به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان وقتی پای سفر به شهرستان پهناور و تاریخی برخوار و میمه در استان اصفهان به میان می‌آید، جغرافیا رنگ دیگری به خود می‌گیرد؛ از دشت‌های آفتاب‌گیر گرفته تا اقلیم نیمه‌کوهستانی آن، بستر رویش و تولید محصولاتی ناب و خوراکی‌هایی اصیل شده است که هر مسافری را با خاطره‌ای خوش و طعمی ماندگار بدرقه می‌کنند. در این خطه، سوغات تنها یک هدیه نیست، بلکه عصاره‌ای از خاک، تلاش و فرهنگ دیرینه مردمان سخت‌کوش کویر است.
1) شیرینی‌های سنتی و خانگی؛ میراثی از عطر هل و روغن حیوانی
بخشش شیرین دستان هنرمند زنان و قنادان محلی در منطقه برخوار و میمه، ریشه در سنت‌های کهن پخت شیرینی در استان اصفهان دارد، با این تفاوت که طعم و عطر خانگی آن‌ها صفای دیگری دارد.
شیرینی کرکی و برنجی: از اصیل‌ترین شیرینی‌هایی که در خانه‌های این منطقه پخته می‌شود، شیرینی کرکی و شیرینی برنجی است. ترکیب دقیق پودر قند، روغن باکیفیت و عطر دلنشین هل، بافتی نرم و تُرد به این شیرینی‌ها می‌دهد که در کنار یک استکان چای داغ، تجربه‌ای بی‌نظیر است.
برشتوک و اگردک: در برخی از شهرها و روستاهای تابعه این شهرستان، پخت انواع برشتوک (با آرد نخودچی یا گندم) و نان‌ها و شیرینی‌های روغنی محلی مانند اگردک و کپچو همچنان در آیین‌های گوناگون و ایام خاص رواج دارد که بوی مطبوع آن‌ها کوچه‌ها را پر می‌کند.
گز و پولکی: به دلیل مجاورت و پیوندهای فرهنگی عمیق با شهر اصفهان، تولید انواع گزهای پسته و بادام با درصد خلوص بالا و پولکی‌های ترد با طعم‌های زعفرانی، لیمویی و کنجدی نیز در کارگاه‌های این منطقه جریان دارد و سهم مهمی از سبد خرید مسافران را به خود اختصاص می‌دهد.
2. طلا زرد کویر؛ زعفران مرغوب و گیاهان دارویی
اقلیم نیمه‌خشک و کویری همراه با منابع آب قنات در برخی بخش‌های شهرستان برخوار و میمه، بستر بسیار مناسبی را برای کشت محصولات کم‌آب‌بر اما باارزش اقتصادی بالا فراهم کرده است.
زعفران برخوار و میمه: در سال‌های اخیر، کشت زعفران در این منطقه توسعه چشمگیری داشته و عطر، رنگ و قدرت عطردهی زعفران برداشت‌شده از مزارع این دیار، پایاپای زعفران‌های درجه‌یک کشور حرکت می‌کند. این طلای سرخ امروزه به عنوان یکی از باارزش‌ترین و گران‌بواترین سوغات خوراکی منطقه شناخته می‌شود.
گیاهان دارویی دامنه‌های کوهستانی: ارتفاعات و دامنه‌های کوهستانی منطقه (نظیر کوه‌های کرکس در محدوده میمه) رویشگاه انواع گیاهان دارویی و معطر مانند آویشن، کاکوتری، پونه کوهی و چای کوهی است که توسط بومیان چیده شده و به عنوان سوغاتی باخواص درمانی بالا عرضه می‌شوند.
3. محصولات باغی و فرآورده‌های طبیعی
باغداری در بخش‌های مختلف این شهرستان، به ویژه در مناطق سردسیرتر و دره‌های سرسبز، محصولاتی باکیفیت به بار می‌آورد که طعم اصیل میوه‌های مرکز ایران را تداعی می‌کنند.
گردو و بادام: باغات سرسبز میمه و روستاهای اطراف آن، مأمن درختان کهنسال گردو و بادام هستند. مغز گردوی چرب و بادام مرغوب این منطقه به دلیل کیفیت بالا، پناهگاهی مطمئن برای علاقه‌مندان به آجیل و خشکبار سنتی است.
شیره انگور و فرآورده‌های ارشادی: در گذشته‌ای نه چندان دور و حتی امروزه به شکل سنتی، پخت دوشاب (شیره انگور) از انگورهای شیرین باغات منطقه رواج داشته است. شیره انگور به همراه ارده، یکی از مقوی‌ترین وعده‌های صبحانه و سوغات مقوی این خطه به شمار می‌رود.
سوغات خوراکی برخوار و میمه گویای همزیستی هوشمندانه انسان با اقلیم کویری و نیمه‌کوهستانی است؛ جایی که سختی آب‌وهوا با ذوق و هنر مردمانش درهم‌آمیخته تا محصولاتی از دل خاک، از زعفران معطر گرفته تا شیرینی‌های خانگی و خشکبار مرغوب، به یادگار بماند. خرید این محصولات نه تنها کام مسافران را شیرین می‌کند، بلکه حمایتی ارزشمند از چرخ اقتصاد بومی و سنت‌های اصیل این منطقه است.
