به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «الهام علی‌اف»، رئیس‌جمهور آذربایجان، برای شرکت در نشست شورای سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (همسود) وارد مجتمع مجلل «آوازه» در شهر ترکمن‌باشی ترکمنستان شد و در بدو ورود مورد استقبال رسمی «سردار بردی‌محمداف»، رئیس‌جمهور این کشور قرار گرفت.
این نشست که همزمان با سی و پنجمین سالگرد تأسیس جامعه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع برگزار می‌شود، بار دیگر ابعاد مختلف همکاری‌های ترانزیتی، دیپلماتیک و اقتصادی میان کشورهای منطقه را در مرکز توجه قرار داده است.
علی‌اف در سخنرانی خود در نشست محدود سران همسود، با اشاره به کارنامه 35 ساله این نهاد منطقه‌ای، آن را بستری حیاتی و کارآمد برای تداوم گفت‌وگوهای سیاسی، توسعه همکاری‌های متقابلاً سودمند و تقویت پیوندهای میان کشورهای عضو دانست.
با این حال، مهمترین محورهای سخنان رئیس‌جمهور آذربایجان در این اجلاس را هدف‌گذاری‌های کلان ترانزیتی، خیز باکو برای برعهده گرفتن ریاست همسود در سال‌های آتی و همچنین تعمیق روابط راهبردی با کشورهای آسیای مرکزی به‌ویژه ترکمنستان تشکیل می‌داد.
جهش در کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب
بخش محوری و عملیاتی اظهارات علی‌اف در اجلاس ترکمن‌باشی به تشریح موقعیت ژئواکونومیک جمهوری آذربایجان و برنامه‌های کلان این کشور برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی اصلی در منطقه اختصاص داشت.
وی با تاکید بر اینکه باکو در سال‌های اخیر موفق شده زیرساخت‌های جدید و مدرن حمل‌ونقل و لجستیک را ایجاد کند، خاطرنشان کرد که این کشور توانسته جایگاه خود را به عنوان یکی از گلوگاه‌های حیاتی و غیرقابل‌چشم‌پوشی در امتداد کریدورهای بین‌المللی «شمال-جنوب» و «شرق-غرب» تثبیت کند.
بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی علی‌اف، در شش ماهه نخست سال 2026 میلادی، حجم جابه‌جایی و ترانزیت کالا از خاک جمهوری آذربایجان با رشد 10 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به نزدیک 8 میلیون تن رسیده است. این آمار نشان‌دهنده شتاب گرفتن جریان مبادلات تجاری در شبکه حمل‌ونقل منطقه و افزایش تمایل قدرت‌های منطقه‌ای برای بهره‌گیری از مسیرهای عبوری از باکو است.
رئیس‌جمهور آذربایجان با ترسیم چشم‌انداز میان‌مدت کشورش در حوزه ترانزیت، هدف‌گذاری جدیدی را اعلام کرد. به گفته وی، باکو برنامه‌ریزی جامع و منسجمی را آغاز کرده تا حجم ترانزیت کالا از مسیر کریدور شرق-غرب و همچنین کریدور شمال-جنوب را به 15 میلیون تن در هر مسیر (در مجموع 30 میلیون تن در سال) ارتقا دهد.
تحقق این هدف‌گذاری نیازمند توسعه ظرفیت پایانه‌های بندری در دریای خزر، مدرن‌سازی خطوط ریلی، توسعه خطوط ترانزیتی زمینی و تقویت هماهنگی با کشورهای همسایه از جمله ایران، روسیه و کشورهای آسیای مرکزی خواهد بود.
نقشه راه باکو برای ریاست بر جامعه همسود
یکی دیگر از محورهای حائز اهمیت در سخنرانی علی‌اف، ابراز آمادگی جمهوری آذربایجان برای ایفا و عهده‌داری نقش‌های مدیریتی کلان در ساختار جامعه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع بود.
علی‌اف با قدردانی از حمایت سران همسود از تصمیم مربوط به هم‌ریاستی باکو در این نهاد طی سال 2027، این مسئله را نشان‌دهنده اعتماد متقابل و سطح بالای اعتبار بین‌المللی جمهوری آذربایجان دانست.
شایان ذکر است که در سال 2027 میلادی، ازبکستان ریاست دوره‌ای همسود را بر عهده خواهد داشت و باکو به عنوان هم‌رئیس در کنار تاشکند فعالیت خواهد کرد. علی‌اف در همین راستا برای «شوکت میرضیایف»، رئیس‌جمهور ازبکستان، در پیشبرد اهداف این سازمان و مدیریت برنامه‌های آتی آرزوی موفقیت کرد.
