به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان درست در چند قدمی هیاهوی میدان امام حسین(ع) (دروازه دولت) و میان بافت تاریخی و پرپیچوخم چهارباغ عباسی، عمارتی قاجاری با حوض فیروزهای، پنجرههای ارسی هزاررنگ و عطر خاک نمخورده، گذر زمان را متوقف کرده است. خانه تاریخی دهدشتی با ثبت در فهرست آثار ملی، نمونهای کمنظیر از پیوند معماری اصیل درونگرا با الگوی نوین گردشگری پویا است؛ بنایی که برخلاف موزههای سرد و خاموش با بازآفرینی هوشمندانه کاربری به مکانی زنده برای لمس فرهنگ و گفتوگوی بیننسلی و بینالمللی تبدیل شده است.
شکوه معماری قاجار و مهندسی اقلیم در قلب اصفهان
قدمت خانه تاریخی دهدشتی به اوایل دوره قاجار بازمیگردد؛ دورانی که هنر معماری مسکونی ایرانی به تعادلی چشمنواز میان تزیینات ظریف و آسایش اقلیمی دست یافته بود. این اثر ارزشمند در سال 1385 با شماره 17474 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد تا هویت تاریخی آن برای نسلهای بعد محفوظ بماند. بنا بر پایه الگوی سنتی معماری درونگرا و در دو جبهه شمالی (زمستاننشین) و جنوبی (تابستاننشین) طراحی شده است.
تالار شاهنشین عمارت با ستونهای گچبریشده، سقفهای چوبی تزیینشده و ارسیهای پنجدری مشبک، کانون توجه هر بینندهای است. تابش زاویهدار نور خورشید از میان شیشههای رنگی لاجوردی، یاقوتی و کهربایی، رقص نوری از سایهروشنهای خیالانگیز بر روی دیوارهای گچکاریشده و فرشهای دستباف خلق میکند. در کنار این زیبایی بصری، وجود حوضخانه، شبستانها و زیرزمینهای خنک تابستانی نشاندهنده تسلط شگفتانگیز معماران آن روزگار بر رفتار ترمودینامیکی هوا و مهار گرمای خشک تابستان بدون نیاز به ابزارهای مدرن است.
روایت گردشگران؛ لمس زندگی و آرامش در سایهسار حوض فیروزهای
برای بررسی نبض گردشگری و درک کیفیت تجربه بازدیدکنندگان، در یک عصر دلانگیز پای صحبت افرادی نشستیم که گوشهگوشه این عمارت را برای خلوت یا پژوهش برگزیدهاند.
مریم، پژوهشگر معماری سنتی از تهران، در حالی که در ایوان مشرف به حوض نشسته و محو تماشای ظرافت گرهچینی پنجرههاست، میگوید: بزرگترین امتیاز خانه دهدشتی در مقایسه با بسیاری از بناهای احیاشده، حفظ روح سیال زندگی در آن است. در بسیاری از خانههای تاریخی، گردشگر صرفاً ناظری غریبه پشت طنابهای بازدارنده است؛ اما در اینجا شما میتوانید در همان فضایی که روزگاری نبض زندگی روزمره یک خانواده قاجاری در آن میتپیده بنشینید، چای بنوشید و با فضا تعامل حسی برقرار کنید. این رویکرد به معنای واقعی کلمه، تاریخ را از یک ویترین موزهای به بخشی از تجربه زیسته امروز تبدیل کرده است.
کمی آنسوتر در ضلع غربی حیاط، توماس، گردشگر 45 ساله اهل مونیخ آلمان به همراه راهنمای خود سرگرم تماشای بازتاب نمای عمارت در آب حوض است. او با اشتیاق درباره تجربه متفاوت خود از اصفهان بیان میکند: اغلب گردشگران بینالمللی اصفهان را با عظمت مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالیقاپو یا شکوه سیوسهپل میشناسند؛ بناهایی عمومی و حاکمیتی که مقیاسی بزرگ دارند؛ اما شگفتی واقعی فرهنگ ایرانی در فضاهای خصوصی و خانههای سنتی نهفته است. ترکیب بوی گلهای شمعدانی، صدای فواره، هندسه آرامشبخش حیاط و نور ملایم شیشههای رنگی برای من تصویری از داستانهای هزارویکشب بود. این خانهها پتانسیل فوقالعادهای دارند تا روایتگر سبک زندگی و مهماننوازی عمیق مردم ایران برای گردشگران خارجی باشند.
دیدگاه کارشناسی؛ ظرافتهای مدیریت پایدار و حفاظت از اصالت بنا
یکی از کارشناسان مرمت بناهای تاریخی و فعال حوزه گردشگری، درباره فرصتها و چالشهای اقتصادی این مجموعه با اشاره به تغییر کاربری موفق خانه دهدشتی میگوید:احیای خانههای تاریخی با کاربریهای خدماتی و فرهنگی مثل کافهموزه یا اقامتگاه سنتی، آزمودهترین مدل در جهان برای نجات آثار تاریخی از تخریب و فرسایش خاموش است. وقتی یک بنای تاریخی درآمدزا باشد، بودجه لازم برای حفاظت، مرمتهای دورهای و نگهداری تأسیسات آن بهصورت خودگردان تأمین میشود و بار سنگین آن از دوش اعتبارات محدود دولتی برداشته خواهد شد.
با این حال، این کارشناس میراث فرهنگی بر لزوم رعایت استانداردهای حفاظتی تأکید کرده و میافزاید: مهمترین چالش در این زمینه، رعایت دقیق ظرفیت برد مجموعه است. حجم تردد روزانه نباید به تزیینات چوبی ارسیها، گچبریهای ظریف و سنگفرشهای کهن آسیب وارد کند. مرز میان یک احیای پویا و تخریب تدریجی بسیار باریک است و تنها با پایش مداوم، آموزش پرسنل و هدایت هوشمندانه جریان بازدیدکنندگان میتوان ماندگاری این شاهکار قاجاری را تضمین کرد.
چشمانداز؛ خانهای که همچنان برای آینده روایت میکند
خانه تاریخی دهدشتی نه صرفاً یک سازه خشتی و چوبی، بلکه راوی زنده هویت فرهنگی نصفجهان است. تجربه موفق این خانه نشان میدهد که با درک درست از ارزشهای تاریخی و تلفیق آن با نیازهای روز صنعت گردشگری، میتوان یادگارهای کهن را به پایگاهی برای آشتی شهروندان با هویت تاریخی، تقویت اقتصاد بومی و معرفی چهره اصیل و آرامشبخش معماری ایرانی به جهانیان تبدیل کرد.
گردشگری اصفهان برای دههها زیر سایه روایتی «کلانمقیاس»، «حاکمیتی» و «میدانمحور» تعریف شده است؛ تصویری باشکوه از میدان نقش جهان، مساجد فیروزهای دوره صفوی و پلهای تاریخی زایندهرود که گردشگر را در جایگاه یک «بیننده منفعل و مرعوب» قرار میدهد. با این حال، در عصر گردشگری تجربهگرا، مسافر امروز به دنبال لمس لایههای پنهان، روزمره و صمیمی فرهنگ میزبان است. در این میان، «خانه تاریخی دهدشتی» نه فقط یک اثر ثبتشده قاجاری یا یک مجموعه پذیرایی سنتی، بلکه یکی از مهمترین کانونهای «بازتولید هویت زیسته و گردشگری انسانمحور» در بافت مرکزی نصفجهان به شمار میرود.
انتهای پیام/170