به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، نوجوان امروز بخش مهمی از جهان خود را بیرون از خانه میسازد؛ از دوستان و الگوهایی که در شبکههای اجتماعی پیدا میکند تا سبک زندگی و تصویری که از موفقیت در ذهنش شکل میگیرد. در چنین شرایطی، خانواده دیگر نمیتواند تنها با ابزار نظارت و محدودیت، نقش تربیتی خود را حفظ کند و شاید مهمترین ابزار والدین در برابر آسیبهای اجتماعی، چیزی سادهتر از هر فناوری باشد؛ «گفتوگو».
تغییر سبک زندگی، افزایش حضور نوجوانان در فضای مجازی و فاصله گرفتن الگوهای ذهنی نسل جدید از تجربههای نسلهای قبل، موضوعی است که بسیاری از خانوادهها با آن مواجهاند. مسئلهای که اگر در زمان مناسب دیده نشود، میتواند به تعارضهای عمیقتر میان والدین و فرزندان منجر شود.
این موضوع در نشست هماندیشی مسئولان شهرستان قشم نیز مورد توجه قرار گرفت؛ اما نکاتی که در این نشست مطرح شد، فراتر از یک جغرافیای خاص است و به یکی از دغدغههای عمومی خانوادهها در جامعه امروز مربوط میشود.
خانهای که باید محل امن گفتوگو بماند
حسین امیرتیموری، فرماندار شهرستان قشم، در این نشست بر اهمیت رابطه عاطفی والدین با نوجوانان تأکید کرد و معتقد است خانواده زمانی میتواند در پیشگیری از آسیبها موفقتر عمل کند که ارتباط با فرزند را به کنترل و نظارت محدود نکند.
از نگاه او، نوجوان باید احساس کند خانه جایی است که میتواند تجربهها و نگرانیهایش را بدون ترس از قضاوت با والدین در میان بگذارد. چنین رابطهای به والدین فرصت میدهد مسائل را پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، ببینند و درباره آنها با فرزندشان صحبت کنند.
امیرتیموری همچنین فشارهای اقتصادی را عاملی مؤثر بر فضای خانواده دانست؛ فشاری که ممکن است توان و فرصت والدین برای برقراری ارتباط عاطفی با فرزندان را کاهش دهد. به این ترتیب، مسئله خانواده فقط به تربیت نوجوان مربوط نیست و شرایط اقتصادی و روانی حاکم بر زندگی روزمره نیز بر کیفیت این رابطه اثر میگذارد.
نوجوان دیگر فقط از خانواده الگو نمیگیرد
بخش دیگری از مسئله به تغییر مرجعیت برمیگردد. سرهنگ سیدعلی نصرتی، فرمانده انتظامی شهرستان قشم، با اشاره به تغییر الگوهای مورد توجه نوجوانان و جوانان، بر ضرورت آشنایی والدین با فضای مجازی تأکید کرده است.
او معتقد است بخشی از نوجوانان، معیارهای خود درباره موفقیت و سبک زندگی را از شبکههای اجتماعی دریافت میکنند؛ بنابراین والدینی که این محیط را نمیشناسند، درک دشوارتری از بخشی از دغدغههای فرزند خود خواهند داشت.
از این منظر، سواد رسانهای فقط دانستن نحوه کار با یک شبکه اجتماعی نیست؛ بلکه شناخت فضایی است که نوجوان در آن وقت میگذراند، با دیگران ارتباط میگیرد و بخشی از باورها و انتخابهای خود را شکل میدهد.
نصرتی بر همراهی آگاهانه والدین تأکید کرده و معتقد است شناخت فضای مجازی میتواند به خانواده کمک کند به جای اعمال محدودیتهای افراطی، ارتباط مؤثرتری با فرزندان برقرار کند.
پیشگیری از آسیب از «شنیدن» شروع میشود
حجتالاسلام مرتضی جوکار، رئیس دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی قشم، نیز بر آموزش مهارتهای ارتباطی به والدین تأکید کرده است.
به گفته او، تغییر سبک زندگی باعث شده آموزش مهارتهایی مانند همدلی و گوش دادن فعال برای والدین اهمیت بیشتری پیدا کند. او برگزاری کارگاههای آموزشی در محلات را یکی از راههای تقویت این مهارتها دانسته است.
منطق این دیدگاه روشن است؛ نوجوانی که احساس کند شنیده نمیشود، ممکن است برای پیدا کردن شنونده و پاسخ به پرسشهایش به محیطهای دیگری مراجعه کند. در مقابل، خانوادهای که امکان گفتوگوی بدون قضاوت را فراهم میکند، شانس بیشتری برای شناخت زودهنگام نگرانیها و تعارضهای فرزند خود دارد.
نسخه واحدی برای همه خانوادهها وجود ندارد
البته خانوادهها در شرایط یکسانی زندگی نمیکنند. فشار اقتصادی، تغییر سبک زندگی، تفاوتهای فرهنگی و میزان دسترسی به فناوری، تجربه هر خانواده را متفاوت کرده است. به همین دلیل، نمیتوان برای همه خانوادهها یک نسخه واحد پیچید.
در قشم، مسئولان بر استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی بومی مانند آیینهای محلی، جشنها و بومگردیها برای افزایش تعامل خانوادهها نیز تأکید کردهاند؛ ظرفیتهایی که میتوانند فرصت بیشتری برای حضور مشترک اعضای خانواده در فعالیتهای اجتماعی ایجاد کنند.
با این حال، شاید نقطه مشترک همه این دیدگاهها یک مسئله باشد: خانواده برای باقی ماندن در جایگاه نخستین پناه نوجوان، پیش از هر چیز باید اعتماد او را حفظ کند.
در روزگاری که تلفن همراه میتواند ساعتها یک نوجوان را با دنیایی بیرون از خانه همراه کند، رقابت خانواده با فضای مجازی با «کنترل بیشتر» لزوماً برندهای ندارد. آنچه میتواند این فاصله را کمتر کند، شناخت دنیای نوجوان، گفتوگوی مستمر و تبدیل خانه به جایی است که فرزند بتواند پیش از جستوجوی پاسخ در بیرون، سؤالش را در آن مطرح کند.
انتهای پیام/7558