به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد هفتمین ماه خود شده است و همچنان نشانه روشنی از پایان درگیریها دیده نمیشود. در این میان، کشورهای حاشیه خلیج فارس که از حامیان سیاستهای آمریکا در منطقه بودهاند و امیدوار بودند با همکاری واشنگتن و تلآویو بتوانند شکست ایران را رقم بزنند، نهتنها به اهداف مورد انتظار خود نرسیدهاند، بلکه اکنون با تبعات امنیتی و اقتصادی همین درگیریها دست و پنجه نرم میکنند.
در بین این کشورها عربستان سعودی که سالها یکی از مهمترین حامیان سیاستهای آمریکا در منطقه بوده، اکنون بخشی از فشارهای ناشی از جنگ را مستقیماً در اقتصاد و امنیت خود احساس میکند. همزمان با ادامه درگیری میان ایران و آمریکا، جبهه یمن نیز دوباره فعال شده و حملات انصارالله به اهدافی در جنوب عربستان افزایش یافته است.در روزهای اخیر، حملات گسترده انصارالله به تأسیسات انرژی این کشور، بار دیگر آسیبپذیری زیرساختهای نفتی ریاض را نشان داده است. منابع خبری از پیشروی نیروهای انصارالله در جبهههای نبرد با نیروهای مورد حمایت عربستان، از جمله در جبهههای تعز و حدیده خبر دادهاند.
یکی از مهمترین اهداف حملات اخیر، مجموعه پالایشگاهی جیزان است؛ پالایشگاهی با ظرفیت حدود 400 هزار بشکه در روز که در نزدیکی مرز یمن قرار دارد. این مجموعه بارها هدف حملات قرار گرفته و در حمله اخیر نیز گزارشهایی از آتشسوزی و توقف فعالیت بخشهایی از تأسیسات منتشر شده است. از سوی دیگر، فشار بر صادرات نفت عربستان نیز افزایش یافته است. بر اساس دادههای رهگیری نفتکشها که بلومبرگ، کپلر و ورتکسا گردآوری کردهاند، صادرات نفت خام عربستان در ماه اوت به حدود 3 میلیون بشکه در روز رسیده که پایینترین سطح ثبتشده از سال 2017 است. این رقم کمتر از نصف حدود 7.3 میلیون بشکه در روز صادرات عربستان در فوریه، پیش از آغاز جنگ، بوده است.
اختلال همزمان در مسیرهای دریایی هرمز و دریای سرخ، شرایط را برای ریاض دشوارتر کرده است. عربستان تلاش کرده بخشی از نفت خود را از مسیرهای جایگزین، از جمله انتقال محمولهها از طریق دریای سرخ و بنادر خارج از هرمز، صادر کند؛ اما ناامنی در دریای سرخ و حملات به نفتکشها نیز این مسیر را با مشکل مواجه کرده است. رویترز گزارش داده که صادرات عربستان به آسیا در ماه ژوئیه به کمتر از 3 میلیون بشکه در روز کاهش یافته، در حالی که این رقم در سال گذشته حدود 4.9 میلیون بشکه در روز بود.
این فشار در سیاست فروش نفت عربستان نیز خود را نشان داده است. آرامکو برای تحویل نفت در ماه سپتامبر، تخفیف قیمت رسمی فروش نفت سبک عرب را برای مشتریان آسیایی برای سومین مرتبه تمدید کرده است. در ماه اوت نیز تخفیف قیمت به 1.5 دلار رسیده بود. این کاهش قیمت در شرایطی انجام شده که عربستان برای حفظ مشتریان آسیایی با مشکلات حملونقل و افزایش هزینههای لجستیکی مواجه است.
فشار اقتصادی تنها به صادرات محدود نشده است. بر اساس گزارش بلومبرگ، مرکز مدیریت بدهی ملی عربستان در حال مذاکره با بانکها برای دریافت حداقل 8 میلیارد دلار وام جدید است. البته این مذاکرات هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و ممکن است در نهایت به دریافت این وام منجر نشود. با این حال، مطرح شدن چنین گزینهای در شرایط جنگی نشاندهنده فشارهای مالی جدید بر دولت سعودی است؛ بهویژه آنکه ریاض پیش از جنگ نیز به دلیل هزینههای بالای پروژههای توسعهای و نیازهای مالی خود، استفاده از بدهی را افزایش داده بود.
در کنار فشارهای اقتصادی، عربستان همچنان قصد ندارد بهسادگی از سیاست رویارویی با انصارالله عقبنشینی کند و برای مقابله با این گروه نیز به دنبال جلب حمایت بیشتر آمریکا و دیگر کشورهاست. شبکه CNN گزارش داده که مقامهای سعودی در ماه اوت از واشنگتن حمایت خواستهاند و اکنون نیز در تلاش هستند کشورهای دیگری را برای مشارکت در مقابله با انصارالله همراه کنند.همزمان، در خود یمن نیز درگیریها شدت گرفته است. طی روزهای اخیر جبهههای مختلف از جمله تعز، الحدیده، الجوف و البیضاء شاهد نبردهای سنگین بودهاند.
جمعبندی
جنگی که قرار بود در مدت کوتاهی با شکست ایران و در نتیجه تضعیف محور مقاومت به پایان برسد، اکنون وارد ماه هفتم خود شده و بخشی از تبعات آن متوجه همان کشورهایی است که روی پیروزی سریع واشنگتن در این نبرد حساب کرده بودند. آمریکا تاکنون نتوانسته مسئله تنگه هرمز را به شکل پایدار حل کند و همزمان متحدان منطقهای این کشور نیز با افزایش فشارهای امنیتی، اختلال در صادرات نفت و افزایش هزینههای اقتصادی مواجه شدهاند.
عربستان امروز از یک سو با حملات انصارالله به شهرها و تأسیسات نفتی خود روبهرو است و از سوی دیگر، برای حفظ جریان صادرات نفت ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین و ارائه تخفیف به مشتریان آسیایی شده است. همزمان، خبر مذاکره دولت سعودی برای دریافت دستکم 8 میلیارد دلار وام جدید نیز نشان میدهد فشارهای مالی ناشی از شرایط موجود قابل چشمپوشی نیست.
با وجود چنین شرایطی، به نظر میرسد ریاض همچنان قصد ندارد در سیاستهای خود تجدیدنظر کند و به جای کاهش تنش، بیش از گذشته به دنبال جلب حمایت واشنگتن است. اما ادامه این مسیر ممکن است هزینههایی را به عربستان تحمیل کند که در محاسبات اولیه در نظر گرفته نشده بود. شاید هنوز برای تغییر مسیر دیر نشده باشد؛ پیش از آنکه عربستان مجبور شود هزینه جنگی را بپردازد که قرار بود دیگران در آن پیروز شوند.
نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل
انتهای پیام/