به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود،«جاده مرگ»؛ عنوانی که سالهاست در افکار عمومی شرق استان سمنان برای محور شاهرود ـ طرود جا افتاده و هر بار وقوع یک سانحه تازه، دوباره این پرسش را پیش روی مسئولان و مردم قرار میدهد که چرا این مسیر همچنان باید قربانی بگیرد.
حالا در تازهترین حادثه، یک تصادف در این محور یک فوتی و دو مصدوم برجا گذاشته و بار دیگر نام جاده شاهرود ـ طرود را در صدر اخبار حوادث قرار داده است؛ اما اینبار یک مشکل قدیمی، یعنی ضعف پوشش تلفن همراه، بیش از همیشه خودنمایی کرده است.
جادهای که هر حادثه، زخمهای قدیمی آن را تازه میکند
آنچه ماجرا را نگرانکنندهتر میکند، فقط وقوع تصادف نیست؛ در بخشهایی از این مسیر، پس از وقوع حادثه ممکن است فرد گرفتار یا شاهدان برای تماس با اورژانس و نیروهای امدادی با مشکل مواجه شوند.
در حادثه اخیر نیز براساس اطلاعات مطرحشده از سوی عوامل امدادی، به دلیل نبود پوشش ارتباطی مناسب، ارتباط با آمبولانسها و دریافت اطلاعات لحظهای از محل حادثه با اختلال روبهرو شده است؛ مشکلی که در یک سانحه جادهای میتواند فاصله میان «وقوع حادثه» و «آغاز امدادرسانی» را طولانیتر کند.
این نخستین بار نیست که ضعف آنتندهی در محور شاهرود ـ طرود بهعنوان یک مانع جدی در امدادرسانی مطرح میشود. در یک حادثه پیشین در همین محور نیز رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود اعلام کرده بود که نبود پوشش مناسب تلفن همراه، امدادرسانی را با تأخیر مواجه کرده است؛ در یک مورد دیگر نیز گزارش شده بود که مصدوم حادثه برای پیدا کردن پوشش شبکه، حدود یک کیلومتر در جاده حرکت کرده تا بتواند وقوع سانحه را اطلاع دهد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم محور شاهرود ـ طرود حدود 125 کیلومتر طول دارد و در بخشهایی از آن، عرض مسیر بسیار محدود است. رئیس پلیسراه شهرستان شاهرود در سال 1402 عرض این جاده را حدود 6 متر و در برخی مقاطع کمتر از 5.5 متر اعلام کرده و همزمان از افزایش تصادفات فوتی در سهماهه نخست آن سال نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داده بود؛ آماری که نشان میدهد مسئله ایمنی این محور، موضوعی تازه و مقطعی نیست.
از سوی دیگر، این جاده فقط مسیر تردد خودروهای محلی نیست و به دلیل کوتاهتر شدن مسیر ارتباطی شرق استان سمنان با استانهای مرکزی و جنوبی کشور، مورد استفاده خودروهای سنگین نیز قرار میگیرد.
گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای استان نشان میدهد که ترکیب یک مسیر کمعرض با تردد خودروهای سنگین و برخی کمبودهای زیرساختی، طی سالهای گذشته بارها زمینهساز مطالبه مردم برای تعریض و ایمنسازی محور شده است.
حتی پس از یکی از تصادفات خونین این مسیر که پنج عضو یک خانواده جان باختند، شهروندان طرودی با حضور مقابل فرمانداری شاهرود خواستار اصلاح وضعیت جاده و محدودیت تردد خودروهای سنگین شدند.
«جاده مرگ» فقط مشکل آسفالت و عرض مسیر نیست
با این حال، مسئله جاده فقط به آسفالت، عرض مسیر، خط کشی، علائم یا دوربینهای کنترل سرعت محدود نمیشود؛ ارتباطات نیز بخشی از زیرساخت ایمنی جاده است. وقتی رانندهای در نقطهای دورافتاده دچار سانحه میشود و تلفن همراهش آنتن ندارد، حتی اطلاعرسانی اولیه نیز ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی، شاهد حادثه یا مصدوم ناچار است برای یافتن نقطه دارای پوشش شبکه جابهجا شود؛ موضوعی که در سوابق همین محور نیز گزارش شده و ضرورت ایجاد پوشش پایدار ارتباطی در نقاط حادثهخیز را برجسته میکند.
