به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، محمدحسین صفارهرندی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در نشست علمی «الزامات حکمرانی در دوره پساجنگ» و همچنین مراسم رونمایی از کتاب «حکمرانی از نظر تا عمل» با اشاره به ضرورت افزایش و ترمیم سرمایه اجتماعی نظام اظهار داشت: من معتقدم نخستین دستاورد جنگهای 12 روزه و 40 روزه اخیر، ترمیم سرمایه اجتماعی نظام است که پیش از این بهشدت آسیب دیده بود. البته اگر میگوییم سرمایه اجتماعی نظام آسیب دیده بود، به این معنا نیست که ذاتاً آسیبزاست یا الزاماً هر روز کوچکتر میشود؛ بلکه آمدوشد دولتها و نحوه مواجهه آنها با مردم در این زمینه مؤثر بوده است.
وی افزود: بعد از وقوع جنگ، تنها چند هفته پس از جنگ 12 روزه، در ارزیابیها مشاهده شد که سرمایه اجتماعی بهصورت جهشی ترمیم شده است. اگر بخواهیم سرمایه اجتماعی را در قالب اعتماد عمومی، اعتماد به نظام، اعتماد میان مردم، امید به آینده، مشارکت و حس مشارکتجویی مردم برای اداره کشور ارزیابی کنیم، بهصورت مشهود شاهد ارتقای آن هستیم.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: اگر بخواهیم این موضوع را بهصورت عددی بیان کنیم، سرمایه اجتماعی نظام که در شرایط نزولی قرار گرفته بود، حدوداً پس از جنگ به بالای 50 درصد رسید. این موضوع به معنای جهش در اعتماد عمومی، اعتماد به نظام، اعتماد میان مردم، امید به آینده و حس مشارکتجویی مردم برای اداره کشور است؛ مؤلفههایی که در شرایط موجود در معرض آسیب قرار گرفتهاند.
صفارهرندی گفت: در آن زمان و پس از جنگ 12 روزه وقتی در بین مردم حضور می یافتیم آنچه می دیدیم امیدواری بود اینکه نیروهای مسلح توان پاسخگویی به دشمن را دارند و نظام میتواند در برابر قدرتهای بزرگ جهان ایستادگی کند و به این ترتیب، اعتماد به نظام نیز از این جهت تقویت شد.
.
وی تصریح کرد: مردم وقتی میبینند مسئولان پای حل مشکلات مردم ایستادند. رهبر شهید هم با سخنان خود امید را به جامعه منتقل کردند و موجب افزایش امید اجتماعی شدند و هم اینکه با حضورشان در محلهایی که محل دیدارهای ایشان بوده این پیام را منتقل میکرد که در صورت وارد شدن آسیب بیرونی، نباید از صحنه خارج شد و عقبنشینی کرد، بلکه باید در میدان حضور داشت. این مسئله بهخوبی برای مردم قابل مشاهده بود که مسئولین ما این طوری نیستند تا فشاری آید فرار کنند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: پس از وقوع جنگ 12 روزه، امیدهای بسیاری ایجاد شد و اعتماد قابلتوجهی به نظام شکل گرفت اما به واسطه برخی کمکاریها و اشتباهات ما و، مهمتر از آن، تدارک دشمن که بهصورت سنجیده و آگاهانه صورت گرفته بود، این سرمایه اجتماعی بار دیگر در معرض آسیب قرار گرفت.
وی افزود: در کودتا یا شبهکودتای 18 و 19 دی، میبینیم که دشمن چقدر حسابشده وارد شد. تصور آنها این بود که یک ضربه نظامی میتواند ما را از پا درآورد و پس از آن، یک آشوب داخلی شکل بگیرد. این ابتدا ایده اسرائیل بود و آمریکاییها را متقاعد کردند که با یک ضربه نظامی میتوان مردم ایران را به حرکت واداشت اما این طرح نتیجه نداد و انسجام اجتماعی شکل گرفت.
صفارهرندی ادامه داد: این بار ایده آمریکاییها این بود که ابتدا محیط داخلی را با تحریک به آشوب بکشانند و بعد عملیات نظامی را دنبال کنند. در چنین شرایطی، سرمایه اجتماعی که ترمیم شده بود، بار دیگر بهشدت آسیبپذیر میشود و جامعه مستعد تحرکات شیطنتآمیز دشمن بیرونی خواهد شد.