افزون بر این، علی‌اف رسماً اعلام کرد که جمهوری آذربایجان آمادگی کامل دارد تا در سال 2028 ریاست دوره‌ای جامعه همسود را بر عهده گیرد و میزبانی نشست شورای سران کشورهای عضو را در پاییز همان سال در باکو سازماندهی کند.
این رویکرد فعالانه نشان می‌دهد که آذربایجان درصدد است تا از دیپلماسی چندجانبه در قالب همسود برای تحکیم نفوذ منطقه‌ای، تقویت موقعیت سیاسی خود و توسعه پیوندهای اقتصادی با بلوک‌های اوراسیایی بیشترین بهره را ببرد.
تقویت محور باکو-عشق‌آباد در بستر تعاملات خزر
بخش دیگری از سخنان رئیس‌جمهور آذربایجان به ابعاد روابط دوجانبه با کشور میزبان، یعنی ترکمنستان اختصاص داشت. علی‌اف با قدردانی از مهمان‌نوازی گرم و سنتی سردار بردی‌محمداف، روابط باکو و عشق‌آباد را مبتنی بر پیوندهای دیرینه تاریخی، ریشه‌های برادرانه و دارای ماهیت شراکت راهبردی توصیف و تاکید کرد که دستاوردهای ترکمنستان باعث خرسندی باکو است.
وی با اشاره به تحرک بی‌سابقه در دیپلماسی رفت‌وآمد میان مقامات عالی‌رتبه دو کشور در سال‌های اخیر یادآور شد که سفر خود وی به ترکمنستان در اوت 2025، سفرهای متقابل قربانقلی بردی‌محمداف، رئیس مجلس خلق ترکمنستان به باکو و همچنین سفر رسمی سردار بردی‌محمداف در ژوئن امسال به جمهوری آذربایجان، انگیزه‌ای مضاعف به مناسبات دوجانبه بخشیده و افق‌های جدیدی را در حوزه‌های تجاری، انرژی، حمل‌ونقل و ترانزیت دریایی گشوده است.
تعمیق روابط میان جمهوری آذربایجان و ترکمنستان به عنوان دو بازیگر کلیدی کرانه‌های غربی و شرقی دریای خزر، نقش تعیین‌کننده‌ای در فعال‌سازی ظرفیت‌های ترانزیتی کریدور شرق-غرب، سوآپ انرژی و اتصال زنجیره تامین آسیای مرکزی به قفقاز و اروپا ایفا می‌کند.
دیپلماسی فرهنگی و مانور سیاسی بر سر لاچین
علی‌اف در بخش دیگری از سخنان خود به ابعاد همکاری‌های انسان‌دوستانه و فرهنگی در چارچوب همسود پرداخت و از سران کشورهای عضو به دلیل پشتیبانی از تصمیم مربوط به اعلام شهر «لاچین» به عنوان «پایتخت فرهنگی همسود» قدردانی کرد.
رئیس‌جمهور آذربایجان با اشاره به رویدادهای برگزار شده در لاچین، ادعا کرد که این برنامه‌ها فرصتی فراهم آورد تا مهمانان خارجی با تاریخ غنی این منطقه و همچنین روند بازسازی‌های گسترده و احیای سریع آن از نزدیک آشنا شوند. استفاده از پلتفرم فرهنگی همسود برای تثبیت موقعیت سیاسی و ساختاری باکو در مناطق قره‌باغ و لاچین، بخشی از استراتژی دیپلماسی عمومی آذربایجان در قبال سازمان‌ها و ساختارهای منطقه‌ای به شمار می‌رود.
علاوه بر این، علی‌اف به برگزاری موفقیت‌آمیز سومین دوره بازی‌های کشورهای همسود در آذربایجان اشاره کرد؛ رویدادی ورزشی که به مدت 11 روز در هفت شهر این کشور برگزار شد و هزاران ورزشکار و مهمان از کشورهای عضو در آن شرکت کردند.
وی این گونه اقدامات را فراتر از مسابقات ورزشی دانسته و آن را پلی برای تحکیم دوستی، اعتماد متقابل و پیوندهای میان ملت‌ها قلمداد کرد.
در مجموع، حضور فعال جمهوری آذربایجان در نشست سران همسود در ترکمن‌باشی و محورهای مطرح‌شده از سوی علی‌اف نشان می‌دهد که باکو از یک سو در پی تبدیل مزیت‌های جغرافیایی خود به اهرم‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک در کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب است و از سوی دیگر می‌کوشد با برنامه‌ریزی برای ریاست بر همسود در سال 2028، جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر کلیدی و تعیین‌کننده در مناسبات سیاسی و ترانزیتی اوراسیا تثبیت کند.
انتهای پیام/