این مسئله از منظر مدیریت بحران اهمیت مضاعف دارد؛ چرا که سامانههای امدادی مانند اورژانس 115 برای شروع عملیات، به دریافت سریع و دقیق اطلاعات حادثه نیاز دارند.
هر دقیقه تأخیر در امدادرسانی میتواند سرنوشتساز باشد
در محورهایی که فاصله نقاط مسکونی و پایگاههای امدادی زیاد است، هرگونه تأخیر در اعلام موقعیت، تعداد مصدومان یا شدت حادثه میتواند برنامهریزی برای اعزام آمبولانس، خودروهای نجات و در صورت نیاز بالگرد را دشوارتر کند.
بنابراین رفع نقاط کور تلفن همراه در این محور نباید یک مطالبه ارتباطی صرف تلقی شود، بلکه باید بهعنوان بخشی از پازل ایمنی و امدادرسانی جادهای دیده شود.
در سالهای اخیر اقداماتی برای ارتقای ایمنی محور شاهرود ـ طرود نیز مطرح و اجرا شده است؛ از تعریض و شانهسازی گرفته تا نصب دوربینهای کنترل سرعت.
در خرداد 1405 نیز از آغاز عملیات ایمنسازی بخشهایی از این محور در محدوده تقاطع یونسآباد و قلعهنو خالصه و زیرسازی 10 هزار مترمربع از مسیر خبر داده شد.
با این حال، تداوم وقوع سوانح نشان میدهد که ایمنسازی این جاده نیازمند یک نگاه جامع است؛ نگاهی که علاوه بر اصلاح هندسی و کنترل تخلفات، پوشش ارتباطی و دسترسی سریع نیروهای امدادی را نیز در بر بگیرد.
حالا سؤال اصلی این است: در جادهای که حادثه در آن تکرار میشود، چرا هنوز نقاطی وجود دارد که پس از وقوع سانحه، امکان برقراری یک تماس پایدار برای درخواست کمک وجود ندارد؟ جاده شاهرود ـ طرود سالهاست قربانی میگیرد و هر حادثه، بخشی از مشکلات این مسیر را دوباره آشکار میکند؛ اما اگر قرار است عنوان «جاده مرگ» از این محور گرفته شود، صرفاً افزایش تابلو و خطکشی کافی نیست. باید همزمان جاده ایمنتر، ارتباطات پایدارتر و مسیر امدادرسانی سریعتر شود؛ زیرا در یک حادثه، گاهی چند دقیقه تأخیر، به قیمت یک زندگی تمام میشود.
حسن رضایی شاهرودی ،مدیرعامل سازمان آتش نشانی شهرداری شاهرود،در گفت وگو با خبرنگار تسنیم ، درباره جزئیات این حادثه اظهار داشت: براساس اطلاعات اولیه دریافتشده، این سانحه رانندگی در محور شاهرود ـ طرود رخ داده و تاکنون یک فوتی و شش مصدوم برای آن گزارش شده است.
وی گفت در این سانحه که بر اثر برخورد یکدستگاه خودرو پزو با یکدستگاه تریلی اتفاق افتاده،راننده خودرو پژو که پدر خانواده و حدودا 35 ساله لبوده در دم جان بخت، دو نفر در خودرو محبوس شدند که توسط عوامل آتش نشانی عملیات رها سازی صورت گرفت و چهار نفر مصدوم هم نیز توسط نیروهای اورژانس از محل حادثه انتقال داده شده اند.
او، با اشاره به شرایط محل وقوع حادثه افزود: محدوده حادثه در مسیر کویری و خارج از مناطق کوهستانی قرار دارد و به دلیل شرایط جاده و فاصله محل حادثه، دریافت اطلاعات دقیق از وضعیت حادثه و مصدومان با دشواری همراه بوده است.
رضایی تصریح کرد: در جریان این سانحه، دو نفر داخل خودرو محبوس شده بودند که نیروهای امدادی در محل حاضر شده و عملیات رهاسازی افراد گرفتار در خودرو را انجام دادهاند.
