به گزارش خبرگزاری تسنیم از نهاوند، تنها 12 کیلومتر از نهاوند به سمت جنوبغربی و در مسیر بروجرد، جادهای فرعی از محور اصلی فاصله میگیرد و پس از حدود 8 کیلومتر، چشمانداز دشت جای خود را به تپهها، باغستانهای انبوه و روستایی میدهد که در آغوش کوههای گرین آرام گرفته است.
«درهابراهیم» تنها یک روستا نیست؛ اینجا نقطهای است که زیارت، طبیعت، تاریخ و زندگی روستایی را در هم آمیخته است. گنبد طلایی امامزاده ابراهیم(ع) از دور خودنمایی میکند و باغهای انگور و بادام، چشمهها، رودخانهٔ گاماسیاب و ارتفاعات گرین، تصویری تمامنما از یک مقصد گردشگری مذهبی و طبیعی را پیش روی مسافر قرار میدهند.
موقعیت و طبیعت چهارفصل
روستای درهابراهیم در فاصلهٔ حدود 10 کیلومتری جنوبغربی نهاوند و در همسایگی روستاهای تکه، وراینه، بیان و قلعهذرتی قرار دارد. این روستا در منطقهای کوهپایهای واقع شده و کوههای گرین، آن را در برگرفتهاند. زمستانها، سفیدی برف بر فراز قلهها، چهرهای متفاوت به منطقه میبخشد و بهار، طبیعت از خواب زمستانی بیرون میآید، باغها جان میگیرند، چشمهها پرآب میشوند و دامنهها رنگ سبز به خود میگیرند. باغهای انگور، بادام، گردو و دیگر درختان میوه، بخشی از هویت اقتصادی و طبیعی این روستا را شکل دادهاند.
امامزادهای با قدمتی کهن
مهمترین نشانهٔ درهابراهیم، گنبد طلایی امامزاده ابراهیم(ع) است. بر اساس منابع محلی و گزارشهای ادارهٔ اوقاف و امور خیریه شهرستان نهاوند، این بقعه به یکی از فرزندان امام موسیکاظم(ع) و برادر امام رضا(ع) منسوب است. همین انتساب، موجب شده تا در طول سال، بهویژه در مناسبتهای مذهبی و ایام نوروز، زائران بسیاری به این روستا سفر کنند.
کاظم حسنوند، عضو چندین دورهٔ هیئتامنای و شورای سابق روستا، میگوید: پس از بازسازی این مکان مقدس در سال 1375، بقعهٔ کنونی در فضایی حدود 600 مترمربع ساخته شد. بنای قدیمی که از سنگ و گل بود و به گفتهٔ مسئولان میراث فرهنگی، به دورهٔ قاجار نسبت داده میشد، در طرح توسعه تخریب و بنای فعلی جایگزین آن شد.
وی میافزاید: از مسیر روستا که به سمت بقعه حرکت میکنیم، گنبد طلایی میان درختان و خانهها نمایان میشود؛ تصویری که برای هر مسافری، یکی از ماندگارترین قابهای سفر خواهد بود.
میراث فرهنگی و ضرورت پژوهش
محسن جانجان، رئیس ادارهٔ میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان نهاوند، دربارهٔ قدمت روستا و امامزاده اظهار میدارد: هرچند اطلاعات دقیقی از قدمت روستا در دست نیست، اما وجود امامزاده و خانههای قدیمی در بافت روستا، نشانههایی از پیشینهٔ طولانی آن دارد و ضروری است که پژوهشهایی دربارهٔ احتمال قدمت چندصدسالهٔ این منطقه، پیش از اسلام، انجام شود.
وی تأکید میکند: این موضوع اهمیت بافت قدیمی روستا را دوچندان میکند؛ چراکه درهابراهیم تنها یک مقصد زیارتی نیست، بلکه بخشی از میراث روستایی و تاریخی نهاوند به شمار میرود.
جادهای میان باغها و ظرفیتهای گردشگری
جانجان با اشاره به جذابیت مسیر دسترسی به روستا میگوید: یکی از جذابیتهای سفر به درهابراهیم، خود مسیر است؛ باغها، نهرها، رودخانهٔ گاماسیاب و ارتفاعات گرین، مجموعهای از چشماندازهای طبیعی را پدید آوردهاند که برای زائر و گردشگر بسیار دلپذیر است.
