتفرم موفق شدیم پنل یک فروشنده نسخه‌های قاچاق را با همکاری دیجی‌کالا مسدود کنیم. به‌محض مسدودشدن آن پنل، چند پنل دیگر نیز که کتاب‌های قاچاق عرضه کرده بودند، نسخه‌های قاچاق خود را حذف کردند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا موفق شده هویت فروشندگان این پنل‌ها را از دیجی‌کالا دریافت کند، گفت: دیجی‌کالا گفته با نامه قوه قضائیه هویت آن‌ها را در اختیار ما قرار می‌دهد. اتحادیه نیز این موضوع را از قوه قضائیه پیگیری خواهد کرد.
حسین‌زادگان درباره اینکه به نظر می‌رسد برخی از این عرضه‌کنندگان از ناشران و کتاب‌فروشان باشند، گفت: بله، همین‌طور است. بسیاری از فعالان عرصه قاچاق کتاب با جواز نشر یا کتاب‌فروشی اقدام به فعالیت کرده‌اند. آن‌ها معمولاً از خارج از پایتخت جواز دریافت کرده‌اند؛ چون در شهرستان‌ها معمولاً جواز کسب کتاب‌فروشی، لوازم‌التحریر و کادویی را اتحادیه‌های غیرتخصصی صادر می‌کنند و سوابق افراد به‌درستی بررسی نمی‌شود. قاچاقچیان کتاب اکثراً در اطراف تهران هستند.
وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به محرزشدن برخی تخلفات در میان فروشندگان کتاب در دیجی‌کالا، موضوع چگونه پیگیری خواهد شد و ضرر و زیان شما چگونه جبران می‌شود، گفت: ناچار هستیم علی‌رغم میل‌مان از دیجی‌کالا شکایت کنیم و دیجی‌کالا نیز از عرضه‌کننده محصول شکایت خواهد کرد. اگر اتحادیه موفق شود از قوه قضائیه حکم بگیرد، تعداد فروش این کتاب‌ها بر اساس فاکتورهایی که از آن‌ها مدرک داریم مشخص می‌شود و ضرر و زیان ناشر نیز باید جبران شود.
این‌ناشر با اشاره به مهمترین کتاب‌های ققنوس که قاچاق شده‌اند، از «سال بلوا»، «سمفونی مردگان»، «تأملات»، «تسلی‌بخشی‌های فلسفه» و... یاد کرد و افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد دو برابر شمارگانی که ققنوس از این کتاب‌ها منتشر می‌کند، قاچاق می‌شود.
حسین‌زادگان درباره اینکه کارگروه صیانت سراغ اپلیکیشن باسلام هم رفته، گفت: بله، باسلام نیز پلتفرم دیگری برای عرضه کتاب است که 26 هزار فروشنده در آن فعالیت دارند. در جلسه‌ای که با نماینده باسلام داشتیم، در عرض 3 دقیقه، 30 پنل را نشان دادم که نسخه‌های قاچاق عرضه می‌کنند. وقتی از آن‌ها پرسیدم اگر برایشان محرز شود این کتاب‌ها قاچاق است، چه خواهند کرد، گفتند تذکر می‌دهیم و در صورت تکرار، پنل را می‌بندیم.
وی ادامه داد: اما باید توجه داشت که در باسلام تنها با یک کد ملی می‌توان پنل کاربری تعریف کرد. طبیعی است فروشنده نسخه قاچاق با بسته‌شدن یک پنل، با کد ملی اطرافیان پنل دیگری راه بیندازد و عرضه نسخه قاچاق را ادامه دهد.به نظر می‌رسد فروش نسخه‌های قاچاق کتاب در باسلام از دیجی‌کالا بیشتر باشد، اما دیجی‌کالا برای ما اولویت بیشتری داشت؛ چراکه بیشترین فشار بر ما، اعتراض‌های مردمی درباره عرضه کتاب با قیمت پایین در دیجی‌کالا بود. ضربه معنوی عرضه قاچاق کتاب در دیجی‌کالا به ما بسیار بیشتر از پلتفرم‌های دیگر بود. بسیاری از مشتریان ما مراجعه می‌کردند و خواستار مرجوع‌کردن کتاب بودند و می‌گفتند: «در دیجی‌کالا این کتاب با قیمت پایین‌تر فروخته می‌شود؛ چرا شما گران‌تر می‌دهید؟» درحالی‌که آن نسخه، قاچاق بود و ما باید هولوگرام کتاب را به آن‌ها نشان می‌دادیم تا از اصل‌بودن کتاب اطمینان پیدا کنند.
مدیر داخلی انتشارات ققنوس گفت: من از مدیران دیجی‌کالا تشکر می‌کنم. همکاری بسیار خوبی با ما داشتند، ولی یک‌سری مسائل و سازوکارهای حقوقی در این میان وجود دارد که مانع از انجام برخی امور شد.
به گفته حسین‌زادگان، عرضه کتاب قاچاق در اینستاگرام نیز قابل توجه است. بسیاری از این عرضه‌کنندگان در حاشیه تهران مستقر هستند و پیگیری آن‌ها دیگر از دست ناشر خارج است؛ در این زمینه، پلیس فتا باید وارد عمل شود یا اتحادیه از طریق فرهنگ‌سازی اقداماتی انجام دهد.
او افزود: نظرات یکی از این پیج‌ها را نگاه می‌کردم؛ دیدم مردم بسیار راضی هستند و از نحوه بسته‌بندی و ارسال کتاب تشکر کرده‌اند. این نشان می‌دهد قاچاقچیان کتاب از اصول بازاریابی نیز آگاه هستند.از طرف دیگر مردم نیز نمی‌دانند که نسخه جعلی خریده‌اند.
وی با اشاره به پیشرفت مبارزه با قاچاق کتاب در دهه 90 گفت: در دهه 90 قاچاق کتاب تا حد زیادی مهار شد. در آن دوره، وزارت ارشاد، قوه قضائیه و پلیس امنیت همکاری گسترده‌ای داشتند. این پشتیبانی و همکاری متأسفانه اکنون وجود ندارد؛ امیدواریم بتوانیم این همکاری را دوباره ایجاد کنیم.
انتهای پیام/