به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، علی مطهری در آیین اختتامیه چهاردهمین دوره مسابقات ملی مناظره که به میزبانی جهاد دانشگاهی در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد، با تأکید بر اهمیت آزادی تفکر، آزادی بیان و گفتوگو اظهار داشت: راهاندازی این مسابقات دانشجویی ابتکار ارزشمندی است و در واقع اقدامی برای تربیت جوانان در زمینه گفتوگو و مناظره به شمار میرود.
وی افزود: دوران جوانی دوره احساسات است و در اوایل انقلاب درگیریها و اختلافهای فکری زیادی داشتیم، اما اگر گفتوگو نهادینه شود و جوانان و دانشجویان به مناظره و گفتوگو عادت کنند، میتوان از بسیاری از درگیریها جلوگیری کرد.
مطهری با اشاره به شخصیت شهید مرتضی مطهری ادامه داد: شهید مطهری را میتوان مظهر آزادی اندیشه، آزادی بیان، گفتوگو و مناظره دانست. روش ایشان در طول زندگی نشان میدهد که به گفتوگو و طرح آزادانه دیدگاهها اعتقاد داشت.
وی گفت: شهید مطهری سخنران اصلی انجمن اسلامی مهندسین، انجمن اسلامی پزشکان و انجمن اسلامی دانشگاه تهران بود و در این انجمنها بحثهای آزاد صورت میگرفت. افرادی مانند مهندس بازرگان در این جلسات حضور پیدا میکردند، گفتوگو شکل میگرفت و افراد نسبت به دیدگاههای یکدیگر ایراد میگرفتند و بحث میکردند.
فرزند شهید مطهری با اشاره به نمونهای از این جلسات افزود: در جلسهای که در انجمن اسلامی پزشکان درباره معاد برگزار شده بود، بحث به موضوع ماده و انرژی و معاد جسمانی رسید و لازم شد استاد روزبه برای توضیح موضوع انرژی دعوت شود. شهید مطهری نیز درباره مسائل فیزیکی مطرحشده سؤال میکرد تا مشخص شود این مباحث با مبانی فلسفی سازگاری دارد یا خیر. این موارد نشان میدهد که ایشان آماده شنیدن بود و دیگران را نیز به طرح سؤال و دیدگاههای خود تشویق میکرد.
مطهری با اشاره به دیدگاههای شهید مطهری درباره آزادی بیان در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی تصریح کرد: میتوان ادعا کرد که در میان رهبران اسلامی، کسی به اندازه شهید مطهری بر آزادی تفکر و آزادی بیان تأکید نداشت.
وی ادامه داد: شهید مطهری در دوره رژیم شاه پیشنهاد داده بود که در دانشکده الهیات دانشگاه تهران، یک استاد مارکسیست که اصلاً خدا را قبول ندارد برای تدریس دعوت شود. این نشان میدهد که ایشان از طرح افکار مخالف هراسی نداشت.
مطهری خاطرنشان کرد: شهید مطهری در سخنرانیهای خود در آستانه پیروزی انقلاب حتی معتقد بود احزاب غیر اسلامی نیز میتوانند در جمهوری اسلامی فعالیت کنند، به شرط اینکه با تابلوی خودشان فعالیت کنند؛ یعنی اگر کمونیست هستند با تابلوی کمونیستی فعالیت کنند و مردم بدانند این جریان، جریان کمونیستی است و بتوانند آگاهانه انتخاب کنند.
وی درباره ریشه آزادی تفکر و بیان گفت: منشأ آزادی تفکر و بیان این است که هر استعدادی در انسان منشأ یک حق است. انسان استعداد یادگیری دارد، بنابراین حق تحصیل دارد؛ استعداد زیباییدوستی دارد، پس حق هنر و ابتکار دارد؛ حس پرستش و عبادت دارد، بنابراین حق انتخاب دین دارد و چون قوه تفکر دارد، حق آزادی تفکر و آزادی بیان نیز دارد.
فرزند شهید مطهری افزود: منشأ آزادی تفکر و بیان همان چیزی است که در وجود انسانها قرار دارد و آن استعداد تفکر و یادگیری است. این استعداد در انسان وجود دارد و به همین دلیل نمیتوان انسان را در تفکر و انتخاب مجبور کرد.
وی با اشاره به موضوع ایمان اظهار داشت: ایمان مربوط به قلب است و انسان باید با قلب و دل خودش چیزی را بپذیرد و ایمان اجباربردار نیست. بنابراین نمیتوان ایمان را با اجبار ایجاد کرد.
مطهری ادامه داد: دولت اسلامی حق ندارد در اموری مانند نماز و روزه الزام ایجاد کند، اما در موضوعاتی که جنبه اجتماعی و تأثیر اجتماعی دارد، دولت اسلامی میتواند اقدام کند. در دعوت مردم نیز ابتدا باید از حکمت و استدلال استفاده شود، اگر نتیجه نداد با موعظه خوب و اگر باز هم نتیجه نداد با مجادله احسن، یعنی بحث و گفتوگو و مناظره با زبان مناسب، موضوع را دنبال کرد.
وی تصریح کرد: ایمان باید از طریق گفتوگو و پیام ملایم در قلبها شکل بگیرد. البته برخی امور اجباربردار هستند، اما کمال مطلوب با اجبار به دست نمیآید.
مطهری با اشاره به مسائل اخلاقی گفت: راستی و امانتداری را نمیتوان با زور در انسان ایجاد کرد. نمیتوان کسی را با اجبار راستگو یا امانتدار کرد. در تربیت کودک نیز اگر بخواهیم همه چیز را با اجبار پیش ببریم، رشد اجتماعی و فکری مطلوب اتفاق نمیافتد و در بعضی مراحل باید به کودک آزادی داد تا بهتدریج خودش رشد کند.
وی درباره انتخابات نیز گفت: نمیتوان همیشه تکلیف مردم را مشخص کرد و گفت باید به فلان فرد رأی بدهید. مردم باید آزاد باشند و حتی اگر اشتباه کنند، باید آنها را آزاد گذاشت تا رشد اجتماعی پیدا کنند. به قول شهید مطهری، آزادی حتی در جایی که احتمال اشتباه وجود دارد، باید مورد توجه باشد.
فرزند شهید مطهری یکی دیگر از زمینههای مهم آزادی را رشد فکری دانست و افزود: رشد فکری نیز چیزی نیست که با اجبار به کمال مطلوب برسد. نباید فکر کردن در برخی مسائل را از انسانها گرفت. اگر فردی در موضوعی دچار خطا یا شک شود، صرف این خطا یا شک مستلزم مجازات نیست.
وی گفت: ممکن است فردی درباره وجود خدا یا پیامبری دچار شک شود. انسان نباید در حالت شک باقی بماند و باید به دنبال حقیقت برود، اما صرف شک کردن موضوعی نیست که مستلزم مجازات باشد.
مطهری با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره جستوجوی حقیقت خاطرنشان کرد: اگر کسی واقعاً دنبال حقیقت باشد و در جستوجوی حقیقت تلاش کند و در نهایت به این نتیجه برسد که خدایی وجود ندارد یا پیامبری وجود ندارد، اگر عناد و لجاجت نداشته و واقعاً در جستوجوی حقیقت بوده باشد، نمیتوان او را مانند کسی دانست که از روی عناد حقیقت را نپذیرفته است.
وی در پایان گفت: آزادی تفکر باید مورد توجه قرار گیرد و انسانها باید امکان جستوجوی حقیقت، طرح سؤال، گفتوگو و بیان دیدگاههای خود را داشته باشند.
انتهای پیام/170