به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، سفر 4 روزه رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به نیویورک، موضوعی است که از بسیاری جهات در رسانههای این کشور مورد بررسی کارشناسان قرار گرفته است.
اردوغان در این سفر برای شانزدهمین بار از تریبون مجمع عمومی سازمان ملل، سخنرانی میکند و در نطق خود، موضوعاتی مانند آخرین وضعیت غزه، شناسایی دولت فلسطین، فشار بینالمللی بر رژیم اسرائیل، نظم بینالمللی و اصلاح سازمان ملل و جنگ روسیه و اوکراین را مطرح خواهد کرد.
در همین حال، هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه نیز اعلام کرده که اردوغان علاوه بر بحرانهای جاری در منطقه و جهان، درباره ریسکهای آینده هوش مصنوعی و ضرورت اقدام مشترک بینالمللی نیز صحبت خواهد کرد.
رسانههای نزدیک به آکپارتی به دنبال آن هستند که محتوای سخنرانی اردوغان را به عنوان موضوعی مهم برجسته کنند. اما اغلب تحلیلگران معتقدند که مهمترین بخش برنامههای اردوغان، دیدار با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا خواهد بود و اساساً به همین منظور راهی نیویورک شده است. چرا که با وجود انتظارات تیم اردوغان، در جریان سفر دونالد ترامپ به آنکارا در نشست سران پیمان نظامی ناتو، درباره فروش جنگندههای اف 35 به ترکیه، توافق خاصی حاصل نشد.
برخی از تحلیلگران ترکیه از جمله راغب سویلو، به این اشاره کردهاند که اردوغان، قبل از دیدار با ترامپ با اقداماتی همچون مصادره بانک تحریم شده گلدن گلوبال، تعلیق پروازهای ماهان ایر و همچنین لغو مجوز فعالیت بانک ملت، طوری برخورد کرده که گویی با هدیه و سوغاتی به دیدار رئیس جمهور آمریکا رفته و میخواهد رضایت خاطر او را جلب کند.
از دیگر سو، روزنامه قرارگازته چاپ آنکارا، عکس و تیتر صفحه نخست خود را به موضوع اعمال تحریمهای سختگیرانه بر ایران اختصاص داده و نوشته است: «اولین بار است که ترکیه تا این اندازه سرد، با ایران برخورد میکند».
در هر حال، بررسی دیدگاههای بسیاری از تحلیلگران ترکیه، نشان دهنده این است که تلاش برای دستیابی به نتایج مثبت در دیدار با دونالد ترامپ، هدف مهم تیم سیاست خارجی اردوغان است و اقدامات کنونی را باید به عنوان «فرایند بازتنظیم روابط ترکیه- آمریکا» توصیف کرد.
در سفر به نیویورک، علاوه بر هاکان فیدان وزیر امور خارجه، این افراد، اردوغان را همراهی میکنند: یاشار گولر وزیر دفاع، وزیر انرژی آلپارسلان بایراکتار، مهمت شیمشک وزیر خزانه و دارایی، فاتح کاچر وزیر صنعت و فناوری، عمر پولات وزیر بازرگانی، ابراهیم کالن رئیس سرویس اطلاعاتی میت، آکم گورلک وزیر دادگستری، برهان الدین دوران مسئول ارتباطات ریاست جمهوری و چند تن از مشاورین اردوغان در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی.
دیدارهای اردوغان در نیویورک با مقامات لیبی، کویت و کشورهای دیگر از قبل برنامهریزی شده و او درعین حال، در نیویورک مهمان «کنفرانس سرمایه گذاری در ترکیه» خواهد بود و در سخنرانی برای سرمایهگذاران آمریکایی، درباره نگرش ترکیه به سرمایه گذاری در بخشهای فناوری، انرژی، مالی، هواپیمایی، خودرو و امنیت سایبری سخنرانی خواهد کرد.
دیدار با نیکول پاشینیان درباره عادیسازی روابط ترکیه- ارمنستان، دیدار با الزیدی نخستوزیر عراق درباره کلانپروژه مسیر توسعه و فاز نهایی خلع سلاح پ.ک.ک، دیدار با چند سرمایه گذار و تاجر آمریکایی، دیدار با نمایندگان اندیشکدههای آمریکایی و سخنرانی در برنامه جامعه ترکهای آمریکا، از دیگر اجزای برنامههای اردوغان در نیویورک خواهد بود.
آیا ترامپ اردوغان را امیدوار خواهد کرد؟
تام باراک سفیر آمریکا در آنکارا و نماینده ویژه ترامپ در چند پرونده مهم منطقه، اعلام کرده که ترامپ در حاشیه مجمع عمومی، با اردوغان دیدار خواهد کرد.
این در حالی است که سال گذشته و در جریان سفر اردوغان به نیویورک، چنین دیداری صورت نگرفته بود. دونالد ترامپ هم در همین دو روز حضور فشردهای در نیویورک دارد و علاوه بر اردوغان با رهبران انگلیس، ژاپن، اوکراین، عراق و رهبران شورای همکاری خلیج فارس دیدار دارد و احتمالاً موضوعاتی مانند ایران و تنگه هرمز، در مرکز توجه واشنگتن است.