وی تأکید کرد: تردیدی در این با توجه به مطالبی که خودشان مطرح کردند که به نیروهای آشوبگر وعده داده بودند که از نقاط مختلف، امکانات و تجهیزات تسلیحاتی در اختیار آنها قرار دهند و حتی از آنها گله میکردند که چرا این امکانات را برنداشتید وجود ندارد. بر اساس همین موضوع میتوان برداشت کرد که از برخی نقاط، امکانات و تجهیزات مورد انتظار به آنها نرسیده است. آمریکاییها چندین بار این موضوع را مطرح کردند که چرا نیامدید و تجهیزات دریافت نکردید.
مردم باید احساس کنند نظام در مسیر حل مشکلات قرار دارد
صفارهرندی با تأکید بر اینکه مردم باید احساس کنند نظام در مسیر حل مشکلات آنان قرار گرفته است، گفت: این تزلزل ناشی از آن است که سیاستهایی که ما برای ارتباط با مردم، پاسخگویی به نیازهای مردم و برآوردن نیازهای آنها اتخاذ میکنیم، باید مداوم باشد و نقطهای نباشد. مردم باید احساس کنند که نظام در مسیری برای حل مشکلات قرار گرفته است.
وی ادامه داد: من معتقدم بخشی از این موضوع به «آیین حکمرانی» ما در موضوعات مختلف بازمیگردد. شما باید موضوع حکمرانی را از حکومت متفاوت بدانید. اینکه مثلا حکمرانی ما در مقوله تأمین مواد غذایی چگونه باید باشد؟ قواعد حاکم بر تأمین نیازهای اساسی را باید در اینجا مشخص کنیم. روشن است که ما باید همواره درصدد ترمیم آیین حکمرانی باشیم.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام عنوان کرد: حکمرانی در موضوعات مختلف باید مورد توجه قرار گیرد و ما باید درصدد ترمیم آیین حکمرانی کشور باشیم و با حفظ اصول میتوانیم تاکتیکهای خود را تغییر دهیم.
.
ترمیم حکمرانی به معنای تغییر نظام نیست
وی افزود: از چند سال پیش، یک تغییر نگرشی در سمتوسوی نحوه حکمرانی در میان مسئولان و مقامات آغاز شده است. من این موضوع را بهصورت برآیند بیان میکنم. کسانی همچنان معتقد بودند که دست به ترکیب هیچ جایی نباید زد و کسانی هم تا اسم تغییر میآید، سراغ انقلاب، یعنی دگرگونی بنیادین، میروند.
صفارهرندی گفت: کسانی که معتقد بودند از اساس باید نظام را عوض کرد، به جای تغییر آیین حکمرانی در مقولات مختلف، در حقیقت به هیچوجه نظام را دارای خصلت اصلاحپذیری نمیشناسند. برخی از آنان گفتند که اساسا تأسیس جمهوری اسلامی اشتباه بوده است. کسانی که اینگونه فکر میکنند، خارج از محاسبهای که ما داریم قرار میگیرند و آن جریان، جریانی بدون نسبت با حل مسائل داخلی محسوب میشود.
وی ادامه داد: در میان اصلاحطلبان، طیفهای مختلفی داریم؛ از گروهی که بهصورت بنیادی معتقد است باید سیستم دگرگون شود و در حقیقت ضدانقلاب اسلامی هستند و معتقدند نباید نوع حکومت اسلامی می شد و باید مثلاً یک نظام دموکراتیک شکل بگیرد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: با این وجود هستند کسانی که قبول دارند در چارچوب همین سیستم جمهوری اسلامی با مشخصات شناختهشده قانون اساسی، باید اتفاقی بیفتد و تغییرات و ترمیم صورت بگیرد، اینها را ما وارد این بحث میدانیم. البته باز طیفی هستند از کسانی که معتقدند شاید بخشهای جدی از قانون اساسی را باید تغییر داد و برخی نیز معتقدند در چارچوب همین قانون اساسی میشود با برآورد و برداشت جدید از قوانین، اتفاق جدیدی را رقم زد.
صفارهرندی گفت: از زمره کسانی که خیرخواهانه در جمع اصلاحطلبان وارد این بحث شدند و به دوستان خود تذکر دادند که مدتهاست ورود شما در مباحث از جنس ساختارشکنی است و باید پذیرفت که ساختار کلی نظام حفظ شود و روزنههایی به سمت آینده بهتر گشوده شود، یعنی اصلاحاتی در چارچوب نظام انجام گیرد از تیپ افرادی چون آقای جلاییپو است. این دست افراد، در قیاس با مجموعه جریان اصلاحات اکثریت نیستند، اما اقلیتی تأثیرگذار و مسئلهساز هستند؛ یعنی مسئله و پرسش ایجاد میکنند. این تغییر نگرش را در مسئولان و مقامات مختلف میتوان در عمل مشاهده کرد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: حتی تأثیر این بازنگری در رفتارهای سطوح عالی نظام و حتی در سطح رهبری را میتوان در مواجهه با موضوعات و مسائل مشاهده کرد؛ بازنگریای که در سمتوسویی قرار دارد که بتواند رضایتمندی بیشتر مردم را فراهم کند.