وی با بیان اینکه برقراری ارتباط با عوامل اورژانس در محل حادثه با مشکل مواجه شده است، خاطرنشان کرد: در بخشهایی از محور شاهرود ـ طرود پوشش ارتباطی مناسب وجود ندارد و همین موضوع موجب شده اطلاعات کامل و لحظهای از وضعیت حادثه در اختیار نیروهای امدادی قرار نگیرد
مدیرعامل آتشنشانی شاهرود اضافه کرد: در حال حاضر آنچه به مجموعه آتشنشانی اعلام شده، یک جانباخته و دو مصدوم است و اطلاعات مربوط به جنسیت و وضعیت دقیق مصدومان هنوز بهطور کامل در اختیار ما قرار نگرفته است.
رضایی بیان کرد: با توجه به جابهجایی نیروهای امدادی و شرایط ارتباطی منطقه، ممکن است جزئیات حادثه پس از برقراری ارتباط با عوامل حاضر در محل تکمیل شود و آمار اولیه نیز نیازمند تأیید نهایی باشد.
او تأکید کرد: نیروهای امدادی در حال پیگیری وضعیت حادثه هستند و جزئیات دقیقتر درباره علت وقوع تصادف، وضعیت مصدومان و سایر ابعاد این سانحه پس از دریافت گزارش کامل از عوامل حاضر در محور اعلام خواهد شد.
«جاده مرگ»؛ عنوانی که سالهاست در میان مردم منطقه برای محور شاهرود ـ طرود استفاده میشود و تکرار سوانح فوتی و جرحی در این مسیر، آن را به یکی از جدیترین مطالبات ایمنی شرق استان سمنان تبدیل کرده است. محور شاهرود ـ طرود ـ معلمان با وجود آنکه هنوز در رده راههای اصلی قرار نگرفته، به گفته مسئولان محلی حجم قابل توجهی از تردد خودروهای عبوری از استانهای مختلف را به خود اختصاص داده و همین مسئله، تناسب میان ظرفیت راه و میزان تردد را به یک چالش جدی تبدیل کرده است.
از تعریض جاده تا رفع نقاط کور ارتباطی؛ زنجیره ناقص ایمنی
در تازهترین حادثه این محور نیز یک تصادف، یک فوتی و شش مصدوم برجا گذاشت؛ اما آنچه این سانحه را از یک خبر معمول حوادث جادهای فراتر میبرد، تنها تعداد قربانیان نیست.
در زمان وقوع حادثه، ضعف پوشش تلفن همراه بار دیگر خود را بهعنوان یکی از حلقههای مفقوده امدادرسانی نشان داد؛ بهگونهای که برقراری ارتباط با نیروهای اورژانس و دریافت اطلاعات دقیق از محل حادثه با دشواری همراه شد. این مسئله در حالی است که در یک سانحه جادهای، نخستین ثانیهها و دقایق پس از حادثه برای اطلاعرسانی، تعیین موقعیت مصدومان و اعزام تجهیزات مناسب اهمیت ویژه دارد.
مشکل آنتندهی در این محور البته موضوع تازهای نیست. در آبان 1404 نیز رئیس مرکز حوادث و فوریتهای پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود اعلام کرده بود که نبود پوشش مناسب تلفن همراه در محور شاهرود ـ طرود، امدادرسانی به یک حادثه واژگونی را با تأخیر مواجه کرده و در آن سانحه یک زن 40 ساله جان خود را از دست داده است. تکرار چنین گزارشی نشان میدهد که ضعف پوشش ارتباطی، یک مشکل موردی و اتفاقی نیست و باید بهعنوان یکی از مؤلفههای ایمنی این محور مورد بررسی قرار گیرد.
در چنین شرایطی، مسئله فقط این نیست که یک راننده نمیتواند تلفن همراه خود را برای تماس عادی استفاده کند؛ موضوع زمانی جدی میشود که تماس، تنها راه اعلام یک وضعیت اضطراری باشد.
