به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در حالی که دولت سرسپرده لبنان بهریاست نواف سلام، از زمان روی کار آمدن خود کاملاً وابسته به طرفهای خارجی بوده و اساساً قدرت خود را از خارج گرفته، همچنان طبق دیکتههای خارجیها عمل میکند و در واقع تحت قیمومیت آنهاست،
در این زمینه ابراهیم امین، سردبیر روزنامه لبنانی الاخبار و تحلیلگر برجسته این کشور در مقالهای به بررسی تحرکات اخیر عربستان در صحنه سیاسی لبنان پرداخته نوشت: وقتی کشوری کاملاً تحت قیمومیت خارجی باشد، آینده نهادهای آن هم تابع محاسبات قدرتهای قیم میشود.
نقش پررنگ عربستان در به قدرت رسیدن نواف سلام و جوزف عون
در این میان نقش عربستان در امور داخلی لبنان بسیار پیچیدهتر بهنظر میرسد؛ زیرا حکام سعودی نیازی به در نظر گرفتن هیچگونه ملاحظهای در لبنان نمیبینند و از دو سال گذشته تاکنون اراده خود را بهشکل کامل به دولت لبنان تحمیل کردهاند؛ بهویژه از زمان شهادت سید حسن نصرالله، یعنی روزی که آلسعود هم مانند آمریکا و رژیم صهیونیستی خوشحال بود و جشن میگرفت.
از آن روز عربستان وارد همه جزئیات امور لبنان شد و بعد از توافق با آمریکاییها، جوزف عون را بهعنوان رئیس جمهور لبنان انتخاب کرد و عون از آن زمان به سعودیها متعهد بوده است.
قبل از انتخاب عون، ریاض ابتدا به قطریها و سپس به برخی از چهرههای لبنانی اطلاع داده بود که نجیب میقاتی، نخست وزیر نخواهد ماند و آنها باید برای ورود نواف سلام به کاخ نخستوزیری لبنان آماده شوند.
از آن زمان تاکنون بهنظر میرسد که همه در لبنان بهدنبال جلب نظر عربستان بهعنوان یکی از برجستهترین پادشاهیهای سرکوبگر جهان هستند؛
زیرا معتقدند که سعودیها بر بخش بزرگی از عرصه قدرت لبنان مسلط شدهاند و هر کسی که بخواهد در لبنان در قدرت بماند، باید نظر عربستان را جلب کند.
در این میان حزبالله که از یک جنگ بزرگ با دشمن صهیونیستی خارج شده بود، در زمان انتخاب رئیس جمهور علاقهای به درگیری با عربستان یا هر طرف دیگری نداشت و نمیخواست وضعیت داخلی لبنان متشنج شود؛ بنابراین با اکراه نحوه انتخاب عون، تشکیل دولت و انتصابات بعدی در مناصب امنیتی، نظامی و مالی را پذیرفت.
حکام لبنانی، گروگان باجگیریهای عربستان
اما آنچه سیاستمداران میدانند، و شاید عموم مردم نمیدانند، این است که عربستان سعودی، که لبنانیها آن را بهعنوان منبع پول میبینند، 9 سال قبل رویکرد خود را در مورد هزینههای سیاسی در لبنان تغییر داده بود.
عربستان از 9 سال گذشته تاکنون حمایت مالی خود را به گروه کوچکی از نیروها و چهرههای سیاسی لبنان محدود کرد و هزینههای محدودی را برای رسانهها، روزنامهنگاران و رهبران محلی که خود را بهعنوان اعضای پارلمان جا میزدند، اختصاص داد.
عربستان همچنین در این مدت صرفاً به دادن وعدههایی در مورد پروژههای توسعه و سرمایهگذاری، از جمله موارد دیگر، اکتفا کرده و در عمل کاری انجام نداده است، این امر کاملاً در نارضایتی ابرازشده توسط مهرههای کلیدی عربستان در لبنان از جمله حزب نیروهای لبنانی بهریاست سمیر جعجع بعد از قطع بودجه آنها توسط ریاض مشهود بود.
جامعه سنی لبنان هم در این مدت بهشدت از سعودیها ناراضی بودند؛ بهویژه بعد از کودتای علنی ریاض علیه سعد الحریری، نخست وزیر اسبق لبنان که هنوز هم جایگاه بالایی میان جامعه اهلسنت این کشور دارد.
این تحولات لبنان در سال 2024 همزمان با یک تغییر بزرگ منطقهای بود: سقوط دولت بشار اسد در سوریه و به قدرت رسیدن گروهی که عربستان سعودی قبلاً با آنها روابط برقرار کرده بود، در آن زمان، ریاض با همکاری قطر و کویت، گروههای مسلحی را که علیه بشار اسد، میجنگیدند، تأمین مالی میکرد.