تغییرات رفتاری در سطوح عالی؛ از حجاب تا فضای دیدارهای عمومی
وی با اشاره به مثالی گفت: یک مثال ساده این است که کسانی که میخواستند در حسینیه، خدمت رهبر شهیدمان مشرف شوند، خانمها مقید بودند حتماً چادر بر سر داشته باشند. این موضوع احتمالاً از سوی تشریفات آنجا ابلاغ شده بود، اما از زمانی به آنان گفته شد که لزومی ندارد حتماً چادر بر سر داشته باشند و میتوانند با همان سبک پوششی که دارند و در چارچوب حجاب حاضر شوند. بنابراین شکل حجاب برتر الزاماً مطرح نبود و پای مانتو و روسری به بیت باز شد.
صفارهرندی عنوان کرد: این تدبیر جالب بود و دوستانی که آن زمان خانمها را میشناختند، میدانستند که این موضوع برای آنان جا افتاده بود و از بیت به آنان گفته میشد که مقید به انجام این کار نیستند و حتی بهتر است همانگونه که همیشه هستند، حاضر شوند.
وی افزود: این روند ادامه پیدا کرد تا دو سال پیش و در حسینیه امام که محل دیدارها بود، دیده نشده بود مثلاً سه سال کسی کف نزده باشد، اما در این اواخر، وسط سخنرانی چنین اتفاقی افتاد. این موضوع شاید به قول یکی از دوستان برای بچهها مسئله ساده و کوچکی باشد، اما وقتی در ابعاد و عظمت موضوع نگاه میکنیم، تغییراتی از این جنس در جایگاههای مختلف اتفاق میافتد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: ضرورت تحول و تغییر مثبت، موضوعی است که خود آقا چند بار بر آن تأکید کردند. تحول ابعاد مختلفی دارد و باید تحولاتی در چارچوب پذیرش اصل نظام ایجاد شود. معتقدم آغازی، اگرچه بطئی، اما خوب و خجسته، در سمتوسوی این تغییر و تحول داشتیم.
«مردم مبعوث شدند»؛ مهمترین اتفاق پس از جنگ
صفارهرندی با اشاره به مهمترین اتفاق پس از جنگ اظهار کرد: مهمترین اتفاقی که بعد از جنگ، مخصوصاً بعد از جنگی که منجر به شهادت رهبر عزیز انقلاب شد، رخ داد، این است که موضوعی که همیشه برای کشور هولناک و به نوعی کابوس بود، یعنی اینکه پس از وفات رهبری چه میشود، با توجه به پیشبینیای که خود آقا داشتند، به برانگیخته شدن مردم تبدیل شد.
وی بیان کرد: به قول آقا، مردم مبعوث شدند. این بعثت جلوههای مختلفی داشت که مهمترین آن حضور مردم در میادین است که هر شب برای پشتیبانی از نظام به صحنه میآیند. مهمترین دستاورد پساجنگ همین است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: اگر این حضورها به عنوان پشتیبانی مردم فقط به عنوان یک حرکت نمادین دیده شود، درست نیست. رهبری شهید گفتند مردم مبعوث می شوند و کار را تمام خواهند کرد؛ یعنی باید آیین نویی در حکمرانی کشور حاکم شود.
صفارهرندی گفت: این تنها یک بخش از مسئله است؛ اما آن بعثتی که آقا وعده دادند و فرمودند مردم مبعوث میشوند تا کار را تمام کنند، به نظر میرسد در ابعاد مختلف، از جمله ابعاد فرهنگی، قابل مشاهده است.
بعثت مردم نباید به کنار زدن مسئولان تعبیر شود
وی در ادامه گفت: بعضیها این برداشت را کردند که مردم بریزند و مسئولان را کنار بزنند. این کودکانهترین برداشت است.کسانی که میگویند شما که میخواهید تا ابد بجنگید، بروید از مردم بپرسید؛ خودشان میدانند مردم از شما فاصله گرفتند یا کسانی که گمان میکنند در قاموس ما فقط یک حرکت خطی وجود دارد و صرفاً حمله میکنیم، درست نیست. اینطور نیست که مدام حمله کنیم و بگوییم هرگونه مذاکرهای باطل است.