وی افزود: نزدیکی روستا به سراب گاماسیاب و رودخانهٔ دائمی آن، از دیگر ظرفیتهای گردشگری منطقه است. این پیوستگی میان مقصد زیارتی و جاذبههای طبیعی، امکان طراحی یک مسیر گردشگری یکپارچه را در جنوبغربی نهاوند فراهم کرده است؛ مسیری که زیارت، طبیعتگردی، کوهنوردی، عکاسی و گردشگری روستایی را در کنار هم قرار میدهد.
توسعهٔ گردشگری با حفظ فضای زیارتی
مهدی سوری، رئیس ادارهٔ اوقاف و امور خیریه شهرستان نهاوند، با تأکید بر لزوم برنامهریزی جامع میگوید: توسعهٔ گردشگری مذهبی نیازمند برنامهای است که هم شأن و آرامش فضای زیارتی را حفظ کند و هم امکان حضور گردشگران و طبیعتگردان را فراهم آورد.
وی ایجاد تابلوهای معرفی جاذبهها، ساماندهی مسیرهای طبیعتگردی، معرفی محصولات محلی، توسعهٔ اقامتگاههای بومی، تقویت خدمات گردشگری و ایجاد امکانات مناسب برای توقف مسافران را از اقدامات ضروری برشمرد.
سوری افزود: با کمک نذورات مردمی، ادارهٔ اوقاف و خیران، در سالهای اخیر محوطهٔ اطراف حرم بازسازی و سیمانکاری شده، شهرک بازی کوچک و چندین سکوی بتنی ویژهٔ استراحت خانوادهها زیر سایهٔ درختان کهن اطراف امامزاده احداث شده است. همچنین ساخت چندین سرویس بهداشتی، وضوخانه، آبسردکن و محل پخت غذا با آتشخوان ذغالی از دیگر اقدامات انجامشده است.
فرهنگ و هویت؛ در کنار زیارت
جعفر حسنوند، مدیر کتابخانه و کانون فرهنگی هنری شهدای روستا، خاطرنشان میکند: «امامزاده ابراهیم، هویت روستا و شهرستان نهاوند است و تلاش شده بافت فرهنگی و تاریخی آن به سبک اسلامی بازسازی شود. معماری بقعهٔ فعلی شامل ایوانی بلند و فضای داخلی با ضریح است.»
وی اضافه میکند:این بنا نشان میدهد که مردم روستا در حفظ و توسعهٔ بقعه نقش مؤثری داشتهاند؛ برای آنان، امامزاده تنها یک بنای مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی روستاست. درهابراهیم را نمیتوان فقط از دریچهٔ گردشگری مذهبی دید؛ طبیعت و جغرافیای منطقه، ظرفیتهای قابلتوجهی برای گردشگری ایجاد کرده است.
حسنوند به حضور کوهنوردان در مسیر امامزاده به سمت ارتفاعات گرین در فصلهای سرد سال اشاره میکند و میگوید: «در مناسبتهای مذهبی و نوروز، برنامههایی چون خیمههای معرفت، نمایشگاههای مذهبی و طرحهای نشاط معنوی برگزار میشود. وجود مسجد، کانون فرهنگی هنری، کتابخانه، پایگاه بسیج و دیگر ظرفیتهای اجتماعی، بستر مناسبی برای توسعهٔ فعالیتهای فرهنگی فراهم کرده است.»
گردشگری مغفول و ضرورت توجه مسئولان
حمزه سهرابی، معتمد و خیر روستا، میگوید: مهمترین مسئله دربارهٔ درهابراهیم این است که ظرفیتهای آن بسیار فراتر از بهرهبرداری کنونی است. از یک سو امامزادهای شناختهشده داریم و از سوی دیگر منطقهای با طبیعت کوهستانی، باغهای میوه و دسترسی به جاذبههای طبیعی. این ترکیب میتواند پایهای برای توسعهٔ گردشگری مذهبی، طبیعی، روستایی و کوهستانی باشد و ضرورت استفاده از این ظرفیتها برای ایجاد اشتغال پایدار، باید مورد توجه بیشتر مسئولان قرار گیرد.
چشمانداز توسعه؛ از بازارچهٔ محلی تا انرژی خورشیدی
علیرضا نثاری، نمایندهٔ نهاوند در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به ظرفیتهای بکر طبیعت اطراف امامزاده، پیشنهادهایی را برای رونق گردشگری و اقتصاد محلی مطرح میکند: «ایجاد بازارچهٔ دائمی محصولات محلی، توسعهٔ انرژی خورشیدی، عرضهٔ صنایعدستی و محصولات کشاورزی، و ساماندهی خدمات گردشگری، میتواند درهابراهیم را به یکی از مقاصد مهم گردشگری مذهبی و طبیعی نهاوند تبدیل کند.»
