به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، طاهره کنعانی در یادداشتی تحت عنوان «آفرینش اتحاد و انسجام اجتماعی» نوشت: پیام اخیر رهبر فرزانه انقلاب آیتالله سید مجتبی خامنهای به مناسبت هفته وحدت، در واقع فراخوانی برای بازسازی اتحاد و تقویت انسجام در پیکره جهان اسلام است. از منظر دانش جامعهشناسی سیاسی، انسجام اجتماعی به معنای پیوند و چسبندگی میان اعضای جامعه است که منجر به ثبات و بقای آن میشود. در نگاه ارگانیک به جامعه، هر ملت یا امت، نه مجموعهای از ابزارهای سرد و مکانیکی، بلکه بسان یک موجود زنده و یک کل انداموار نگریسته میشود که حیاتش به سلامت تکتک بافتها و سلولهایش وابسته است.
در نظریه انسجام اجتماعی، جوامع برای پایداری نیاز به یک عامل انسجام دارند که افراد را به یکدیگر متصل کند. در یک ارگانیسم زنده، این عامل همان نظام عصبی و شریانهای خونی است که پیامها و انرژی را میان اندامها جابهجا میکند. در جامعه اسلامی، شخصیت پیامبر(ص) و آموزههای قرآنی یک کلانهویت فراملی تولید میکند که همچون روح در کالبد امت جریان یافته و افراد جامعه اسلامی را به یکدیگر متصل میکند.
بر طبق نظریه امیل دورکیم، انسجام اجتماعی ریشه در ارزشها، باورها و سنتهای مشترک دارد. توجه و تقویت ارزشها، باورها و سنتهای مشترک در بین کشورهای اسلامی، موجب تقویت احساس یگانگی، انسجام و وجدان جمعی در بین مسلمانان میشود. از نگاه ارگانیک، وجدان جمعی حکم نیروی حیاتی را دارد. اگر این نیرو ضعیف شود، گویی ارگانیسم دچار زوال تدریجی شده است.
در نظریه انسجام اجتماعی تاکید بر این است که تعارضات درونی موجب فرسایش اجتماعی و اتلاف انرژی میشود. از منظر جامعهشناسی سیاسی وقتی تنازع داخلی افزایش یابد، انسجام اجتماعی کاهش مییابد و این موجب بالا رفتن هزینههای حکمرانی میشود و نظام سیاسی در برابر فشارهای خارجی آسیب پذیر و فشل میشود.
باید دانست که انسجام به معنای حذف تفاوتها نیست، بلکه به معنای پذیرش و مدیریت تفاوتها در خدمت یک هدف واحد است. مهم این است که برای حفظ انسجام نباید این تفاوتهای عملکردی به تضاد و اصطکاک تبدیل شوند. پرهیز از تفرقه بر اساس نژاد، فرهنگ و جغرافیا، تلاشی برای ایجاد یک انسجام ارگانیک در سطح بینالملل اسلامی است. مقام معظم رهبری با اشاره به دستور قرآن کریم در آیه شریفه «وَ لا تَنازَعوا فَتَفْشَلوا و تَذْهَبَ ریحُکُم» نتیجه میگیرند که هر فردی در هر جایگاهی هر کاری که به تفرقه بین مسلمانان بینجامد را صورت دهد و در جامعهی مسلمین تنازع ایجاد کند، دانسته یا ندانسته و خواسته یا ناخواسته، مقصود دشمنان اسلام را سامان داده است. این «تذهب ریحکم» به معنای از دست رفتن ابهت، توان تنفسی و اقتدار ارگانیسم است که آن را در معرض سقوط قرار میدهد.
قاعده قرآنی «اَشِدّاءُ عَلی الکُفّار، رُحَماءُ بَیْنَهُم» دقیقاً بازتعریف مرزهای انسجام و کارکرد سیستم دفاعی امت است. برای مقابله با آمریکا و رژیم صهیونیستی به عنوان ویروسها و تهدیدات بیرونی، همگرایی داخلی کشورهای اسلامی لازم است. هشدار رهبر معظم درباره «پاره پاره شدن امت اسلام» و «تحلیل رفتن قوا» دقیقاً به مفهوم آنتروپی یا زوال انسجام است. جایی که نظم جای خود را به آشوب میدهد. دشمن با برجستهسازی اختلافات مذهبی و نژادی در صدد ایجاد گسیختگی ساختاری در بافتهای این پیکره است تا سیستم دفاعی و هویتی جامعه اسلامی را هدف قرار داده و مختل کند.
انسجام اجتماعی در عمل مشترک متجلی میشود و تعبیر ید واحده اوج نمادین انسجام اجتماعی است. فقدان انسجام در برابر دشمن به ویژه در موضوع فلسطین و یا امنیت خلیج فارس، ناشی از عدم شناخت دشمن واقعی توسط کشورهای مسلمان است. رهبر فرزانه انقلاب آیت الله سید مجتبی خامنهای علاج مشکلات امت اسلامی را در اتحاد، دوستی و تعاون در مسیر خیر و نیکی میبینند. وجود همکاری و همافزایی در مسائل مختلف زندگی مادی و معنوی مسلمانان از حیث علم، امنیت، ثروت و پیشرفت، به مثابه فرآیند سوخت و ساز (متابولیسم) سالم در یک بدن است که انتهای این مسیر، بلوغ ارگانیسم و وصول به تمدن نوین اسلامی خواهد بود.
از منظر نظریه انسجام اجتماعی، پیام رهبری یک نقشه راه استراتژیک برای همبستگی امت اسلامی برای نیل به تمدن اسلامی است. سنگ بنای اصلی برای دستیابی به این تمدن، وحدت بین مسلمین است. چسبندگی امت اسلام، از طریق تمرکز بر نمادهای مشترک و هوشیاری در برابر نیروهای واگرا (تفرقهافکن) ممکن میشود تا از فشل شدن یا فروپاشی کالبد قدرت مسلمانان جلوگیری کند. در نهایت، تنها با حفظ انسجام ارگانیک است که جامعه اسلامی می تواند با حفظ هویت خود در فضای پرآشوب جهانی، حیات متعالی خود را استمرار بخشد.
انتهای پیام/