حالا اردوغان میخواهد درباره چندین مورد مهم با رئیس جمهور آمریکا گفتگو کند و به جرات میتوان گفت: مهمترین مورد برای اردوغان و تیم او، پیگیری فروش جنگندههای اف 35 به ترکیه است.
ترامپ قبلاً درباره این موضوع قول پیگیری و موافقت داده بود، اما بعداً مشخص شد که هنوز گزینهای غیر از تعلل و اتلاف وقت روی میز نیست.
کارشناسان و تحلیلگران سیاسی معتقدند که برای دیدار بین اردوغان و ترامپ، پنج لایه از اهداف متنوع توسط تیم هاکان فیدان برنامهریزی شده که لایه اول مربوط به رفع تحریم نظامی، خاتمه یافتن مانعی به نام سامانه موشکی اس 400 و بحث ورود دوباره ترکیه به پروژه جنگنده اف 35 است.
با وجود وعدههای قبلی، این مساله هنوز هم سختترین پرونده فنی ـ حقوقی در سفر اردوغان است. چرا که برخی از اعضای کنگره آمریکا، معتقدند که رفع تحریم نظامی علیه ترکیه، باید روند سختگیرانهتری داشته باشد.
در دیدار ژوئیه در آنکارا، ترامپ اعلام کرد که میخواهد تحریمهای CAATSA علیه ترکیه را بردارد و درباره فروش اف 35 تصمیم خواهد گرفت، اما بعدها مشخص شد که ترامپ، برنامهای برای جلب موافقت کامل کنگره نداشته و فقط از طرف خودش حرف زده است.
با آن که برخی از جمهوریخواهان، انتقال سامانه روسی اس 400 از ترکیه به امارات را به عنوان یک راهکار معقول قلمداد کردهاند، این مساله هنوز قطعی نشده است.
موضوع دوم، مربوط به موتور هواپیما است. ترکیه میخواهد علاوه بر خرید اف 35، دوباره به لیست تولیدکنندگان برخی از قطعات جنگنده مزبور بازگردد و همزمان با جنگندههای اف 35 که از قبل روی آن بحث شده، محموله موتورهای هواپیمای جنرال اف 110 برای نصب روی جنگنده ترکیهای قاآن یا کاآن به آنکارا فرستاده شود.
اما برخی از نمایندگان در آمریکا، بر این باورند که در شرایط کنونی، ترکیه باید در فاز نخست صرفاً بر خرید اف 16 پافشاری کند و انتظارات بیشتری نداشته باشد.
لایه سوم انتظارات آنکارا مربوط به پرونده سوریه است. به قول بروکینگز، سوریه همچنان آزمون اصلی نفوذ منطقهای ترکیه است و واشنگتن و آنکارا در ثبات سوریه، جلوگیری از بیثباتی و مدیریت امنیت منطقه منافع همپوشان دارند، اما معمای رژیم صهیونیستی، این پرونده را پیچیده کرده است.
موسسه استیسون آمریکا در مصاحبه با کارشناسان ترک و آمریکایی به این اشاره کرده که اردوغان انتظار دارد، آمریکا درباره نقش آفرینی ترکیه در زمینِ بازی سوریه رویکرد مثبتی داشته باشد و در عین حال، مانع از اقدامات تحریککننده رژیم اسرائیل شود.
آن هم در شرایطی که رقابت ترکیه و اسرائیل به یک محدودیت ساختاری برای سیاست منطقهای آمریکا تبدیل شده و تقریباً بر همه پروندههای سوریه، مدیترانه شرقی و حتی تعاملات واشنگتن اثر گذاشته است. بنابراین ترامپ باید بین دو شریک مهم خود در منطقه نوعی مدیریت تعارض انجام دهد.
چهارمین لایه از انتظارات اردوغان، درباره پرونده غزه است. تیم سیاست خارجی اردوغان و رسانه های آکپارتی، تلاش میکنند این موضوع را مانند پافشاری ترکیه بر حفظ حقوق مردم غزه به نمایش بگذارند.
اما واقعیت این است که هدف اصلی، این است که اردوغان میخواهد، آمریکا به نقش آفرینی ترکیه در بازسازی غزه و کنترل امنیتی غزه اعتماد کند و رژیم اسرائیل را نیز در این مورد راضی کند.
پنجمین مورد از اهداف اردوغان در دیدار با ترامپ، مربوط به ارائه روایتی جدید درباره وضعیت منطقه و روابط ترکیه و ایران است. گویی ترکیه به دنبال آن است که اقدام در قبال هواپیمایی ماهان و بانک ملت را مانند نوعی از مرزگذاری سیاسی و دیپلماسی به نمایش بگذارد.
اما در عین حال، ترکیه ظاهراً تمایلی برای فاصله گرفتن از ایران ندارد و مدار رابطه را به این شکل تنظیم میکند: همراهی با آمریکا در برخی لایههای تحریم و امنیت مالی و در عین حال، حفظ کانال سیاسی با تهران.
انتهای پیام/