صفارهرندی با بیان اینکه باید «بعثت» را تعریف کنیم، اظهار کرد: ما با شرایط جدیدی مواجه هستیم که باید از حضور مردم استفاده حداکثری شود.
کاهش نقش دولتها و ضرورت بازتعریف حکمرانی
وی گفت: بعضیها معتقدند آینده حکمرانی در جهان به این سمت میرود که قدرت دولتها هر روز کاسته میشود و قدرت غیردولتی ظاهر میشود. سهم دولتها در بسیاری از مسائل کاسته شده است و جریان های غیر دولتی قدرت یافتند لذا برای همه این روندها باید فکر کرد.
فرهنگ عمومی؛ بخش مورد غفلت حکمرانی
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه باید بعثت مردم در ابعاد مختلف مورد توجه قرار گیرد، گفت: ما از وضعیت فرهنگی جامعه خود ناراضی هستیم. عامه مردم، حتی کسانی که چندان با آداب و نظام همراه نیستند، از برخی ناهنجاریها ناراحت هستند و میگویند بعضی مسائل از حد گذشته است.
وی افزود: این ناراحتی صرفاً در قالب حجاب نیست. اگر در رفتار مردم و زیست روزمره آنان جلوههای ناپسند، خدایناکرده دروغگویی، شکستن عهد و وفای به عهد، تنبلی و سستی رایج شود، طبیعی است که اوضاع فرهنگی جامعه نامطلوب نشان داده شود.
صفارهرندی ادامه داد: آقای شهید ما در سفر خراسان شمالی بالغ بر 20 مورد را برشمردند که در عرصه فرهنگ عمومی گفتند باید تغییر کنند. این نقد به ما وارد است که برای فرهنگ عمومی چه کار کردیم. بخش فرهنگ عمومی، بخش مورد غفلت ما است.
وی گفت: اینکه جامعه به کدام سمت میرود و رفتار مردم چگونه شده است، مهم است. اصلیترین دغدغه وزرای ارشاد بیشتر گذران معیشت هنرمندان، تئاتر، موسیقی و سینما و رسیدگی به مسائل آنان بوده است در حالی که موضوع اصلی فرهنگ عمومی این است که جامعه به کدام سمت حرکت میکند و مردم چگونه رفتار میکنند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: صد سال پیش، شهرهای ما دارای لقب بودند؛ مثلاً یزد «دارالعباده» بود؛ لقبی که از اسم شهر جدیتر بود و در اسناد رسمی برای معرفی آن، این صفت در بالای اسناد درج میشد. در حقیقت، بعثت فرهنگی و اجتماعی باید به این سمت باشد که تعاون و دستبهدست دادن برای حل مسائل، به موضوع اصلی ما تبدیل شود.
حکمرانی محلهمحور و نقش مسجد در حل مسائل
صفارهرندی با اشاره به وعده دولت برای فعال کردن محلهها گفت: خوشبختانه دولت به این موضوع توجه کرده است که باید محلهها را فعال کنیم. اگر این حکمرانی سنجیده پیش برود، بسیار مهم است. برخی حکمرانی محلهمحور را فقط در حوزه امنیت میبینند؛ اینکه اگر زمانی خطری ایجاد شد، خود محله بتواند در برابر آن قیام کند. این نیز بخشی از موضوع است، اما بخش جدیتر آن این است که اداره محل بر عهده خود مردم باشد و مسائل آن را خود آنان حل کنند.
وی افزود: همانطور که رئیسجمهور تأکید کردند، کانون و محور محله مسجد است. اگر میگوییم مسائل کشور باید مردممحور اداره شود، کانون و محور محله نیز مسجد است؛ همانطور که در ابتدای تأسیس، اینگونه بوده است. مسجد شکل گرفته و شهر حول مسجد اولیه گسترش پیدا کرده است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: اگر اینگونه باشد، در حقیقت میتوان مسائل مختلف اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی را با این نگرش کانونی حل کرد. اکنون در همین تهران مساجدی وجود دارند که مسجد را محور حل مسئله قرار دادند. حتی اگر فرزندان مردم مشکل درس خواندن داشته باشند، موضوع در مسجد حل میشود؛ افرادی که دبیر هستند، از وقت اضافه خود برای کمک به دانشآموزانی که نیاز دارند استفاده میکنند.
وی بیان کرد: افراد داوطلبی نیز که از مسجد برخاستند مانند پزشک، روانپزشک و روانشناس در اختیار مردم قرار میدهند. یک روز در هفته را در مسجد و در ارتباط با مسجد، البته در محیطی که خارج از مسجد برای این کار تعبیه شده است، به مسائل تخصصی محله اختصاص میدهند.
