علی نجفیفر در تشریح ظرفیتهای نوین بخش کشاورزی استان در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری تسنیم در ایلام اظهار داشت: کشور امروز بهصورت همزمان با چالشهایی نظیر کاهش منابع آب زیرزمینی، تغییرات اقلیمی، افزایش نیاز به انرژی، ناترازی برق و ضرورت حفاظت از اراضی کشاورزی مواجه است و در چنین شرایطی باید به سمت مدیریت هوشمندانه و چندمنظوره منابع و ظرفیتهای طبیعی حرکت کرد.
وی با اشاره به ماهیت فناوری آگریولتِیکس افزود: در این رویکرد نوین، پنلهای خورشیدی با طراحی، ارتفاع و آرایش مناسب در اراضی کشاورزی نصب میشوند، بهگونهای که امکان ادامه کشت و تولید محصول در زیر یا بین پنلها وجود دارد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام با تأکید بر اینکه فلسفه آگریولتِیکس جایگزینکردن کشاورزی با نیروگاه خورشیدی نیست، تصریح کرد: این روش، استفاده دوگانه و هوشمندانه از یک عرصه برای تولید همزمان غذا و انرژی است و میتواند تا حدی تعارض میان توسعه نیروگاههای خورشیدی و ضرورت حفظ اراضی کشاورزی را کاهش دهد؛ چراکه زمین همچنان در چرخه تولید کشاورزی باقی میماند و در کنار تولید محصول، به یک منبع تولید انرژی پاک نیز تبدیل میشود.
نجفیفر با اشاره به ظرفیتهای اقلیمی استان خاطرنشان کرد: بخشهایی از مناطق گرم و خشک جنوب و جنوب شرق استان ایلام به دلیل برخورداری از تابش مناسب خورشید و روزهای آفتابی فراوان، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه انرژی خورشیدی دارند؛ در حالی که کشاورزی این مناطق به دلیل گرمای شدید، رطوبت پایین و تبخیر و تعرق بالا با محدودیتهای جدی، بهویژه در تولید برخی محصولات باغی، مواجه است.
وی با اشاره به مزیت کاهش مصرف آب در این طرح گفت: در چنین شرایطی، پنلهای خورشیدی در صورت طراحی و مدیریت صحیح میتوانند با ایجاد سایه کنترلشده، در برخی شرایط موجب کاهش تبخیر آب از خاک، تعدیل دمای محیط و خاک و بهبود شرایط رشد گیاه شوند.
رئیس مرکز تحقیقات ایلام افزود: این موضوع میتواند به افزایش بهرهوری مصرف آب و افزایش تحمل برخی گیاهان در برابر تنش گرمایی کمک کند و برای مناطق گرم و خشک جنوب ایلام که هر قطره آب از ارزش اقتصادی و زیستمحیطی بالایی برخوردار است، اهمیت ویژهای داشته باشد.
نجفیفر با تأکید بر لزوم پرهیز از تجویز نسخه واحد گفت: میزان این اثرگذاری به نوع محصول، اقلیم، شدت تابش، طراحی سازه، میزان سایهاندازی و نحوه مدیریت مزرعه وابسته است و نمیتوان یک نسخه واحد را برای همه محصولات و همه مناطق تجویز کرد.
وی در خصوص ملاحظات زیستمحیطی توسعه سامانههای خورشیدی هشدار داد و اظهار داشت: هرچند در برخی منابع از امکان استفاده از سامانههای خورشیدی در مراتع سخن گفته شده است، اما توسعه این تأسیسات در اکوسیستمهای طبیعی، بهویژه مناطق شیبدار و کوهستانی، باید با احتیاط بسیار و پس از ارزیابیهای دقیق فنی و زیستمحیطی انجام شود.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان ایلام ادامه داد: احداث سازههای مصنوعی و زیرساختهای مرتبط با پنلهای خورشیدی در مراتع طبیعی میتواند با تغییر پوشش گیاهی، برهمزدن زیستگاهها، تغییر الگوی رواناب و ایجاد اختلال در فرآیندهای طبیعی، تعادل اکولوژیکی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و حیات گونههای گیاهی و جانوری را با مخاطره مواجه کند.
