به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، فردا، 12 ربیع الاول، سالروز میلاد پیامبر اسلام (ص) بر اساس تقویم رایج در میان اهل سنت و زیدیه است؛ روزی که در سالهای گذشته در مناطق تحت کنترل انصارالله به بزرگترین مناسبت اجتماعی و مذهبی سال تبدیل شده است.
بزرگداشت این روز البته سابقه ای طولانی تر از حضور انصارالله در صنعا دارد و به سالهای فعالیت این جنبش در صعده باز میگردد، اما پس از ورود انصارالله به صنعا در سال 2014، مراسم میلاد ابعاد تازهای پیدا کرد و به یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی یمن تبدیل شد.
اهمیت این مراسم را نمیتوان تنها در تجمع بزرگ صنعا یا سخنرانی سالانه سید عبدالملک الحوثی خلاصه کرد. بخش مهمتر ماجرا در گسترهای است که این مناسبت در جامعه یمن پیدا کرده است. برنامههای بزرگداشت میلاد هفتهها پیش از 12 ربیع الاول آغاز میشود و به پایتخت و مراکز استانها محدود نمیماند. در شهرها، شهرستانها، عزل و حتی روستاهای دورافتاده، مردم برای برگزاری این مراسم گرد هم میآیند. در سالهای گذشته گزارشهای متعددی از برگزاری مراسم در مناطق مختلف استانهای تحت کنترل صنعا منتشر شده است؛ به گونهای که میلاد پیامبر به یک مناسبت فراگیر در سطح جامعه تبدیل شده و نه صرفا یک برنامه رسمی در پایتخت.
این گستردگی جغرافیایی اهمیت سیاسی ویژهای دارد. انصارالله طی سالهای گذشته با تبلیغات گسترده ای مواجه بوده که تلاش کرده این جنبش را جریانی صرفا نظامی، محدود به یک منطقه جغرافیایی یا متعلق به یک جریان مذهبی خاص معرفی کند. اما تصویری که مراسم میلاد ارائه میدهد، متفاوت است. وقتی یک مناسبت واحد در کوچکترین روستاها و مناطق دورافتاده برگزار میشود و هزاران نفر در مراسم مرکزی صنعا حضور پیدا میکنند، نمیتوان نقش شبکههای اجتماعی و فرهنگی شکل گرفته پیرامون انصارالله را نادیده گرفت.
این مراسم حتی از مرزهای سیاسی موجود در داخل یمن نیز عبور کرده است. در سالهای گذشته، افرادی از استانهای جنوبی که امروز بخشهایی از آنها تحت کنترل دولت عدن قرار دارد، برای شرکت در مراسم میلاد به صنعا آمدهاند. حضور مردم از استانهایی مانند عدن، لحج، ابین، شبوه و حضرموت در مراسم مرکزی، نشان میدهد که خطوط سیاسی و نظامی موجود میان مناطق مختلف یمن نتوانسته است همه پیوندهای اجتماعی و مذهبی میان مردم این کشور را از میان ببرد.
این گستره حتی به خارج از مرزهای یمن نیز امتداد پیدا کرده است. رسانهها در سالهای گذشته از حضور هیئتهایی از قبایل یام نجران در مراسم میلاد صنعا خبر دادهاند. در گزارشهای منتشر شده، این هیئتها در میدان السبعین در کنار شرکتکنندگان یمنی در مراسم حضور داشته و با اجرای زوامل و آیینهای قبیلهای، در جشن میلاد مشارکت کردهاند. حضور قبایل یام نجران در این مراسم، جلوهای از پیوندهای عمیق مذهبی، اجتماعی و قبیلهای میان مردم دو سوی مرز است؛ پیوندهایی که مرزهای سیاسی نتوانستهاند آنها را از میان ببرند.
