به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، تحرکات دیپلماتیک و اقتصادی محور غربی در قفقاز جنوبی ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. هم‌زمان و به موازات پیشبرد پروژه جنجالی و مشترک ارمنی-آمریکایی موسوم به «تریپ» (TRIPP)، اتحادیه اروپا نیز سرمایه‌گذاری‌های کلان و هدفمندی را در استان راهبردی سیونیک در جنوب ارمنستان کلید زده است.
در چارچوب ابتکاری تحت عنوان «تیم اروپای سیونیکِ تاب‌آور» که از سال 2023 میلادی رسماً آغاز به کار کرده، کشورهای عضو اتحادیه اروپا به همراه سوئیس و مؤسسات مالی و بانک‌های بزرگ اروپایی، تاکنون بودجه‌ای بالغ بر 250 میلیون یورو را برای اجرای ده‌ها پروژه متنوع در این منطقه حساس مرزی تخصیص داده‌اند.
گستره این طرح‌های تعریف‌شده بسیار وسیع بوده و از نوسازی شبکه‌های فرسوده آبیاری و تأمین آب شرب بهداشتی گرفته، تا ارائه خدمات مراقبتی به اقشار آسیب‌پذیر و همچنین حفظ، مرمت و احیای میراث معنوی و فرهنگی و تاریخی این استان را به طور کامل در بر می‌گیرد.
پیام‌های سیاسی و ژئوپلیتیک بروکسل از نقطه صفر مرزی
اروپایی‌ها در کنار تزریق منابع مالی، تلاش می‌کنند پیام‌های سیاسی معناداری را نیز به بازیگران منطقه‌ای مخابره کنند.
در همین رابطه، واسیلیس ماراگوس، سفیر و رئیس نمایندگی اتحادیه اروپا در ارمنستان، با اتخاذ مواضعی که نشان از تلاش غرب برای جلب افکار عمومی محلی دارد، اظهار داشت: «من می‌خواهم مستقیماً به ساکنان استان سیونیک بگویم که اتحادیه اروپا با تمام توان در کنار شما ایستاده و از تلاش‌ها و پایداری شما قاطعانه حمایت می‌کند.»
این دیپلمات ارشد اروپایی در ادامه با اشاره به موقعیت ژئواستراتژیک این منطقه افزود: «ملت ارمنستان به خوبی می‌داند که سیونیک تا چه اندازه دارای اهمیت است. این استان، منطقه‌ای به شدت حیاتی برای تمامیت جمهوری ارمنستان به شمار می‌رود و نقش بسیار بزرگ و غیرقابل‌انکاری در حفظ تاب‌آوری ملی، صیانت از حاکمیت دولتی و تضمین تمامیت ارضی این کشور در برابر چالش‌های موجود ایفا می‌کند.»
ابعاد مالی و پروژه‌های زیرساختی؛ از آب‌رسانی تا نفوذ فرهنگی نرم
بر اساس آخرین برآوردهای اعلام شده، بودجه کلی این ابتکار غربی در مقطع کنونی به رقم 258 میلیون یورو بالغ شده است. ساختار تأمین مالی این مبلغ به صورت ترکیبی بوده و بخشی از آن در قالب وام‌های بلندمدت و بخش دیگر به شکل کمک‌های بلاعوض به طرف ارمنی پرداخت می‌شود.
اتحادیه اروپا با استفاده از این منابع مالی، پروژه‌های زیربنایی متعددی را در دست اجرا دارد. به عنوان نمونه، عملیات بازسازی و احیای کانال آب‌رسانی «اسپانداریان» با طول 36 کیلومتر در حال انجام است که با تکمیل آن، امکان آبیاری اصولی برای بیش از 2 هزار هکتار از اراضی مستعد کشاورزی در این منطقه فراهم خواهد شد.
در بُعد فرهنگی و نفوذ نرم نیز، با حمایت و پشتیبانی مستقیم نهادهای فرانسوی، عملیات حفاری‌های باستان‌شناسی در مجموعه تاریخی و صومعه متعلق به قرن هفدهم میلادی موسوم به «تاتو بزرگ» در حال انجام است و مقدمات لازم برای آغاز عملیات مرمت و بازسازی کامل این بنای مذهبی فراهم می‌شود.
علاوه بر این، با حمایت‌های مالی اتحادیه اروپا، پناهگاه‌ها و مراکز اقامتی ویژه‌ای برای تأمین مسکن سالمندانی که نیازمند مراقبت‌ها و توجهات خاص هستند، احداث می شود.
همچنین در بخش اقتصادی، تجهیزات و زیرساخت‌های ضروری و مدرن در اختیار تولیدکنندگان محلی ارمنی و خریداران محصولات کشاورزی قرار می‌گیرد تا زنجیره ارزش در این منطقه تقویت شود. در مجموع، تاکنون اجرای حدود 80 پروژه مختلف در چارچوب این طرح آغاز شده و یا در آستانه راه‌اندازی قرار دارد و شواهد حاکی از آن است که بودجه تخصیصی این ابتکار در آینده با افزایش بیشتری نیز همراه خواهد بود.
ماراگوس با تأکید بر هم‌سویی منافع طرفین در این پروسه خاطرنشان می‌کند: «سرمایه‌گذاری در این استان مرزی، یک هدف مشترک و به شدت ضروری برای اتحادیه اروپا و دولت ارمنستان محسوب می‌شود.»