نجفیفر با تأکید بر اولویتبندی صحیح مکانیابی تصریح کرد: کشاورزی خورشیدی نباید بهانهای برای تبدیل اکوسیستمهای طبیعی به سایتهای انرژی باشد، بلکه اولویت باید استفاده از اراضی زراعی مناسب، بهویژه زمینهای مسطح و دارای زیرساختهای کشاورزی باشد.
وی افزود: در صورت وجود شرایط مناسب و پس از بررسیهای دقیق، در برخی مراتع مسطح بیابانی نیز میتوان با رعایت تمام ملاحظات فنی و اکولوژیکی، امکانسنجی اجرای سامانههای خورشیدی را بررسی کرد؛ اما اصل اساسی این است که انرژی پاک نباید به قیمت تخریب سرمایههای طبیعی و زیستی کشور تولید شود.
رئیس مرکز تحقیقات ایلام در ادامه به مزیت اقتصادی آگریولتِیکس برای کشاورزان اشاره کرد و گفت: کشاورز میتواند ضمن ادامه فعالیت کشاورزی، از تولید انرژی خورشیدی نیز بهره اقتصادی ببرد.
نجفیفر خاطرنشان کرد: برق تولیدشده در مزرعه همچنین میتواند برای تأمین انرژی چاهها و سامانههای پمپاژ، سردخانهها، گلخانهها و سایر تجهیزات مورد استفاده قرار گیرد و به این ترتیب، مزرعه میتواند بهتدریج از یک مصرفکننده صرف انرژی به بخشی از زنجیره تولید انرژی پاک تبدیل شود.
وی با اشاره به اثرات ترکیبی این طرح افزود: ترکیب تولید غذا و انرژی در یک عرصه، در صورت طراحی اقتصادی و فنی مناسب، میتواند به افزایش بهرهوری زمین و ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای بخش کشاورزی کمک کند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام با تأکید بر ضرورت مطالعات بومی گفت: آگریولتِیکس راهکاری نیست که بتوان آن را بدون مطالعه در همه زمینها و برای همه محصولات اجرا کرد.
نجفیفر بیان کرد: نوع محصول، نیاز نوری گیاه، ارتفاع و فاصله پنلها، جهت استقرار آنها، روش آبیاری، شرایط اقلیمی، وضعیت خاک، دسترسی به شبکه برق و همچنین ملاحظات اقتصادی و زیستمحیطی باید در طراحی هر پروژه مورد توجه قرار گیرد.
وی پیشنهاد کرد: برای شناخت دقیق ظرفیت این فناوری در شرایط بومی استان، چند طرح پایلوت در مناطق مستعدی همچون مهران، دهلران و مورموری اجرا شود تا میزان صرفهجویی آب، عملکرد محصولات، میزان تولید برق، اثر سایهاندازی بر گیاه و توجیه اقتصادی این روش بهصورت میدانی ارزیابی شود.
رئیس مرکز تحقیقات ایلام افزود: نتایج این طرحهای آزمایشی میتواند مبنای تصمیمگیری برای توسعه هدفمند آگریولتِیکس در سایر مناطق استان و حتی مناطق مشابه کشور قرار گیرد.
نجفیفر در تبیین چشمانداز این فناوری اظهار داشت: در شرایطی که تغییر اقلیم منابع آب کشور را تحت فشار قرار داده و ناترازی انرژی نیز به یکی از دغدغههای اساسی تبدیل شده است، دیگر نمیتوان زمین، آب و انرژی را بهصورت جداگانه مدیریت کرد.
وی گفت: آگریولتِیکس میتواند بخشی از پاسخ به این چالش باشد؛ رویکردی که امکان تولید غذا بدون حذف فعالیت کشاورزی، تولید برق بدون اتکا به سوختهای فسیلی و استفاده بهرهورتر از آب را فراهم میکند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان ایلام با اشاره به ظرفیت جنوب استان خاطرنشان کرد: جنوب استان ایلام با برخورداری از تابش مناسب خورشید و در عین حال نیاز جدی به مدیریت منابع آب، میتواند به یکی از عرصههای مهم آزمون، ارزیابی و توسعه این فناوری در کشور تبدیل شود.
نجفیفر تأکید کرد: توسعه این فناوری نیازمند همکاری میان بخشهای کشاورزی، انرژی، محیط زیست، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی است تا تصمیمگیریها بر اساس دادههای واقعی و نتایج مطالعات بومی انجام شود.
انتهای پیام/180/