به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، حجم سرمایهگذاریهای چین در اقتصاد گرجستان طی سالهای اخیر با روندی صعودی و پیوسته همراه بوده است؛ رویکردی که تحلیلگران مسائل بینالملل آن را نشانهای آشکار، غیرقابل تردید و هدفمند از اشتیاق فزاینده پکن برای تقویت حضور خود در منطقه استراتژیک قفقاز جنوبی و تسلط بر شریانهای ترانزیتی «کریدور میانی» ارزیابی میکنند.
با این حال، با وجود گشایشهای مالی و افزایش تبادلات تجاری میان طرفین، دولت تفلیس و مقامات پکن هنوز نتوانستهاند بر سر مهمترین، کلیدیترین و نمادینترین پروژه مشترک اقتصادی—یعنی سرمایهگذاری در ساخت و توسعه بندر آبهای عمیق «آناکلیا» در کرانه دریای سیاه—به تفاهم و توافقی الزامآور دست یابند؛ پروندهای پیچیده که تلفیقی از ملاحظات ژئوپلیتیک، امنیتی و محاسبات کلان اقتصادی را در خود جای داده است.
سقوط سرمایهگذاری خارجی و جهش 1200 درصدی پکن در گرجستان
بر اساس تازهترین گزارشهای منتشرشده از سوی اداره ملی آمار گرجستان، کل جریان سرمایهگذاری مستقیم خارجی در اقتصاد این کشور در سهماهه دوم سال 2026 میلادی با افتی محسوس و 23.2 درصدی نسبت به مدت مشابه سال 2025 میلادی (که رقمی بالغ بر 610 میلیون دلار بود) روبهرو شد و به سطح 468.8 میلیون دلار کاهش یافت. این آمارها از رکود نسبی در ورود جریانهای مالی بینالمللی به بازار گرجستان حکایت دارد.
با این وجود، در میان این فضای انقباضی و نزولی، سرمایهگذاران چینی روندی کاملاً معکوس و شگفتانگیز را به نمایش گذاشتند. چین در سهماهه دوم سال 2026 با تزریق 219.5 میلیون دلار به صورت مستقیم، جایگاه نخست را در جدول سرمایهگذاران خارجی در گرجستان به خود اختصاص داد. این رقم قابلتوجه، معادل 46.8 درصد از کل سبد سرمایهگذاری خارجی ورودی به این کشور در بازه زمانی مذکور است و در مقایسه با ارقام سهماهه نخست سال، جهش خیرهکننده 1200 درصدی را نشان میدهد.
پس از چین، انگلیس با سرمایهگذاری 123.5 میلیون دلاری (سهم 26.3 درصدی) در رتبه دوم جای گرفت و امارات متحده عربی نیز با ثبت 47.7 میلیون دلار سرمایهگذاری (معادل 10.2 درصد) جایگاه سوم را به خود اختصاص داد.
معامله 250 میلیون دلاری لیبرتی بانک؛ محرک اصلی جهش آماری
اما چه عاملی موجب این پرش تاریخی در حجم سرمایهگذاری چین در گرجستان شد؟ رومان گوتسیریدزه، رئیس پیشین بانک ملی گرجستان، در گفتوگو با خبرنگاران پرده از واقعیت میدانی این جهش آماری برداشت.
به گفته این اقتصاددان ارشد، این رشد نجومی ناشی از ورود انبوهی از شرکتهای گوناگون چینی به بخشهای تولیدی نیست، بلکه ریشه در یک معامله بزرگ مالی دارد.
بر این اساس، «بیسیس بانک» که متعلق به شرکت و هلدینگ چینی «هوالینگ» است، اخیراً اقدام به خریداری بانک تجاری «لیبرتی بانک» از ایراکلی روخادزه، میلیاردر سرشناس گرجی، به ارزش 250 میلیون دلار کرده است.
گوتسیریدزه در تحلیل پیامدهای این معامله و ماهیت حضور مالی پکن اظهار داشت: «سرمایهگذاریهای غربی همواره از منظر کیفی و استانداردهای اقتصادی برای کشور برتر از سرمایههای چینی هستند؛ با این وجود، اگر هلدینگ هوالینگ را استثنا کنیم، سایر سرمایهگذاران بزرگ چینی تاکنون تمایل و علاقه ویژهای به حضور در بازار گرجستان از خود نشان ندادهاند. از همین رو، تا این لحظه تهدید فوری و خطری جدی از این بابت اقتصاد کشور را تهدید نمیکند. اما اگر دامنه این ورود به بخشهای حساس نظیر سرمایهگذاری در بندر آناکلیا کشیده شود، معادلات کاملاً تغییر خواهد کرد و حساسیتها دوچندان خواهد شد.»
بندر عمیق آناکلیا؛ نگین ترانزیتی در بنبست ژئوپلیتیک
پروژه احداث بندر آبهای عمیق «آناکلیا» سالهاست که به عنوان یکی از حیاتیترین عناصر توسعه زیرساختی گرجستان و اتصال لجستیکی قفقاز به اروپا مطرح بوده است.
