به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، چهارمین سالگرد عملیات طوفان الاقصی فرصتی است برای بازخوانی یکی از مهمترین تحولات سال‌های اخیر منطقه؛ رخدادی که پس از آن، مسئله فلسطین بار دیگر در کانون توجه افکار عمومی جهان قرار گرفت و چهره واقعی تحولات سرزمین‌های اشغالی را بیش از گذشته پیش چشم جهانیان قرار داد. این مناسبت، صرفاً یادآوری یک رویداد نیست؛ فرصتی برای روایت حقیقت، زنده نگه‌داشتن مسئله فلسطین و تبیین ابعاد انسانی و سیاسی آن است.
در روایت این سال‌ها، بیش از هر چیز باید صدای کسانی شنیده شود که هزینه سنگین جنگ را پرداخته‌اند؛ کودکان، زنان، کادر درمان و خبرنگارانی که در جریان درگیری‌ها جان خود را از دست داده‌اند. کودکانی که به جای مدرسه و بازی، با آوارگی و ویرانی مواجه شدند و مادرانی که داغ عزیزانشان را بر دوش کشیدند، بخشی از حقیقت انسانی این بحران هستند که نباید در هیاهوی اخبار سیاسی گم شود.
تمرکز بر کودکان و زنان فلسطینی، صرفاً یک انتخاب رسانه‌ای نیست؛ بلکه تلاشی برای بازگرداندن وجه انسانی مسئله‌ای است که گاهی در میان آمار و تحلیل‌های سیاسی فراموش می‌شود. تصویر یک کودک فلسطینی، روایت یک مادر داغدار یا تلاش یک پزشک برای نجات جان مجروحان، می‌تواند بیش از ده‌ها تحلیل، عمق یک فاجعه انسانی را برای مخاطب جهانی آشکار کند.
کادر درمان و خبرنگاران نیز در این روایت جایگاهی ویژه دارند. پزشکانی که در سخت‌ترین شرایط به وظیفه خود ادامه دادند و خبرنگارانی که برای ثبت حقیقت جان خود را از دست دادند، نمادهایی از مسئولیت انسانی هستند. روایت زندگی و فداکاری آنان باید به گونه‌ای انجام شود که مخاطب، پشت هر خبر و هر تصویر، انسان‌هایی واقعی با خانواده، آرزو و آینده‌ای ناتمام را ببیند.
با این حال، روایت فلسطین نباید تنها به روایت رنج محدود شود. رسانه‌ای که فقط تصاویر ویرانی را بازنشر می‌کند، ممکن است ناخواسته تصویری از یک جامعه شکست‌خورده ارائه دهد؛ حال آنکه یکی از مهمترین وجوه این سال‌ها، استمرار زندگی، امید و ایستادگی مردم فلسطین است. باید همزمان مظلومیت را دید و اراده‌ای را که در دل این مظلومیت برای ادامه زندگی شکل گرفته است، روایت کرد.
این همان نقطه‌ای است که «روایت مظلومیت و اقتدار» در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کند. فلسطین فقط سرزمین ویرانی‌ها نیست؛ سرزمین مردمی است که با وجود دشواری‌ها، هویت، خانواده، فرهنگ، امید و آرمان خود را حفظ کرده‌اند. رسانه باید این وجه را نیز برجسته کند تا روایت فلسطین، روایت انسانی مقاوم و امیدوار باشد، نه تصویری صرفاً آکنده از اندوه.
در چهارمین سالگرد طوفان الاقصی، هنر می‌تواند نقش مهمی در انتقال این پیام داشته باشد. سینما، مستند، پوستر، عکس، موسیقی، شعر، پویانمایی، نقاشی و هنرهای تجسمی ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند مخاطبانی را با مسئله فلسطین همراه کنند که شاید از مسیر خبر و تحلیل سیاسی ارتباط چندانی با این موضوع برقرار نکنند.
رسانه‌های نوین نیز میدان مهم دیگری برای روایت فلسطین هستند. شبکه‌های اجتماعی، پادکست‌ها، ویدئوهای کوتاه، روایت‌های چندرسانه‌ای و تولیدات گرافیکی می‌توانند پیام فلسطین را با زبان نسل جدید به مخاطبان منتقل کنند. امروز برای اثرگذاری رسانه‌ای، صرفاً انتشار یک خبر کافی نیست؛ باید داستان را در قالبی روایت کرد که مخاطب ببیند، بشنود، احساس کند و درباره آن فکر کند.
البته بهره‌گیری از رسانه‌های نوین به معنای فاصله گرفتن از دقت و صحت نیست. در شرایطی که اطلاعات نادرست و تصاویر جعلی نیز می‌توانند به سرعت منتشر شوند، اعتبار رسانه‌ای اهمیت مضاعف دارد. هر تصویر، آمار و ادعایی باید تا حد امکان راستی‌آزمایی شود؛ زیرا روایت درست فلسطین، بیش از هر چیز به اعتماد مخاطب نیاز دارد.
در کنار روایت انسانی، تبیین جنایات و اقدامات نظامی رژیم صهیونیستی نیز ضروری است؛ اما این تبیین باید مستند، دقیق و مبتنی بر شواهد باشد. روایت مستند جنایت، بسیار اثرگذارتر از ادبیات هیجانی است؛ چراکه اجازه می‌دهد مخاطب خود واقعیت را ببیند و درباره ابعاد آن قضاوت کند.