در آن زمان رژیم ابومحمد جولانی، رئیس دولت موقت سوریه هم برای تثبیت قدرت خود در این کشور بهدنبال جلب نظر و حمایت سعودیها بود و امیدوار بود که عربستان به او در هدایت روابط با آمریکاییها کمک کند، جولانی همچنین بهدنبال این بود که ریاض تیمهایی برای تزریق سرمایهگذاری به سوریه اعزام کند،
اما دو سال بعد از این اتفاقات، هم حاکمان لبنانی و هم رژیم جولانی در سوریه از حمایتهای مالی عربستان ناامید شدند و این کشور هیچگونه بودجهای وارد هیچ بازاری، نه در لبنان و نه سوریه نکرد.
ابعاد قیمومیت سعودیها بر لبنان
در همین حال مداخلات سعودیها در عرصه سیاسی لبنان بیش از پیش افزایش یافت و یزید بن فرحان، فرستاده برجسته عربستان، با دستورات و دستورالعملهای قبلی و بدون مواجهه با حتی یک صدای مخالف، وارد بیروت شد.
در شرایطی که اساساً لبنان توسط مردم و حاکمان خود این کشور اداره نمیشود و تحت قیمومیت خارجیها قرار گرفته است، فرستاده سعودی هم بهراحتی در حال جولان دادن در این کشور است و بهنوعی اختیار تام دارد.
از طرف دیگر، عربستان، قطر را تحت فشار قرار داد تا تمام تعاملات خود را با نیروهای سیاسی لبنان قطع کند و هزینههای مالی خود را متوقف کند. ریاض همچنین به مهرههای خود در لبنان دستور داد که از هر تعاملی با امارات خودداری کنند و همین امر موجب استقبال سرد لبنانیها از هیئت تجاری اماراتی شد که اخیراً از لبنان بازدید کرده بود.
این موارد نشان میدهد که حاکمان کنونی لبنان میخواهند که تحت هیچ شرایطی دستورات عربستان را رد نکنند و یزید بن فرحان که صرفاً یک فرستاده از سوی عربستان است، بهراحتی میتواند جلسات دولت لبنان را مدیریت کند، بر رأی پارلمان تأثیر بگذارد، امور فرودگاه بیروت را طبق خواستههای خود پیش ببرد یا معاملهای را در بندر بیروت با تنها یک پیامک تسریع کند.
نقشه سعودیها برای جلوگیری از سقوط دولت نواف سلام
سعودیها همچنین به جوزف عون اطلاع دادند که از تمایل او برای انتصاب میقاتی بهعنوان نخست وزیر در دولت بعدی لبنان آگاه هستند، اما میخواهند که نواف سلام در این منصب باقی بماند،
در واقع آنها به رئیس جمهور لبنان گفتند؛ "شما همین الآن هم خارج از محدوده قانون اساسی عمل میکنید و تا زمانی که ما آنچه را شما انجام میدهید بپذیریم، هیچ کس اعتراضی نخواهد کرد".
گزارشهای منابع لبنانی نشان میدهد، آنچه موجب مداخله سریع عربستان در این زمینه شد، این بود که برخی طرفها در لبنان میخواستند با تعیین تاریخی برای جلسه دولت جهت بحث در مورد عملکرد دولت نواف سلام، آن را در معرض یک آزمون سیاسی قرار دهند که شاید منجر به سقوط این دولت میشد،
بنابراین عربستان از ترس سقوط دولت نواف سلام که کاملاً تابع این کشور است، خیلی زود به عون اطلاع داد که سقوط دولت غیر قابل قبول است، ریاض همچنین مهرههای خود را در داخل لبنان بسیج کرد تا مطمئن شود که جناحهای پارلمانی همسو با عربستان در لبنان جلوی سقوط دولت نواف سلام را میگیرند.
مداخلات سعودیها به جایی رسید که یزید بن فرحان حتی کسی را برای نظارت بر نمایندگان مجلس در طول جلسه فرستاد و طرف آمریکایی نیز بسیج شد.
با این حال، این واقعیت که دولت نواف سلام تنها 68 رأی کسب کرد، نگرانکنندهترین سیگنال را ارسال کرد: در یک لحظه استثنایی، زمانی که کنترلها و توازنهای لازم بهطورکامل برقرار نیست، سلام میتواند با کمتر از نیمی از آرای نمایندگان مجلس یا حتی نیمی از حاضران در جلسه سقوط کند.
