به گزارش گروه بین‌الملل، یک رسانه عبری زبان در گزارشی مفصل از پیشینه تاریخی و ابعاد مکتوم روابط اطلاعاتی و امنیتی رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی در گذشته و ماه های اخیر پرده برداشت.
روزنامه اسرائیل هیوم در 16 اکتبر 2026، در گزارشی تفصیلی، پرده از لایه‌ای تازه از روابط پنهان عربستان سعودی و اسرائیل برداشت: همکاری اطلاعاتی‌ای که ریشه‌های آن به دهه 1960 بازمی‌گردد، در سال 2006 با میانجی‌گری آمریکا شکل مستقیم‌تری به خود گرفت و اکنون به نقطه‌ای رسیده است که ریاض در جنگ علیه یمنی‌ها، از تل‌آویو کمک اطلاعاتی می‌طلبد. این افشاگری در حالی منتشر می‌شود که عربستان همچنان در عرصه عمومی، اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد و نمایندگانش در مجامع بین‌المللی هنگام سخنرانی مقامات اسرائیلی سالن را ترک می‌کنند.
عربستان سعودی به طور سنتی خود را «خادم الحرمین الشریفین» و کشوری پیشرو در جهان اسلام به ویژه در میان کشورهای اهل سنت قلمداد می‌کند. نمایندگان سیاسی این کشور در مجامع بین‌المللی در ظاهر هنگام سخنرانی نماینده اسرائیل سالن همایش ها و مجامع بین‌المللی را ترک می‌کنند. ریاض در سطح رسمی و در ظاهر شروطی را برای هرگونه عادی‌سازی روابط خود با رژیم صهیونیستی ترسیم کرده است. اما گزارش‌های جدید تصویری از ارتباطات مستقیم، تبادل اطلاعاتی و حتی همکاری فنی طرفین برای سالهای متمادی افشا می‌کند.
آغاز تماس‌های مستقیم با میانجی‌گری آمریکا
گزارش اسرائیل هیوم تصریح می‌کند که تماس‌های مستقیم و پنهان با عربستان سعودی، از حدود سال 2006 و در دوره ریاست مئیر داگان بر موساد، آغاز شد. داگان ظاهراً نخستین اسرائیلی بود که با مقامات سعودی تماس مستقیم برقرار کرد. در آن دوره، تماس‌ها عمدتاً از طریق یک شخص ثالث انجام می‌شد؛ روشی که موساد آن را «تماس ویژه» می‌نامید.
در میان شخصیت‌های سعودی که اسرائیل در آمریکا با آن‌ها در ارتباط بود، نام شاهزاده بندر بن سلطان برجسته‌تر از همه است. او سفیر وقت عربستان در واشنگتن و از تأثیرگذارترین چهره‌های سیاست خارجی سعودی بود. بندر بن سلطان سال‌ها به عنوان کانال اصلی تماس غیررسمی و با واسطه میان ریاض و تل‌آویو عمل کرد و بعدها به سمت‌های بسیار مهم‌تری رسید: ریاست سرویس اطلاعات خارجی عربستان (ریاست الاستخبارات العامة) و دبیرکلی شورای امنیت ملی این کشور. برخی تحلیل‌ها او را «معمار روابط پنهان ریاض با تل‌آویو» توصیف کرده‌اند. بندر بن سلطان در عین حال به عنوان چهره‌ای با مواضع آشکار ضدایرانی شناخته می‌شود.
روابط پنهان، مانند هر رابطه میان کشورها و سرویس‌های اطلاعاتی، بر پایه منافع متقابل شکل گرفته است. ریاض به دنبال دسترسی به توانمندی ارزشمند اطلاعاتی اسرائیل و قابلیت‌های سایبری مختلف آن بود، در حالی که تل‌آویو امیدوار بود با بالاترین سطوح یکی از ثروتمندترین و مهم ترین کشورهای خاورمیانه — که یک «وزنه بالقوه در برابر ایران» محسوب می‌شود — تماس برقرار کند.