در این میان، نقش حمایت‌های سیاسی و نظامی آمریکا و برخی دولت‌های اروپایی از رژیم صهیونیستی نیز باید با استناد به مواضع رسمی، تصمیمات سیاسی و اسناد قابل اتکا برای مخاطب تشریح شود. مخاطب امروز بیش از گذشته به دنبال دانستن «چه کسی چه اقدامی انجام داده» و «نتیجه آن برای مردم چه بوده است» است؛ بنابراین روایت مستند می‌تواند عمق بیشتری به مطالبه‌گری رسانه‌ای بدهد.
با این همه، نباید اجازه داد روایت جنایت به تولید یأس و ناامیدی منجر شود. هدف رسانه‌ای باید آگاهی‌بخشی و تقویت نگاه مسئولانه باشد، نه گرفتار کردن جامعه در چرخه‌ای از خشم، اضطراب و ناامیدی. حتی در روایت تلخ‌ترین تصاویر، باید پنجره‌ای به سوی امید، همدلی و آینده باز گذاشت.
امیدآفرینی به معنای نادیده گرفتن رنج مردم فلسطین نیست؛ برعکس، امید زمانی معنا پیدا می‌کند که حقیقت رنج دیده شود و در کنار آن، ظرفیت ایستادگی و بازسازی نیز روایت شود. مدرسه‌ای که دوباره ساخته می‌شود، کودکی که دوباره به کلاس درس بازمی‌گردد، پزشکی که به درمان ادامه می‌دهد و خانواده‌ای که زندگی را از نو آغاز می‌کند، همگی روایت‌های امیدی هستند که باید دیده شوند.
در این مسیر، وحدت نیز یک کلیدواژه مهم رسانه‌ای است. مسئله فلسطین می‌تواند نقطه اتصال انسان‌هایی با دیدگاه‌ها و ملیت‌های مختلف باشد؛ زیرا دفاع از جان غیرنظامیان، کودکان، زنان و کادر درمان، پیش از آنکه یک مسئله سیاسی باشد، یک مسئله انسانی است. رسانه می‌تواند بر همین اشتراک انسانی تمرکز کند و از ظرفیت همدلی ملت‌ها برای تقویت صدای مظلومان بهره ببرد.
در روایت چهارمین سالگرد طوفان الاقصی، توجه به مواضع رهبر شهید مقاومت درباره فلسطین و مبارزه با رژیم صهیونیستی نیز می‌تواند بخشی از مسیر تبیین باشد. در این زمینه، ضروری است سخنان و دیدگاه‌های ایشان دقیق، مستند و در چارچوب تاریخی خود بازخوانی شود تا مخاطب بتواند پیوند میان مواضع اعلام‌شده، تحولات منطقه و مسئله فلسطین را بهتر درک کند.
این بازخوانی زمانی اثرگذارتر خواهد بود که صرفاً به نقل گزاره‌ها محدود نشود. رسانه باید زمینه تاریخی، شرایط منطقه‌ای و پیامدهای آن مواضع را نیز توضیح دهد تا مخاطب با یک روایت کامل مواجه شود. استفاده از آرشیوهای تصویری، سخنرانی‌ها، اینفوگرافیک‌ها و خط زمانی تحولات می‌تواند این بخش را برای نسل جوان قابل فهم‌تر کند.
از سوی دیگر، چهارمین سالگرد طوفان الاقصی فرصتی برای معرفی چهره‌های کمتر دیده‌شده مقاومت و جامعه فلسطینی است؛ معلمان، پزشکان، امدادگران، خبرنگاران، هنرمندان، ورزشکاران و خانواده‌هایی که در میان بحران، زندگی را ادامه داده‌اند. این روایت‌ها می‌تواند تصویری متفاوت از فلسطین ارائه کند؛ فلسطینی که تنها در قاب جنگ دیده نمی‌شود، بلکه جامعه‌ای زنده و صاحب فرهنگ و هویت است.
رسانه‌ها در این بازه زمانی، از 14 مهرماه به مدت یک هفته، می‌توانند یک بسته محتوایی منسجم طراحی کنند؛ از گزارش و یادداشت گرفته تا گفت‌وگو، روایت انسانی، مستند کوتاه، اینفوگرافیک، عکس‌نوشت، پادکست و محتوای شبکه‌های اجتماعی. استمرار انتشار محتوا در طول این هفته می‌تواند از تبدیل مناسبت به یک خبر مقطعی جلوگیری کرده و آن را به یک جریان تبیینی تبدیل کند.
نکته مهم این است که تمام این تولیدات باید در یک مسیر واحد حرکت کنند: روایت حقیقت، زنده نگه داشتن مسئله فلسطین، محکومیت مستند جنایت علیه غیرنظامیان، تقویت وحدت و امید و نشان دادن ظرفیت ایستادگی و بازسازی. رسانه اگر بتواند رنج را بدون سیاه‌نمایی و اقتدار را بدون اغراق روایت کند، می‌تواند تصویری واقعی‌تر و اثرگذارتر از فلسطین به مخاطب ارائه دهد.
چهارمین سالگرد طوفان الاقصی نباید تنها یادآور یک روز در تقویم باشد؛ باید فرصتی برای بازخوانی حقیقتی باشد که در طول سال‌های گذشته، با وجود همه فشارها، همچنان در افکار عمومی جهان زنده مانده است. روایت فلسطین باید از میان دود و ویرانی، صدای کودکان و مادران، تلاش پزشکان و خبرنگاران، ایستادگی مردم و امید به آینده را نیز به گوش جهان برساند؛ روایتی که در آن مظلومیت دیده می‌شود، اما پایان داستان، یأس نیست؛ بلکه امید، وحدت، آگاهی و ایستادگی برای آینده‌ای عادلانه‌تر است.
انتهای پیام/