در واقع، یکی از مهمترین ویژگیهای مراسم میلاد همین توانایی آن در ایجاد یک نقطه اتصال اجتماعی است. انصارالله توانسته است این مناسبت را از یک مراسم مذهبی به یک رویداد فراگیر تبدیل کند که در آن هویت دینی، فرهنگ اجتماعی و مسائل سیاسی یمن در کنار یکدیگر قرار میگیرند. همین ویژگی است که باعث شده مراسم میلاد به یکی از مهمترین صحنههای نمایش پشتوانه اجتماعی انصارالله تبدیل شود.
در این میان، سخنرانی سالانه سید عبدالملک الحوثی نیز اهمیت ویژهای دارد. رهبر انصارالله در این مناسبت، صرفا درباره یک رویداد مذهبی سخن نمیگوید، بلکه مسائل اصلی جهان اسلام، فلسطین، تحولات منطقه، جنگ یمن و جهتگیریهای سیاسی و راهبردی جنبش را تشریح میکند. به همین دلیل، 12 ربیعالاول در تقویم سیاسی انصارالله نیز جایگاهی ویژه پیدا کرده است. یک سوی این رویداد، حضور گسترده مردم و نمایش توان بسیج اجتماعی است و سوی دیگر آن، تریبونی است که رهبر جنبش از طریق آن مهمترین مواضع سالانه خود را با جامعه در میان میگذارد.
اما شاید مهمترین پیام مراسم میلاد، پاسخی باشد که به تلاش برای طائفی نشان دادن انصارالله میدهد. جامعه یمن جامعهای متکثر است و اختلافات مذهبی و منطقهای در آن واقعیت دارد. با این حال، قرار گرفتن میلاد پیامبر در مرکز مهمترین رویداد اجتماعی سال انصارالله، این امکان را فراهم کرده است که این جنبش بر یک عنصر مشترک و فراگیر تاکید کند؛ عنصری که برای بخش بزرگی از جامعه یمن قابل پذیرش است. به همین دلیل، مراسم میلاد را باید یکی از مهمترین ابزارهای انصارالله برای تاکید بر هویت ملی و اسلامی خود و عبور از تصویر یک جریان صرفا طائفی دانست.
از همین منظر، اهمیت واقعی مراسم میلاد برای انصارالله در تعداد پرچمها، تزئینات شهری یا حتی شمار شرکتکنندگان در میدان السبعین خلاصه نمیشود. مسئله اصلی، استمرار یک بسیج اجتماعی گسترده در طول سالهای جنگ و فشار است. انصارالله توانسته است مناسبتی را که ریشه در فرهنگ دینی جامعه یمن دارد، به بستری برای گردهم آمدن بخشهای مختلف جامعه و بیان مواضع سیاسی خود تبدیل کند.
این واقعیت برای مخالفان انصارالله نیز یک پیام روشن دارد. محاسبه آینده یمن بر اساس توان نظامی، فشار اقتصادی یا تلاش برای ایجاد ساختارهای سیاسی رقیب، بدون در نظر گرفتن پشتوانه اجتماعی انصارالله، نمی تواند تصویر دقیقی از معادلات این کشور ارائه دهد. انصارالله فقط در میدان جنگ حضور ندارد؛ در جامعه یمن نیز شبکهای اجتماعی و فرهنگی ایجاد کرده است که نمود آشکار آن را میتوان هر سال در مراسم میلاد پیامبر مشاهده کرد.
به همین دلیل، 12 ربیعالاول در یمن را باید فراتر از یک مناسبت مذهبی دید. این روز برای انصارالله به صحنهای تبدیل شده است که در آن پیوند این جنبش با جامعه، ظرفیت بسیج اجتماعی آن و عمق نفوذ فرهنگیاش به نمایش گذاشته میشود. شاید مهمترین پیام این جشن نیز همین باشد: قدرت انصارالله در یمن تنها از سلاح و میدان جنگ سرچشمه نمیگیرد؛ بخشی از این قدرت، در جامعهای ریشه دارد که هر سال در میلاد پیامبر، حضور خود را به شکلی گسترده و آشکار به نمایش میگذارد.
نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل یمن
انتهای پیام/