در محورهای طولانی و کمتراکم، شاهدان حادثه ممکن است برای پیدا کردن نقطهای که تلفن همراه آنتن بدهد، ناچار به حرکت در مسیر شوند. همین تأخیر میتواند فرآیند اعلام موقعیت، تعیین تعداد مصدومان و اعزام نیروهای امدادی را عقب بیندازد. در نتیجه، پوشش تلفن همراه در چنین مسیری باید نه بهعنوان یک امکان رفاهی، بلکه بهعنوان بخشی از زیرساخت مدیریت بحران و ایمنی جاده تعریف شود.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که به سابقه حوادث این محور نگاه کنیم. در آمار منتشرشده در آبان 1403 اعلام شده بود که طی یک سال و نیم، 35 نفر در تصادفات و واژگونیهای مسیر شاهرود ـ طرود جان خود را از دست دادهاند؛ رقمی که عمق بحران ایمنی در این جاده را نشان میدهد.
در کنار آن، گزارشهای رسمی و رسانهای طی سالهای گذشته بارها به عرض محدود جاده، نبود برخی تجهیزات کنترلی، کمبود زیرساختهای امدادی و تردد خودروهای سنگین اشاره کردهاند.
تردد خودروهای سنگین نیز یکی از مسائل قدیمی این محور بوده است. در سال 1402 اعلام شد که پیش از اعمال محدودیت، روزانه حدود 150 دستگاه تریلی و کامیون از این مسیر تردد میکردند و اجرای ممنوعیت تردد خودروهای سنگین موجب کاهش 80 درصدی این رفتوآمد شد. همچنین برای افزایش ایمنی، اجرای طرح تعریض 12 کیلومتر از مسیر با اعتبار 151 میلیارد تومان و عملیات شانهسازی در دستور کار قرار گرفت.
با وجود این اقدامات، مسئله ایمنی محور هنوز حل نشده است. در سالهای اخیر عملیات شانهسازی و طرحهای مختلف بهسازی و ایمنسازی در این مسیر اجرا شده و در مرداد 1403 نیز از شانهسازی 45 کیلومتر از محور شاهرود ـ طرود خبر داده شد. در سال 1404 نیز چهار پروژه عمرانی شامل احداث، بهسازی، ایمنسازی و شانهسازی برای این محور مطرح شد. این اقدامات قابل توجه است، اما تداوم سوانح نشان میدهد که برای کاهش تلفات، نگاه به این مسیر باید از یک پروژه عمرانی صرف فراتر برود و همه مؤلفههای مؤثر بر ایمنی، از وضعیت راه تا امدادرسانی و ارتباطات را همزمان پوشش دهد.
شاهرود ـ طرود نیازمند طرح جامع برای پایان دادن به تلفات است
در این میان، ایجاد پوشش پایدار تلفن همراه در نقاط کور محور باید به یک مطالبه مشخص و قابل سنجش تبدیل شود. راهکار میتواند با تهیه نقشه دقیق نقاط فاقد پوشش، تطبیق آن با محل وقوع تصادفات، فاصله پایگاههای اورژانس و هلالاحمر و زمان رسیدن نیروهای امدادی آغاز شود. نتیجه چنین بررسیای میتواند مشخص کند که کدام نقاط برای احداث سایت جدید، تقویت تجهیزات موجود یا استفاده از راهکارهای ارتباطی جایگزین در اولویت قرار دارند.
این موضوع، مسئله آنتندهی را از یک گلایه عمومی به یک پروژه فنی و قابل پیگیری تبدیل میکند.
اکنون پرسش اساسی درباره محور شاهرود ـ طرود این نیست که پس از هر تصادف چه تعداد آمبولانس یا نیروی امدادی به محل اعزام میشود؛ پرسش مهمتر این است که آیا حادثهدیده یا شاهد حادثه در همان لحظات نخست میتواند بدون جابهجایی و اتلاف زمان، با امداد تماس بگیرد؟ جادهای که در آن حادثه تکرار میشود، اگر فاقد ارتباط پایدار نیز باشد، عملاً بخشی از زنجیره نجات را از دست داده است. بنابراین پایان دادن به عنوان «جاده مرگ» شاهرود ـ طرود تنها با تعریض و آسفالت محقق نمیشود؛ این محور به یک طرح جامع نیاز دارد که در آن اصلاح هندسی، کنترل تردد، استقرار مناسب نیروهای امدادی و رفع نقاط کور ارتباطی همزمان دنبال شود؛ زیرا در جادهای با سابقه بالای تصادف، آنتن تلفن همراه میتواند نه یک خدمت جانبی، بلکه بخشی از تجهیزات نجات جان انسانها باشد.
گزارش از: علیرضا رحیمیان
انتهای پیام/363/