احیای هویت در تار و پود؛ صنایع دستی برخوار و میمه به مثابه پیشران اقتصاد محلی
شهرستان برخوار و میمه، با برخورداری از پیشینه‌ای کهن و درهم‌تنیدگی با سنت‌های اصیل ایرانی، اکنون در نقطه‌ای حساس از گذار میان معیشت‌های سنتی و تقاضاهای مدرن قرار گرفته است. صنایع دستی در این منطقه، فراتر از یک فعالیت صرفاً هنری، به عنوان یک ظرفیت بزرگ برای اشتغال‌زایی بومی، حفظ میراث ناملموس فرهنگی و بازآفرینی هویت اجتماعی در حال گذار شناخته می‌شود؛ ظرفیتی که نیازمند رویکردی نظام‌مند برای عبور از بازارهای سنتی و ورود به زنجیره‌های ارزش جهانی است.
قالی‌بافی؛ میراثی که همچنان زنده است
قالی‌بافی در این منطقه، فراتر از یک صنعت، ریشه‌ای عمیق در فرهنگ عامه مردم برخوار و میمه دارد. اگرچه تحولات اقتصادی و صنعتی شدن منطقه در دهه‌های اخیر، بخشی از تمرکز نیروی کار را به سمت مشاغل صنعتی سوق داده است، اما همچنان بافت فرش‌های دستباف با نقشه‌ها و رنگ‌بندی‌های خاص منطقه، در کارگاه‌های کوچک خانگی و قالی‌بافی‌های متمرکز دیده می‌شود.
این هنر-صنعت، نه تنها به عنوان یک منبع درآمد برای زنان سرپرست خانوار، بلکه به عنوان عاملی برای پیوند نسل‌ها عمل می‌کند. چالش اصلی در این حوزه، نه در کیفیت بافت، بلکه در طراحی متناسب با نیازهای بازارهای روز و فقدان برندینگ برای فرش‌های تولیدی این شهرستان است که باعث می‌شود ارزش افزوده نهایی محصول نه در جیب تولیدکننده محلی، بلکه در بازارهای عمده‌فروشی شهرهای بزرگتر توزیع شود.
هنرهای وابسته به چوب و فلز؛ ظرافت‌های بومی
در کنار قالی‌بافی، هنرهایی مانند معرق، منبت و ساخت سازه‌های سنتی چوبی که ریشه در معماری کهن این منطقه دارند، ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه دارند. در بخش‌هایی از میمه، به دلیل دسترسی به منابع طبیعی و پیوند با کشاورزی، ساخت مصنوعات چوبی با استفاده از چوب درختان بومی، بخشی از زیست‌بوم اقتصادی را شکل داده است.
با این حال، آنچه در این حوزه بیش از پیش دیده می‌شود، نیاز به آموزش‌های فنی پیشرفته برای تلفیق تکنیک‌های سنتی با طراحی صنعتی است. صنایع دستی فلزی نیز به واسطه حضور صنایع بزرگ فولادی در همسایگی این منطقه، پتانسیل آن را دارند که با رویکردی نوآورانه و با استفاده از ضایعات یا مواد اولیه موجود در منطقه، به سمت تولیدات دکوراتیو و هنری حرکت کنند که می‌تواند ارزش افزوده بالایی ایجاد کند.
چالش زنجیره ارزش و ضرورت حمایت‌های نهادی
یکی از مهمترین آسیب‌های صنایع دستی در برخوار و میمه، عدم وجود یک زنجیره ارزش منسجم است. بسیاری از هنرمندان و صنعتگران این منطقه در حلقه‌های ابتدایی زنجیره (تولید مواد اولیه یا بافت) باقی مانده‌اند و به بازارهای نهایی، بسته‌بندی استاندارد و شبکه‌های توزیع دیجیتال دسترسی ندارند. برای بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت‌ها، لازم است شهرداری‌ها و نهادهای توسعه‌ای منطقه با تغییر نگاه از رویکردهای حمایتی مقطعی به سمت ایجاد "خوشه‌های کسب‌وکار صنایع دستی" حرکت کنند. ایجاد فضاهای کار اشتراکی که بتواند هنرمندان را به طراحان و بازاریابان متصل کند، می‌تواند تحولی جدی در اقتصاد محلی ایجاد نماید.
صنایع دستی به مثابه ابزار بازآفرینی شهری و روستایی
نگاه به صنایع دستی در این منطقه باید از یک فعالیت صرفاً اقتصادی به یک رویکرد در مدیریت شهری و توسعه روستایی تغییر یابد. با توجه به بافت تاریخی موجود در برخی نقاط برخوار و میمه، می‌توان از صنایع دستی به عنوان محور جذب گردشگر بهره برد. تبدیل خانه‌های تاریخی به کارگاه‌های تولید زنده که در آن گردشگر می‌تواند فرآیند خلق اثر را مشاهده و خریداری کند، نه تنها به حفظ بناهای ارزشمند کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود تا اقتصاد فرهنگ‌بنیان جایگزین بخش‌های آسیب‌پذیر اقتصاد سنتی شود. این راهبرد می‌تواند مانع از مهاجرت جوانان به کلان‌شهرها شده و انگیزه‌ای برای ماندگاری و اشتغال‌زایی در زادگاه فراهم آورد
انتهای پیام/170