بعثت سیاسی و ضرورت اصلاح شیوه سیاستورزی
صفارهرندی با تأکید بر اینکه باید جامعهای درست کنیم که مردم جلوهای از بهشت را در آن ببینند، گفت: بعثت سیاسی یعنی ما این مضحکهای را که همواره در آستانه انتخابات داریم، بعضا همانهایی که شب انتخابات علیه دیگران افشاگری میکردند بعداً پروندههایی از انها رو شد.این نوع سیاست ورزی باید دستخوش تغییر شود.
وی گفت: با اینکه همیشه گفتم حزبی نبودم و قبلاً تاکید کردم، ولی معتقدم برای نظام یافتن سیاست ورزی در کشور چیزی شبیه حزب باید ترویج شود و از این احزاب بیتابلویی که بلای جان جامعه هستند و افرادی که یک شب از زیر بوته درمیآیند و به قطب و مراد تبدیل می شوند، اجتناب کنیم.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: در کشورهای پیشرفته غربی کمتر میشنوید که با مفاسد کلان اقتصادی روبهرو باشند، به خاطر اینکه در حزب جلوی آن گرفته میشود. اگر فردی به منصب بالا برسد، آبروی تشکیلات میرود. ما آدمها را بزرگ میکنیم و در جایی مینشانیم و بعد عزا میگیریم که با او چه کنیم.
ضرورت اصلاح حکمرانی اقتصادی و استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور
صفارهرندی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: ما زیاد حرف از خصوصیسازی زدیم، اما فقط شکلک آن را درآوردیم. سرمایه ایرانیان خارج از کشور رقم بالایی است و بسیاری از این افراد آمادگی دارند این سرمایه را به محیط اقتصادی بکر بیاورند. باید حکمرانی خود را در این زمینه ترمیم کنیم.
وی با اشاره به موضوع نظارت شورای نگهبان اظهار کرد: شورای نگهبان بهدرستی میگوید که نظارت من باید استصوابی باشد، اما باید برای آیین حکمرانی در این حوزه فکر کرد. اگر ما یک قانونی داشته باشیم که فردی که ساختارشکنی میکند حق ورود به مناصب حکومتی ندارد، کار شورای نگهبان آسانتر میشود.
صفارهرندی افزود: آقای پزشکیان یک تفاوتی با جناح اصلاح طلب که با حمایت انها بالا امد دارد و آن این است که اظهار می کند ساختارها را نمی شکند. شاید در عمل اطرافیانش کار دیگری کنند ولی حداقل چنین اظهار میکند. البته شبهاتی ایجاد شده که مثلا شورای عالی فضای مجازی را تفسیر جدید کردند و عملاً یک تفسیر متفاوت از ماهیت اصلی ان ایجاد کردند که قابل بحث است.
وی گفت: مهم است که کسی که در جایگاه رسمی حکومت به عنوان نماینده مجلس به عنوان رئیس جمهور و وزیر قرار گرفت، نمی شود دیدگاهش ضد دیدگاه آن جایگاه و نظام سیاسی حاضر در آن باشد.
آب، اقتصاد دریا و انرژی؛ آزمونهای مهم حکمرانی
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: بخش مهمی از آیین حکمرانی به موضوعات مهم کشور مربوط میشود؛ از جمله موضوع آب. ما نیازمند مدیریت در حوزه آب هستیم. سیاست اقتصاد دریامحور باید با جدیت دنبال شود. 40 سال است که درباره فعال کردن حوزه مکران حرف میزنیم، اما کاری صورت نگرفته است. آیین حکمرانی ما در این مقولات ضعیف است و باید تقویت شود.
وی همچنین با اشاره به حوزه انرژی گفت: ما در حوزه انرژی خطای بزرگی داشتیم. چرا مدام به مردم میگوییم باید مصرف بنزین را کم کنند؟ چرا ما خودرو باکیفیت تولید نمیکنیم؟ چرا مدام به مردم فشار میآوریم؟ البته باید مردم را تشویق کنیم که از حملونقل عمومی استفاده کنند.
صفارهرندی در پایان تأکید کرد: اگر قرار است از ظرفیت جدید اجتماعی ایجادشده پس از جنگ استفاده کنیم، باید این ظرفیت را در قالب یک آیین حکمرانی جدید، اصلاحشده و مسئلهمحور به کار بگیریم؛ بهگونهای که مردم احساس کنند در اداره کشور نقش دارند و نظام نیز در مسیر حل مسائل و مشکلات آنان حرکت میکند.
انتهای پیام/