این بندر به عنوان عمیقترین پایانه دریایی گرجستان در سواحل دریای سیاه، نقشی محوری در تقویت ظرفیت ترانزیتی «کریدور میانی» دارد و میتواند مسیر مبادله کالا از مبدأ چین به مقصد کشورهای اروپایی را بدون اتکا به مسیرهای سنتی شمالی تسهیل کند.
پکن به این پروژه به عنوان ابزاری استراتژیک در پازل ابرطرح «یک کمربند، یک جاده» مینگرد و در مقابل، گرجستان نیز در تلاش است تا با بهرهبرداری از این بندر، جایگاه بینالمللی خود را به عنوان شاهراه ارتباطی اوراسیا تثبیت کند. با این حال، مذاکرات میان پکن و تفلیس پیرامون جذب سرمایههای چندصد میلیون دلاری چین برای ساخت این سازه دریایی، در عمل به بنبست رسیده است.
شروط مناقشهبرانگیز چین و خطوط قرمز حاکمیتی گرجستان
علت بنیادین عدم توافق پکن و تفلیس در پرونده بندر آناکلیا، به شروط سنگین طرف چینی بازمیگردد. دولت چین برای تزریق و سرمایهگذاری چندصد میلیون دلار در ساخت این زیرساخت عظیم، خواستار در اختیار گرفتن «بسته سهام کنترلی» و اکثریت مطلق سهام کل مجموعه این بندر شده است. مطالبهای که به معنای واگذاری مدیریت اجرایی و تصمیمگیریهای کلان این بندر به دست شرکتهای دولتی چین خواهد بود.
دولت گرجستان به دلیل مجموعهای از ملاحظات پیچیده در سیاست داخلی و همچنین موازنههای حساس در سیاست خارجی، تاکنون قاطعانه با این درخواست چین مخالفت کرده است.
از نگاه مقامات تفلیس، واگذاری کنترل کامل این پایانه راهبردی به یک قدرت خارجی، مخاطرات جدی برای حاکمیت ملی و استقلال ژئوپلیتیک کشور به همراه خواهد داشت و علاوه بر ایجاد نارضایتیهای عمیق سیاسی در داخل، موجب تیرگی شدید مناسبات تفلیس با شرکای غربی خواهد شد.
هجمه احزاب مخالف و هشدارهای تند قانونگذاران آمریکایی
پیشروی اقتصادی چین در گرجستان، واکنشهای تندی را در میان محافل سیاسی تفلیس برانگیخته است.
احزاب اپوزیسیون گرجستان با ابراز نگرانی عمیق مدعی هستند که پکن در حال پیادهسازی «الگوی آزمودهشده نفوذ در جهان» در این کشور است؛ مدلی که در آن چین در ابتدا با تزریق نقدینگی و اعطای وامهای سنگین وارد ساختار اقتصادی میشود، سپس با ناتوانی دولتها در پرداخت، اموال دولتی و زیرساختهای استراتژیک را به عنوان وثیقه طلب میکند و در نهایت «کنترل کشور میزبان را در دست میگیرد.»
مخالفان هشدار میدهند که تداوم این روند میتواند گرجستان را در تله بدهیهای پکن گرفتار سازد.
همزمان با این هجمهها در داخل، انتشار آمارهای اداره ملی آمار گرجستان بازتابی منفی در محافل قانونگذاری واشنگتن به همراه داشته است.
به دنبال اعلام صدرنشینی چین در سرمایهگذاریهای گرجستان، چندین سناتور آمریکایی به صورت علنی و مستقیم به حزب حاکم «رؤیای گرجستان» تاختند و این حزب را به «حراج منافع ملی و فروش کشور به حزب کمونیست چین» متهم کردند. این فشارها نشان میدهد که پرونده مناسبات اقتصادی پکن و تفلیس، به میدان منازعه و تقابل قدرت میان بلوک غرب و شرق بر سر نفوذ در گذرگاههای ترانزیتی قفقاز بدل شده است.
چالش موازنه استراتژیک میان غرب و شرق
در نهایت، کارنامه اقتصادی گرجستان در سال 2026 نشان میدهد که این کشور در یک دوراهی سرنوشتساز و تاریخی قرار گرفته است. از یک سو، نیاز مبرم به احیای نرخ رشد سرمایهگذاری خارجی و اجرای پروژههای کلان ترانزیتی، تفلیس را ناگزیر به تعامل با قدرتهای مالی نوظهوری نظیر چین و جذب درآمدهای سرشار تجاری میکند؛ از سوی دیگر، وابستگی به سرمایههای راهبردی پکن و واگذاری داراییهای حیاتی نظیر بندر آناکلیا، میتواند هزینههای سیاسی گزافی در سطح بینالمللی ایجاد کرده و تنشها با آمریکا و اتحادیه اروپا را به اوج برساند.
اینکه حزب حاکم گرجستان تا چه اندازه بتواند ضمن بهرهمندی از فرصتهای سرمایهگذاری چین، خطوط قرمز حاکمیتی خود را در بندر آناکلیا حفظ کند، آزمونی دشوار برای سنجش مهارت این کشور در حفظ موازنه ژئوپلیتیک خواهد بود.
انتهای پیام/