وی میافزاید: «زائری که وارد روستا میشود، به خدمات مختلفی نیاز دارد؛ از محل استراحت و پذیرایی تا خرید سوغات، محصولات کشاورزی، صنایعدستی و غذاهای محلی. اگر این ظرفیت بهدرستی مدیریت شود، بخشی از هزینهٔ گردشگر در اقتصاد خانوارهای روستایی چرخش خواهد داشت و گردشگری مذهبی به اشتغال پایدار روستایی تبدیل میشود.»
نثاری بر ایجاد بازارچهٔ محلی و دائمی با هماهنگی دستگاههای متولی تأکید میکند و محصولاتی مانند انگور، کشمش، شیره، گردو، بادام، عسل، لبنیات محلی، نان و فرآوردههای سنتی، صنایعدستی و دستبافتهها را برای عرضه در این بازارچه مناسب میداند.
وی همچنین به ظرفیت انرژی خورشیدی اشاره میکند: «با مطالعهٔ کارشناسی، امکان نصب پنلهای خورشیدی برای تأمین بخشی از برق تأسیسات عمومی، روشنایی و ساختمانهای خدماتی وجود دارد که ضمن کاهش هزینههای جاری، چهرهای نوین و محیطدوستانه به مجموعه میبخشد. حتی میتوان طرح کوچک تولید برق خورشیدی را با مشارکت مردم، خیران، دهیاری، بخش خصوصی و دستگاههای مسئول بررسی کرد.»
مردم، سرمایهٔ اصلی روستا
هر روستا بیش از آنکه با ساختمانها و جادهها شناخته شود، با مردمانش شناخته میشود. درهابراهیم نیز هویت خود را از خانوادههایی گرفته که نسلها در این منطقه زیستهاند. کشاورزی، باغداری، دامداری و خدمات، پایههای اقتصاد سنتی این روستا بوده و امروز گردشگری نیز میتواند به این مجموعه افزوده شود؛ از فروش محصولات باغی و صنایعدستی تا ایجاد اقامتگاههای بومگردی، عرضهٔ غذاهای محلی، راهنمایی گردشگران و خدمات مرتبط با زائران.
مقصدی چهارفصل در قاب دوربین
درهابراهیم را در هر چهار فصل میتوان دید: بهار، فصل شکوفهها و سرسبزی؛ تابستان، زمان باغهای پربار و هوای خنک کوهستانی؛ پاییز با رنگآمیزی درختان، جذاب برای عکاسان؛ و زمستان با برفپوشی ارتفاعات گرین، چهرهای کوهستانی و متفاوت. همین تنوع فصلی، یکی از مهمترین امتیازهای گردشگری این روستاست.
برای عکاسان و مستندسازان، درهابراهیم سوژههایی بینهایت دارد: گنبد طلایی امامزاده در میان کوهها، باغهای انگور و بادام، مسیرهای کوهستانی، زندگی کشاورزان، آیینهای مذهبی و حضور زائران. اینجا میتوان روایتی تصویری از «زیارت و زندگی» ساخت؛ روایتی که از جاده آغاز میشود، در حرم مکث میکند و در دل طبیعت ادامه مییابد.
مقصدی که همچنان جای کار دارد
درهابراهیم امروز از امکاناتی همچون راه آسفالته، برق، گاز، آب، تلفن، اینترنت، نانوایی، خانهٔ بهداشت، کتابخانه و برخی امکانات ورزشی برخوردار است. با غروب خورشید، سایهٔ کوههای گرین بلندتر میشود و در میان سکوت کوهستان، گنبد طلایی امامزاده، همچنان نشانهای برای زائران و مسافران باقی میماند.
درهابراهیم شاید در نگاه نخست، روستایی کوچک در جنوبغربی نهاوند باشد، اما وقتی پای روایت مردم، تاریخ، طبیعت و زیارت به میان میآید، تصویر بزرگتری شکل میگیرد؛ روستایی که میتواند هم مقصد زائر باشد، هم پناه طبیعتگرد، هم قاب عکاس و هم موضوع یک مستند. این روستا هنوز بسیاری از روایتهایش را برای مسافران بازگو نکرده است؛ روایتهایی که در گنبد طلایی، خانههای قدیمی، باغها، چشمهها و خاطرات مردمش نهفته است.
گزارش از علی سهرابی
انتهای پیام/