در همین راستا، رئیس نمایندگی اتحادیه اروپا در ارمنستان به همراه سفرای شماری از کشورهای عضو این اتحادیه، در هفته جاری سفری میدانی به استان سیونیک داشتند تا از نزدیک در جریان روند پیشرفت این پروژه‌های استراتژیک قرار گیرند.
وی در حاشیه این بازدیدها تأکید کرد: «ما به صورت مستمر و پیوسته، پروژه‌های جدیدی را در دستور کار این ابتکار جامع می‌گنجانیم.»
همگرایی غرب در قفقاز؛ پیوند «دروازه جهانی» با «چهارراه صلح»
تابستان امسال، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در جریان سفرهای منطقه‌ای خود به باکو و ایروان، در هر دو پایتخت از یک بسته سرمایه‌گذاری جدید و کلان تا سقف 200 میلیون یورو در چارچوب طرح کلان «دروازه جهانی» پرده برداشت. بروکسل قصد دارد این بودجه عظیم را به منظور توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل، ارتقای زیرساخت‌های انرژی و گسترش فناوری‌های اطلاعاتی در منطقه قفقاز جنوبی هدایت کند.
پیش از آن نیز در ماه مه، در جریان برگزاری نخستین نشست سران ارمنستان و اتحادیه اروپا در ایروان، دو طرف سند راهبردی «شراکت اتصال‌پذیری» را به امضا رساندند. به ادعای مقامات بروکسل، مفاد این سند تطابق و همخوانی کاملی با ابتکار عمل پیشنهادی دولت ارمنستان موسوم به «چهارراه صلح» دارد.
با این وجود، هنوز ابعاد دقیق و جزئیات پروژه‌هایی که قرار است در این دستور کار جدید گنجانده شوند، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
واسیلیس ماراگوس در این باره می‌گوید که مذاکرات و بررسی‌های کارشناسی همچنان ادامه دارد.
وی تصریح می‌کند: «اتحادیه اروپا از ابتکار چهارراه صلح قویاً حمایت می‌کند، اما جزئیات اجرایی آن باید با کشورهای همسایه نیز مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد؛ ما باید بررسی کنیم که دقیقاً چه پروژه‌های ملموس و مشخصی قابلیت اجرایی خواهند داشت.»
معمای ترانزیت و نگاه اروپا به مرزهای ایران
بر اساس توافقات صورت‌گرفته در گذشته، هم‌اکنون نیز شماری از پروژه‌های زیرساختی در دست اجرا هستند که از مهمترین آن‌ها می‌توان به مشارکت و تأمین مالی مشترک اتحادیه اروپا در پروژه احداث گذرگاه مرزی جدید میان ارمنستان و ایران اشاره کرد.
سفیر اتحادیه اروپا در ایروان همچنین به سرمایه‌گذاری‌های هنگفت اروپایی‌ها در قطعه «سیسیان-کاجاران» که بخش حیاتی از کریدور ترانزیتی شمال-جنوب ارمنستان است، اشاره می‌کند.
اگرچه به گفته کارشناسان فنی، عملیات راه‌سازی در این سخت‌ترین و پیچیده‌ترین بخش از این جاده ترانزیتی بین‌المللی هنوز عملاً آغاز نشده است، اما مقامات دولتی ارمنستان متعهد شده‌اند که این قطعه 60 کیلومتری و صعب‌العبور را تا سال 2031 میلادی به اتمام برسانند.
حدود دو سال پیش، دولت ارمنستان یک توافقنامه وام به ارزش 236 میلیون یورو را با «بانک سرمایه‌گذاری اروپا» به منظور تأمین بخشی از هزینه‌های این پروژه عظیم به امضا رساند.
برآوردهای بانک سرمایه‌گذاری اروپا نشان می‌دهد که ساخت این جاده ترانزیتی در مجموع به بودجه‌ای بالغ بر یک میلیارد و 344 میلیون یورو نیاز دارد. برای تأمین این رقم نجومی، ایروان توافقاتی را برای دریافت وام‌های مشابه 236 میلیون یورویی با «بانک اروپایی بازسازی و توسعه» (EBRD) و «بانک توسعه آسیایی» (ADB) نیز منعقد کرده است.
ماراگوس با تأکید بر اهمیت اقتصادی این مسیر ترانزیتی می‌افزاید: «اجرای این پروژه کلان، شهرهای جنوبی کاپان و مغری را به مراتب به ایروان و بازارهای مرکزی نزدیک‌تر و متصل‌تر خواهد ساخت.»
در نهایت، هم‌افزایی منافع بروکسل و واشنگتن در این منطقه به وضوح قابل مشاهده است. اتحادیه اروپا آمادگی کامل خود را برای حمایت همه‌جانبه از پروژه آمریکایی «تریپ» اعلام کرده است.
به گفته رئیس نمایندگی اتحادیه اروپا در ارمنستان، مقامات اروپایی هم‌اکنون در حال انجام مذاکرات فشرده‌ای با مقامات ایروان و واشنگتن هستند تا راه‌های مشارکت مؤثر و فرصت‌های حضور اروپا در این طرح راهبردی را مورد ارزیابی و مکانیسم‌های اجرایی آن را مشخص نمایند.
انتهای پیام/