به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، بیماری فقط درد جسم نیست؛ گاهی بیمار باید برای رسیدن به پزشک، با صف، سامانه، تلفن و پیام تکراری «ظرفیت تکمیل است» هم دستوپنجه نرم کند.
در برخی کلینیکهای دولتی همدان و بعضی تخصصها، نوبتگیری به یک معمای واقعی تبدیل شده است. بیمار ساعت را تنظیم میکند، چند دقیقه پیش از آغاز نوبتدهی آماده میشود، وارد سامانه میشود و در کسری از ثانیه با یک پیام مواجه میشود: ظرفیت تکمیل است.
اینجاست که یک سؤال ساده اما جدی شکل میگیرد: اگر ظرفیت در چند ثانیه تمام میشود، این ظرفیت چگونه توزیع میشود و چرا همزمان برخی کانالهای مجازی مدعی فروش نوبت همان مراکز هستند؟
نوبت درمان، کالا نیست
کلینیک دولتی برای آن است که بیماری که توان پرداخت هزینههای سنگین بخش خصوصی را ندارد، بتواند با تعرفه دولتی به پزشک و خدمات تخصصی دسترسی پیدا کند. اما اگر بیمار برای رسیدن به همین نوبت دولتی مجبور شود هزینه دیگری بپردازد، مسئله دیگر فقط «کمبود ظرفیت» نیست؛ مسئله، عدالت در دسترسی به خدمات سلامت است.
بیماری که برای غدد، مغز و اعصاب، سونوگرافی یا دیگر خدمات تخصصی به درمانگاه مراجعه میکند، معمولاً برای یک مراجعه تفننی نیامده، پشت این نوبت، نسخه پزشک، آزمایش، درد، نگرانی و گاهی یک بیماری مزمن یا جدی قرار دارد.
برای چنین بیماری، پیام ظرفیت تکمیل است فقط یک جمله روی صفحه تلفن نیست؛ یعنی باید دوباره تلاش کند، شاید به مرکز دیگری مراجعه کند و شاید در نهایت برای دریافت خدمتی که قرار بوده با تعرفه دولتی بگیرد، راهی بخش خصوصی شود.
از سوی دیگر، دانشگاه علوم پزشکی همدان طی سالهای گذشته بر توسعه نوبتدهی الکترونیک تأکید کرده است. بنابراین مسئله امروز فقط این نیست که چرا نوبت اینترنتی نداریم؟ سؤال مهمتر این است: وقتی نوبت الکترونیک وجود دارد، سازوکار نظارت بر توزیع ظرفیت چیست؟
اگر تمام ظرفیت یک تخصص واقعاً در چند ثانیه توسط بیماران گرفته میشود، باید مشخص باشد چه تعداد نوبت عرضه شده و این ظرفیت چگونه در اختیار مردم قرار گرفته است. اما اگر در کنار پیام ظرفیت تکمیل است، افرادی در فضای مجازی مدعی فروش نوبت همان مراکز هستند، نمیتوان ماجرا را صرفاً به تقاضای زیاد نسبت داد. اینجاست که شفافیت باید وارد میدان شود.
بیمار نباید قربانی خلأ نظارتی باشد
ممکن است تعداد پزشکان محدود و تقاضا زیاد باشد و یا ظرفیت مراکز دولتی نیز محدود باشد، اما هیچکدام پاسخ این سؤال نیست که چرا بیمار عادی نمیتواند به شکل شفاف و عادلانه به همان ظرفیت محدود دسترسی پیدا کند. اگر ظرفیت کم است، باید سازوکار عادلانهای برای توزیع آن وجود داشته باشد.
اگر سامانه مشکل دارد، باید اصلاح شود
اگر بخشی از ظرفیت خارج از سامانه توزیع میشود، باید برای مردم شفاف باشد و اگرهم افرادی به شکل غیرمتعارف به نوبتها دسترسی پیدا میکنند، باید منشأ این دسترسی مشخص شود.اینها پرسشهای پیچیدهای نیستند؛ ابتداییترین پرسشهای یک نظام شفاف نوبتدهی هستند.
این بار فقط «پیگیری میکنیم» کافی نیست
این موضوع یک بار و دو بار مطرح نشده است، مردم گلایه کردهاند، بیماران تجربه خود را گفتهاند و رسانهها نیز درباره آن پیگیری کردهاند. اما اگر نتیجه همچنان این باشد که بیمار در ساعت مشخص وارد سامانه شود، در کسری از ثانیه با «ظرفیت تکمیل است» مواجه شود و بعد همان نوبت را در فضای مجازی با قیمت دیگری ببیند، یعنی مسئله هنوز حل نشده است.اینک مردم یک توضیح کلی نمیخواهند؛ شفافسازی میخواهند.
مسئولان دانشگاه علوم پزشکی همدان باید روشن کنند ظرفیت هر تخصص چگونه تعیین میشود؟ چه زمانی در سامانه قرار میگیرد؟ چه تعداد نوبت عرضه میشود؟ آیا تمام ظرفیت در اختیار سامانه عمومی است؟ آیا بخشی از ظرفیت به صورت حضوری یا تلفنی توزیع میشود؟ و مهمتر از همه، برای کانالهایی که مدعی فروش نوبت مراکز دولتی هستند، چه نظارتی وجود دارد؟
دیجیتالی شدن نوبتدهی قرار بود بیمار را از صف تلفن و مراجعه حضوری نجات دهد؛ نه اینکه او را وارد صف تازهای کند که در آن باید با سامانه، سرعت اینترنت و ظرفیت محدود رقابت کند. اگر نوبتها در اختیار مردم قرار میگیرد، نوبتهای فروشی از کجا میآیند؟ اگر تخلفی وجود ندارد، چه کسی حاضر است سازوکار نوبتدهی را برای مردم شفاف کند؟
پشت هر نوبت، یک بیمار ایستاده است؛ بیماری که شاید درد داشته باشد، شاید توان پرداخت هزینه بخش خصوصی را نداشته باشد و مهمتر از همه، حق دارد بدون واسطه و پرداخت هزینه اضافه به خدمت درمانی دسترسی پیدا کند.
نوبت درمان نباید بازار شود، اگر قرار است سامانهای برای عدالت ساخته شود، باید عدالت را قابل دسترس کند، نه اینکه فقط پیام «ظرفیت تکمیل است» را سریعتر نمایش دهد. این بار مردم منتظر یک وعده تازه نیستند؛ منتظر پاسخ روشن و اقدام قابل سنجشاند.
یادداشت از فائزه محمدی
انتهای پیام/