به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، 6 مقام ارشد سابق آمریکایی مطلع اعلام کردند قبل از محدودیت این ماه دسترسی نظامی اوکراین به سیستم ارتباطات ماهواره‌ای ایلان ماسک، دولت‌های بایدن و ترامپ چندین بار از اسپیس‌ایکس خواسته بودند که خدمات استارلینک خود را در کشورهای مختلف روشن یا خاموش کند.
4 تن از این مقامات اظهار کردند در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، درخواست‌ها شامل خاموش کردن خدمات برای جلوگیری از استفاده گروه‌های شبه نظامی نیابتی ایرانی در یمن و لبنان از استارلینک برای ارتباطات و فعال‌سازی خدمات برای فراهم کردن دسترسی به اینترنت در داخل ایران و اوکراین به منظور حمایت از ارتش این کشور بود.
یک مقام سابق ارشد دولت ترامپ و یک منبع آگاه به رویترز گفتند: به طور مشابه، دولت دونالد ترامپ از ایلان ماسک، مدیر عامل اسپیس‌اکس، خواسته بود تا این خدمات را در ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل در سال‌های 2025 و 2026 در دسترس قرار دهد، به امید اینکه این امر دسترسی به اینترنت و ارتباطات را برای معترضان ضد دولتی تقویت کند.
تنش‌های اخیر ناشی از محدودیت‌ها در استفاده اوکراین از خدمات ماهواره‌ای اسپیس‌اکس، سوالاتی درباره روابط بین دولت ایالات متحده و ایلان ماسک که شرکتش سیستم‌های حیاتی برای ارتش آمریکا و متحدان آن دارد، به وجود آورده است.
درخواست‌های دوران بایدن و ترامپ از ماسک نشان‌دهنده رابطه نزدیکی است که در آن دولت‌های آمریکا به طور بی‌سابقه‌ای به یک شرکت بخش خصوصی برای کمک به اجرای سیاست خارجی خود وابسته هستند.
محدودیت‌های اخیر بر اوکراین، علیرغم اینکه این کشور هم‌پیمان آمریکاست، مقامات اروپایی را تحت فشار قرار داده به طوری که برخی از آن‌ها استدلال می‌کنند که اروپا باید قابلیت‌های ارتباطات ماهواره‌ای نظامی خود را توسعه دهد زیرا هیچ گزینه قابل قبولی در کوتاه‌مدت وجود ندارد.
محدودیت‌های استارشیلد، نیروی نظامی اوکراین را زمین‌گیر می‌کند
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، هفته گذشته اظهار کرد دسترسی کشورش به استارشیلد، نسخه نظامی سیستم استارلینک، به طور عمدی محدود شده است و این موضوع بر عملکرد پهپادهای نظامی کشور تأثیر گذاشته است.
وی همچنین گفت که سرعت استارلینک که اوکراین برای برخی فعالیت‌های نظامی از جمله دفاع در برابر حملات موشکی روسیه استفاده می‌کند، کاهش یافته است.
رویترز گزارش داد که دستور محدود کردن استارشیلد از داخل کاخ سفید صادر شده است. دولت ترامپ کاهش سرعت را تأیید کرده اما نگفت که آیا این دستور را صادر کرده است یا نه.
چند روز پیش مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد که اوکراین به سامانه ارتباطی «استارشیلد» دسترسی ندارد.
روبیو در این باره توضیح داد: «سامانه استارشیلد بر اساس قراردادی با نیروهای مسلح ایالات متحده فعالیت می‌کند و هیچ ارتباطی با اوکراین ندارد. می‌دانم که کی‌یف خواهان دسترسی به این سامانه است، ولی چنین دسترسی وجود ندارد.»
وزیر خارجه آمریکا اشاره کرد که طرف اوکراینی برای انجام حملات به عمق خاک روسیه درخواست دسترسی به استارشیلد را مطرح کرده، ولی این درخواست پذیرفته نشده است. به گفته وی، دو طرف در حال بررسی این مسئله هستند که کی‌یف قصد دارد چگونه از این امکانات استفاده کند.
کاخ سفید،در پاسخ به اظهارات ترامپ در روز گذشته اشاره کرد، زمانی که او گفت با ماسک درباره مسائل دسترسی به استارلینک برای اوکراین صحبت نکرده و اینکه اگر مشکلی وجود داشته باشد، آن را حل خواهم کرد.
برای اوکراین، خدمات اینترنت استارلینک به رگ حیات ارتباطات خط مقدم بین واحدها تبدیل شده است، که گفته می‌شود در حال حاضر هیچ رقیبی برای قابلیت‌های محصولات اسپیس‌ایکس وجود ندارد.
گیرنده‌های استارشیلد، که به طور عمده در برابر اختلالات رادیویی مقاوم هستند، به عنوان سیستم‌های هدایت درون مینی و برای فراهم کردن لینک به یک خلبان از راه دور برای پهپادهای اوکراینی، از جمله در عمق خطوط روسی در داخل اوکراین استفاده می‌شوند.
تأثیر ماسک عدم قطعیت را افزایش می‌دهد
نقش ماسک به عنوان مدیرعاملی با اراده قوی در شرکتی که تأثیر زیادی بر امنیت ملی ایالات متحده دارد، در برخی مواقع سوالاتی را در مورد اینکه چه کسی در حال اتخاذ تصمیمات درباره خدمات ماهواره‌ای اسپیس‌اکس است، به وجود آورده است.