در همین حال، اطلاعات جزئی از جلسه دولت فاش شد که نشاندهنده رویکرد متفاوتی برای بحث در مورد عملکرد دولت نواف سلام است. سعودیها، مانند واشنگتن، شنیدند که دولت لبنان در همه جبههها ناکارآمد است؛ بهطوری که این دولت از زمان روی کار آمدن خود هیچ گونه کار خدماتی برای لبنان از جمله در زمینه برق و مبارزه با فساد انجام نداده و از همه مهمتر، هیچ کاری برای آزادسازی اراضی لبنان از اشغالگری صهیونیستها و توقف تجاوزات این رژیم نکرده است،
علاوه بر آن دولت لبنان نتوانسته است تصویری از یک تیم منسجم با حتی اندکی اثربخشی و وحدت ارائه دهد.
در این میان نکته جالبتوجه اینجاست که حتی مهرههای خود عربستان هم از دولت ناراضی هستند و احساس میکنند که قربانی یک فریب بزرگ شدند؛ زیرا با وجود اینکه وزارتخانههای کلیدی به آنها سپرده شده است اما عملاً نقش چندانی در امور داخلی و خارجی لبنان ندارند و این جوزف عون بهعنوان رئیس جمهور است که در واقع قدرت را به دست گرفته است و میخواهد خودش را بهعنوان قدرتمندترین رئیس جمهور لبنان معرفی کند.
برخی از احزاب هم ترجیح دادند در جلسه دولت سکوت کنند، نه بهدلیل رضایت از وضعیت، بلکه به این دلیل که احساس میکنند تغییر وضع موجود غیرممکن است و حاضر نیستند با استعفا، پیروزی رایگان را به دیگران واگذار کنند.
نگرانی ریاض از بازگشت سعد حریری/ مأموریت جدید یزید در بیروت
در این میان عربستان سعودی از ترس اینکه زمزمههای مربوط به تغییر گسترده کابینه به طرحی برای تغییر دولت نواف سلام تبدیل شود با قدرت شروع به مداخله کرد. طبق گزارشها، ریاض که پیش از این از تمدید دوره پارلمان لبنان بهمدت دو سال حمایت کرده بود، وعده تغییر کابینه را برای بهبود ماهیت نمایندگی سیاسی لبنانیها در دولت داد،
در همین زمینه، منابع آگاه گزارش دادند که یزید بن فرحان بهدنبال بهبود روابط با جبران باسیل، رئیس جریان آزاد ملی لبنان است و وعده واردکردن نمایندگان این جریان به دولت لبنان را داده است،
در واقع عربستان نمیخواهد رشته امور سیاسی لبنان از دست ریاض خارج شود و کارها طبق جدول زمانی طرفهای دیگر پیش برود؛ بهویژه اینکه میترسد اگر دولت نواف سلام سقوط کند حامیان عربستان نتوانند بهسرعت دولت جدیدی را در لبنان تشکیل دهند و شرایطی که با تشکیل دولت سلام همراه بود، دیگر وجود نداشته باشد.
میان همه این افشاگریها، یزید بن فرحان به لبنان بازگشته است تا اوضاع را در شرایط مناسب برای کشورش قرار دهد. او از چیزهای زیادی میترسد، از باز شدن درهای بحثوجدل که میتواند منجر به برکناری نواف سلام شود، و سپس تشکیل دولتی که با ایدهها و خواستههای عربستان همسو نیست.
منابع آگاه گزارش دادند که فرستاده عربستان در لبنان بهدنبال انجام یک معامله بزرگ است: تمدید دوره پارلمان تا سال 2030 بهازای ترمیم کابینه که جریان آزاد ملی را وارد دولت میکند، بهشرطی که سلام تا انتخابات پارلمانی بعدی نخست وزیر باقی بماند.
در همین حال هدف دیگری هم وجود دارد که یزید بهدنبال دستیابی به آن است، هدفی که ممکن است در دستور کار بسیاری از نیروهای سیاسی لبنان نباشد، اینکه؛ تمدید دوره پارلمان لبنان تا سال 2030 عملاً هرگونه احتمال بازگشت سعد حریری به عرصه سیاسی لبنان را از بین میبرد،
علت این امر آن است که عربستان نگران است سعد حریری همه خطرات را بهجان بخرد و در صورت برگزاری انتخابات پارلمانی به عرصه سیاسی لبنان برگردد و اگر این اتفاق بیفتد، همه برنامههای سعودیها در لبنان به هم میریزد.
انتهای پیام/+