این منطق، در راهبرد کلان تل‌آویو نیز ریشه دارد. اسرائیل به دلیل احساس ضعف در موازنه منطقه‌ای در برابر ایران، همواره به دنبال «یارکشی» و استفاده از ظرفیت کشورهای دیگر — حتی کشورهای مسلمان — برای مهار تهران بوده است. بر اساس همین راهبرد بود که عربستان سعودی، به عنوان کشوری با وزن سیاسی، اقتصادی و مذهبی قابل توجه، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص می داد.
همکاری اطلاعاتی طرفین، در نگاه اسرائیل، صرفاً یک هدف نبود؛ بلکه ابزاری برای رسیدن به هدفی بزرگ‌تر بود: عادی‌سازی روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی. گزارش اسرائیل هیوم تأکید می‌کند که همکاری اطلاعاتی به آماده‌سازی زمینه و بستر برای رابطه دیپلماتیک بعدی کمک کرد، از جمله مذاکرات عادی‌سازی علنی در ماه‌های منتهی به 7 اکتبر 2023. برای اسرائیل، عادی‌سازی با عربستان سعودی دستاوردی استراتژیک محسوب می‌شود.
با این حال، عربستان سعودی در عرصه علنی، عادی‌سازی را مشروط به شرایطی کرده است. ریاض رسماً اعلام کرده است که بدون «مسیر روشن و غیرقابل بازگشت» در جهت تأسیس کشور مستقل فلسطینی، روابط دیپلماتیک با اسرائیل را برقرار نخواهد کرد.
این مواضع در شرایطی از سوی مقامات ریاض ابراز می شود که گزارشات سالهای اخیر حاکی از آن است که ریاض در مذاکرات 2023، تضمین‌های امنیتی آمریکا، کمک به توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی و کاهش محدودیت‌های فروش تسلیحات آمریکایی را به عنوان «بهای» عادی‌سازی با تل‌آویو مطالبه کرده است.
کمک اطلاعاتی اسرائیل به عربستان در جنگ یمن، نقطه عطف جدید در روابط ریاض-تل آویو
گزارش دنی زاکن در اسرائیل هیوم، که پیش‌تر منتشر شده بود، نشان می‌دهد که عربستان سعودی اخیراً از طریق فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) به اسرائیل نزدیک شده و خواستار اطلاعاتی برای مقابله با انصارالله یمن شده است. گزارش‌های تکمیلی حاکی است که این درخواست پس از آن مطرح شد که نیروهای انصارالله توانستند تنگه باب‌المندب را مسدود کنند و تهدیدی جدی برای امنیت دریایی و صادرات نفت عربستان ایجاد کنند. بر اساس این گزارش‌ها، کمک اطلاعاتی اسرائیل به ریاض، پس از کمک آمریکا، از سایر طرف‌های خارجی بیشتر بوده است.
گزارش اجمالی اسرائیل هیوم، روایتی را مستند می‌کند که در آن، واقعیت پشت صحنه روابط ریاض–تل‌آویو، بسیار پیچیده‌تر و قدیمی‌تر از ظاهر علنی آن است. از یک سو اسرائیل این همکاری را مقدمه‌ای برای عادی‌سازی دیپلماتیک روابط با ریاض می‌بیند، اما در سمت مقابل محمد بن سلمان همچنان در عرصه علنی، آن را به تحقق خواسته‌های مدنظر کشور متبوعش از جمله تأسیس کشور فلسطینی و تضمین‌های امنیتی و هسته‌ای از سوی آمریکا مشروط می‌کند. شکاف میان این دو سطح، همان شکافی است که گزارش اسرائیل هیوم آن را آشکارتر از همیشه کرده است: عربستان سعودی در پشت درهای بسته، شریک اطلاعاتی اسرائیل است؛ اما در برابر دوربین‌ها، هنوز آن را به رسمیت نمی‌شناسد.
نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل
انتهای پیام/