در سال‌های گذشته، ماسک اقدام به محدود کردن دسترسی اوکراین به استارلینک کرده است. در سال 2022، ماسک از کارکنان اسپیس‌ایکس خواسته بود که پوشش استارلینک را در مناطقی که اوکراین در تلاش بود تا دوباره به دست آورد، کاهش دهند، حرکتی که مقام‌های کاخ سفید را شگفت زده کرد.
این در حالی است که ماسک به طور علنی اعلام کرد که درخواست اوکراین در سال 2022 برای فعال‌سازی شبکه ماهواره‌ای‌اش در شهر بندری سواستوپول در کریمه به منظور کمک به حمله به ناوگان روسیه را رد کرده و گفته است که از همدستی در یک عمل جنگی بزرگ می‌ترسد.
مجله آمریکایی «آتلانتیک» چند روز قبل گزارش داد که محدودیت‌های اعمال‌شده بر عملکرد سامانه ارتباطات ماهواره‌ای نظامی استارشیلد، وابستگی ارتش اوکراین به فناوری‌های آمریکایی را آشکار کرده است. این مجله همچنین به آسیب‌پذیری سامانه دفاعی اوکراین در برابر قطع احتمالی ارتباطات اشاره کرد. به گفته یک کارشناس نظامی، در صورت ادامه قطع دسترسی به استارلینک برای دستگاه‌هایی که با سرعت بیش از 160 کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند، نیروهای اوکراینی به «بچه‌گربه‌های نابینا» تبدیل شده‌اند، چرا که این سامانه‌ها برای ارتش اوکراین یکی از عناصر اصلی دفاع در برابر پهپادها محسوب می‌شوند.
در همین حال چند مقام سابق آمریکایی اظهار کردند مقام‌های بایدن در برخی موارد به ماسک اعتماد کرده‌اند تا به اجرای سیاست‌ها کمک کند.
آنان اذعان کردند مقام‌های بایدن با اسپیس‌ایکس هماهنگ شدند تا با قطع خدمات، جلوی رقبای آمریکا را بگیرند و به متحدان کمک کنند تا دسترسی استارلینک را گسترش دهند.
آن‌ها افزودند: مذاکرات بین دولت و اسپیس‌ایکس که معمولا شامل مقام‌های پنتاگون و کاخ سفید بود، غالبا بر جلوگیری از استفاده گروه‌هایی مانند حوثی‌های مرتبط با ایران در یمن و حزب‌الله در لبنان از ترمینال‌های استارلینک متمرکز بود.
مقام‌های بایدن چندین بار اطلاعاتی را با اسپیس‌ایکس به اشتراک گذاشتند که نشان می‌داد حوثی‌ها و حزب‌الله از پایانه‌های استارلینک منحرف‌شده استفاده می‌کنند، سخت‌افزاری که از طریق واسطه‌ها به دست شبه نظامیان رسیده است.
در اکتبر 2023، در حین درگیری بین اسرائیل و شبه نظامیان حزب‌الله در جنوب لبنان، مقام‌های اطلاعاتی به کاخ سفید خبردادند که افرادی مرتبط با حزب‌الله ممکن است به پایانه‌های استارلینک دسترسی پیدا کرده باشند. همچنین مقام‌ها نگرانی‌های مشابهی درباره حوثی‌ها در یمن در سال 2024 در طول یک کارزار هوایی آمریکا علیه این گروه مرتبط با ایران داشتند.
در هر دو مورد، دولت با اسپیس‌ایکس تماس گرفت و از آن خواست تا پایانه‌ها را شناسایی کرده و خاموش کند. براساس اعلام دو مقام، حداقل برخی از پایانه‌ها غیرفعال شدند.
اسپیس‌ایکس در سال 2024 با ارائه درخواستی به اداره بازرگانی آمریکا گفت که با نهادهای دولتی این کشور به طور نزدیک همکاری می‌کند تا مجوزهای صادراتی را در صورت نیاز تأمین کند و این فناوری را به منظور حمایت از اهداف امنیت ملی آمریکا و اهداف سیاست خارجی حفظ کند.
دو منبع آگاه اذعان کردند به محض حمله روسیه به اوکراین در سال 2022، مقام‌های بایدن از اسپیس‌ایکس خواستند تا استفاده از استارلینک را برای ارتش اوکراین گسترش دهد.
یک مقام ارشد پیشین دولت ترامپ و یک منبع آگاه به رویترز گفتند دولت ترامپ در اوایل امسال گام مشابهی برداشت و با ماسک و اسپیس‌ایکس درباره ورود پایانه‌های استارلینک به ایران و فعال‌سازی آن‌ها پس از حملات اسرائیلی-آمریکایی در ژوئن 2025 و دوباره در فوریه 2026 گفتگو کرد.
تاکنون نه دولت ترامپ و نه اسپیس‌ایکس به طور عمومی تأیید نکرده‌اند که آن پایانه‌ها فعال شده‌اند. این در حالی است که وال استریت ژورنال در فوریه گزارش داد که دولت آمریکا هزاران پایانه استارلینک را به ایران ارسال کرده است.
انتهای پیام/